Naar de dokter gaan heet 看病 , letterlijk “de ziekte bekijken”. Het is hetzelfde werkwoord voor de patiënt en voor de arts: 我去看病, ik ga op consult, 医生给我看病, de dokter onderzoekt me. De symptomen, ziektes en ongelukken staan op de pagina Gezondheid en ziekte; deze pagina volgt de zieke zodra hij besloten heeft zich te laten behandelen.
In China ga je bijna nooit naar een huisarts in de buurt. Je gaat meteen naar het ziekenhuis, 医院 “het hof van de geneeskunde”, en de eerste stap is het loket: 挂号 , letterlijk “een nummer ophangen” ⟶ je inschrijven en de afdeling kiezen. Je moet dus zelf weten of je bij de algemene geneeskunde hoort, 内科 “de afdeling van het inwendige”, of bij de chirurgie, 外科 “de afdeling van het uitwendige”. Tegenwoordig gaat dat allemaal via de telefoon, maar de wachtrijen voor de grote ziekenhuizen van Peking zijn nog altijd beroemd (de nummertjes voor de grote specialisten zijn in een paar minuten weg).
Nog een verrassing voor een westerling: het infuus, 输液 “vloeistof vervoeren”, of in de spreektaal 打点滴 . Lange tijd kreeg je er een voor een gewone verkoudheid, en hele zalen zaten vol zieken op een stoel, met de zak boven hun hoofd. De gezondheidsautoriteiten proberen die gewoonte al een jaar of tien af te remmen. Hoe het er vandaag in de kleinere steden aan toe gaat, zou ik niet kunnen zeggen.
De Chinese geneeskunde, 中医 , is geen curiositeit voor winkeltjes: ze heeft haar eigen ziekenhuizen, en veel “westerse” ziekenhuizen hebben een afdeling 中医. Het woord acupunctuur is trouwens onvolledig. 针灸 is 针 “de naald” + 灸 “de moxibustie”, het bijvoet dat je vlak bij de huid laat branden ⟶ twee technieken, die de taal niet uit elkaar haalt. En het karakter 药 , het geneesmiddel, draagt bovenaan de sleutel van het gras 艹: de eerste geneesmiddelen waren planten.
De Chinese arts onderzoekt volgens 望闻问切 : kijken, luisteren en ruiken, vragen, de pols voelen. Let op: 闻 betekent zowel “horen” als “ruiken” (de pagina De vijf zintuigen gaat erop in). Sommige begrippen laten zich daarentegen niet echt vertalen. 上火 , “het vuur dat opstijgt”, is tegelijk een aft, een puistje, een geïrriteerde keel of een rothumeur, en de oorzaak is bijna altijd dezelfde: je hebt te pittig of te vet gegeten. Ik ken er geen Nederlands woord voor. Je behandelt het met een kruidenthee, 凉茶 , “koele thee”.
Wat uitdrukkingen betreft: 华佗 is de legendarische arts van het einde van de Han, en van iemand zeggen 华佗再世, “Hua Tuo teruggekeerd op aarde”, is het mooiste compliment dat je een arts kunt geven. In het dagelijks leven betekent 你吃错药了吧 , “heb je het verkeerde medicijn genomen?”, zoveel als “ben je nou helemaal gek geworden?”. Niet tegen je dokter zeggen.
Klik op om het even welk karakter op deze pagina: de schrijfvolgorde verschijnt streek voor streek, met het pijltje dat de richting van de haal aangeeft.
Zo werkt deze pagina: elk woord draagt zijn niveau. ① het essentiële, ② het gangbare, ③ het precieze. Begin bij de ①: daarmee kun je al je weg vinden bij de dokter. De knop ▶ geeft de uitspraak, en een klik op een karakter opent de schrijfvolgorde.
Bij de dokter, in het ziekenhuis
de arts
het ziekenhuis
de dokter (spreektaal)
de verpleger, de verpleegster
naar de dokter gaan
waar doet het pijn?
zich inschrijven aan het loket (een nummer trekken)
onderzoeken; het onderzoek
een prik geven
in het ziekenhuis liggen
uit het ziekenhuis ontslagen worden
de tandarts
de medische check-up
de operatie
ziekteverlof aanvragen
de dokterspraktijk
het poliklinisch consult (zonder opname)
de ziekenhuiskamer
de algemene geneeskunde (afdeling)
de chirurgie (afdeling)
de kindergeneeskunde
de temperatuur opnemen
de bloeddruk meten
bloed laten prikken
een röntgenfoto laten maken
de diagnose
het medisch dossier
opereren (spreektaal)
het infuus
het vaccin
de ziektekostenverzekering
de behandelend arts
het laboratoriumonderzoek
de verdoving (anesthesie)
de controleafspraak
naar een ander ziekenhuis overgebracht worden
de intensive care
de relatie tussen artsen en patiënten
Geneesmiddelen en apotheek
het geneesmiddel
een geneesmiddel innemen
de apotheek
het middel tegen verkoudheid
drie keer per dag
na het eten
de westerse geneesmiddelen
de vitamine
het mondkapje
medicijnen voorschrijven
het recept
de tablet
de capsule
de siroop, het vloeibare medicijn
de zalf
de pijnstiller
het koortswerende middel
de ontstekingsremmer
de bijsluiter
de bijwerking
over de datum
de thermometer
de pleister
het verband
ontsmetten
het antibioticum
het geneesmiddel zonder recept
de dosis, de dosering
het slaapmiddel
de oogdruppels
De Chinese geneeskunde
de Chinese geneeskunde; de Chinese arts
de Chinese geneesmiddelen
de westerse geneeskunde
de massage
een Chinees kruidenaftreksel drinken
het medicijn is bitter
de oude, ervaren Chinese arts
de acupunctuur
de naalden zetten
koppen zetten (cupping)
de pols voelen
de geneeskrachtige kruiden
een kruidenaftreksel bereiden
“te veel vuur” hebben (verhitting)
versterken, opkrikken
yin en yang
de adem, de levensenergie
de ginseng
de gojibessen
de Chinese therapeutische massage
het schrapen van de huid (gua sha)
de “verkoelende” kruidenthee
de vijf fasen (hout, vuur, aarde, metaal, water)
de meridianen
het acupunctuurpunt
de vier onderzoeken van de Chinese arts
het tongbeslag
een “koude” constitutie hebben
de vochtigheid (in het lichaam)
de therapeutische voeding
het lichaam weer in balans brengen
het Compendium van de materia medica
de Innerlijke klassieker van de Gele Keizer
Genezen in uitdrukkingen en spreekwoorden
goede medicijnen zijn bitter
behandelen naar de symptomen; de juiste oplossing vinden
een middel dat meteen geneest
een arts met wonderhanden
uit de dood doen opstaan
stervenden redden en gewonden verzorgen
zijn kwaal verzwijgen en de dokter mijden
een nieuwe Hua Tuo (een groot arts)
de geneeskunde uitoefenen om de wereld te helpen
elk medicijn is een beetje gif
Geneeskunde in alledaagse woorden
het buskruit (“vuurmiddel”)
de inhaalles
aanvullen
zich richten op, mikken op
waarschuwen, voorbereiden
heb je het verkeerde medicijn genomen? (ben je gek?)
de restverschijnselen
het goede recept, de oplossing
onverbeterlijk, hopeloos
de aanleiding
Voorbeeldzinnen
Waar doet het pijn? Ik heb hoofdpijn en een beetje koorts.
Vanmiddag moet ik naar de dokter in het ziekenhuis.
Dit medicijn neem je drie keer per dag in, na het eten.
Schrijft u zich eerst in aan het loket en wacht u dan hier.
Dokter, krijg ik een prik?
De apotheek is naast het ziekenhuis.
Hij ligt in het ziekenhuis en mag volgende week naar huis.
Gaat u liever naar een Chinese of naar een westerse arts?
De dokter heeft me medicijnen tegen verkoudheid voorgeschreven.
De verpleegster gaat eerst uw temperatuur opnemen.
Je kunt beter elk jaar een check-up laten doen.
De dokter vroeg me eerst bloed te laten prikken en daarna een röntgenfoto te laten maken.
De operatie is goed verlopen, hij herstelt heel snel.
Lees eerst de bijsluiter voordat je een medicijn inneemt.
Deze doos medicijnen is over de datum, neem ze niet in.
Veel Chinezen denken dat je van pittig eten al snel “te veel vuur” krijgt.
Hij heeft rugpijn en gaat één keer per week naar de acupuncturist.
De oude Chinese arts voelde haar pols en zei dat ze thuis een kruidenaftreksel moest bereiden.
Een goed medicijn is bitter maar geneest, oprechte raad doet pijn aan de oren maar helpt goed te handelen.
In de Chinese geneeskunde berust het consult op de vier onderzoeken.
Elk medicijn is een beetje gif: neem ze niet zomaar in.
Antibiotica neem je niet lichtzinnig: volg het voorschrift van de dokter.
U krijgt voor de operatie een verdoving, u zult niets voelen.
De dokter zegt dat hij een dik beslag op zijn tong heeft en te veel vocht in zijn lichaam.
Deze arts is heel bekwaam: iedereen zegt dat hij wonderhanden heeft.


