การรักษาตัว

การไปหาหมอ ภาษาจีนพูดว่า 看病 kànbìng แปลตรงตัวว่า “ดูโรค” เป็นคำกริยาเดียวกันทั้งสำหรับคนไข้และสำหรับหมอ: 我去看病 ผมไปหาหมอ 医生给我看病 หมอตรวจผม อาการ โรค และอุบัติเหตุ อยู่ในหน้า สุขภาพและความเจ็บป่วย ส่วนหน้านี้จะตามคนไข้ไปหลังจากที่เขาตัดสินใจรักษาตัวแล้ว

ที่เมืองจีน แทบไม่มีใครไปหาหมอทั่วไปประจำย่าน คนจะไปโรงพยาบาลเลย 医院 yīyuàn “ลานแห่งการแพทย์” และด่านแรกคือเคาน์เตอร์: 挂号 guàhào แปลตรงตัวว่า “แขวนหมายเลข” ⟶ ลงทะเบียนและเลือกแผนก ดังนั้นต้องรู้เองว่าอาการของตัวเองเป็นเรื่องของอายุรกรรมทั่วไป 内科 nèikē “แผนกข้างใน” หรือศัลยกรรม 外科 wàikē “แผนกข้างนอก” ทุกวันนี้ทำทุกอย่างได้ทางโทรศัพท์มือถือ แต่แถวยาวหน้าโรงพยาบาลใหญ่ ๆ ในปักกิ่งก็ยังขึ้นชื่ออยู่ (บัตรคิวของหมอผู้เชี่ยวชาญชื่อดังหมดภายในไม่กี่นาที)

อีกเรื่องที่ทำให้ชาวต่างชาติแปลกใจคือการให้น้ำเกลือ 输液 shūyè “ลำเลียงของเหลว” หรือพูดแบบกันเองว่า 打点滴 dǎ diǎndī เป็นเวลานานที่หมอให้น้ำเกลือแม้แต่กับไข้หวัดธรรมดา และมีห้องทั้งห้องเต็มไปด้วยคนไข้นั่งเรียงกัน ถุงน้ำเกลือแขวนอยู่เหนือหัว หน่วยงานสาธารณสุขพยายามลดนิสัยนี้มาราวสิบปีแล้ว ผมบอกไม่ได้ว่าทุกวันนี้ในเมืองเล็ก ๆ เป็นอย่างไรบ้าง

การแพทย์แผนจีน 中医 zhōngyī ไม่ใช่ของแปลกที่อยู่แค่ในร้านค้า: มีโรงพยาบาลของตัวเอง และโรงพยาบาล “แผนตะวันตก” หลายแห่งก็มีแผนก 中医 ส่วนคำว่า “ฝังเข็ม” ในภาษาไทยนั้นบอกไว้แค่ครึ่งเดียว 针灸 zhēnjiǔ คือ 针 “เข็ม” + 灸 “การรมยา” คือการเผาใบโกฐจุฬาลัมพาใกล้ ๆ ผิวหนัง ⟶ สองเทคนิคที่ภาษาไม่ได้แยกจากกัน และตัวอักษร 药 yào ยา มีหมวดหญ้า 艹 อยู่ข้างบน: ยาชนิดแรก ๆ ก็คือพืชนั่นเอง

หมอจีนตรวจตามหลัก 望闻问切 wàng wén wèn qiè: ดู ฟังและดมกลิ่น ถาม และจับชีพจร สังเกตว่า 闻 แปลได้ทั้ง “ได้ยิน” และ “ได้กลิ่น” (หน้า ประสาทสัมผัสทั้งห้า พูดถึงเรื่องนี้) แต่ก็มีบางแนวคิดที่แปลได้ไม่ตรงนัก 上火 shànghuǒ “ไฟขึ้น” หมายถึงได้ทั้งแผลในปาก สิว คอระคายเคือง หรืออารมณ์เสียสุด ๆ และสาเหตุแทบจะเหมือนกันเสมอ คือกินเผ็ดหรือของทอดมากเกินไป คำว่า “ร้อนใน” ของไทยใกล้เคียงอยู่บ้าง แต่ผมไม่แน่ใจว่าครอบคลุมเท่ากัน วิธีแก้คือดื่มชาสมุนไพร 凉茶 liángchá “ชาให้ความเย็น”

ในสำนวน 华佗 Huà Tuó คือหมอในตำนานช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น และการพูดถึงใครว่า 华佗再世 “ฮว่าถัวกลับชาติมาเกิด” คือคำชมที่ดีที่สุดที่ให้หมอคนหนึ่งได้ ในชีวิตประจำวัน 你吃错药了吧 nǐ chī cuò yào le ba “กินยาผิดมาหรือเปล่า?” หมายถึง “เป็นบ้าอะไรไปเนี่ย?” อย่าเอาไปพูดกับหมอของคุณนะครับ

คลิกที่ตัวอักษรใดก็ได้ในหน้านี้: ลำดับการเขียนจะแสดงทีละขีด พร้อมลูกศรบอกทิศทางการลากเส้น