ประสาทสัมผัสทั้งห้า

ภาษาจีนจัดประสาทสัมผัสไว้ใต้คำคำเดียวที่ใช้บรรยายใบหน้าได้ด้วย: 五官 wǔguān ตามตัวอักษรคือ “อวัยวะทั้งห้า” ⟶ อวัยวะรับสัมผัส แต่ก็หมายถึงหน้าตาด้วย เมื่อพูดถึงใครว่า 五官端正 wǔguān duānzhèng เรากำลังพูดถึงรูปร่างหน้าตาของเขา ไม่ใช่สายตา ตัวอวัยวะเองอยู่ในหน้า ร่างกาย ส่วนหน้านี้สนใจสิ่งที่อวัยวะเหล่านั้นรับรู้

ความยากข้อแรก และเป็นความสับสนที่พบบ่อยมากในผู้เริ่มเรียน ภาษาไทยแยก “ดู” กับ “เห็น” และ “ฟัง” กับ “ได้ยิน” ด้วยคำกริยาสองคำทุกครั้ง ภาษาจีนเก็บคำกริยาไว้คำเดียวแล้วเติมผลลัพธ์เข้าไป: 看 kàn “ดู” + 见 jiàn “รับรู้” ⟶ 看见 เห็น, 听 tīng “ฟัง” + 见 ⟶ 听见 ได้ยิน ส่วนเรื่องกลิ่น มักพูดว่า 闻到 wéndào โดยใช้ 到 “ไปถึง”

ตัว 闻 wén นี้ก็มีประวัติของมัน มันมีหู 耳 อยู่ในประตู 门 (ซึ่งในที่นี้ให้เสียงอ่าน ไม่ได้ให้ความหมาย) เดิมทีจึงแปลว่าได้ยิน ความหมาย “ได้กลิ่น” มาทีหลัง และผมบอกไม่ได้แน่ชัดว่าความหมายเลื่อนไปในยุคไหน แต่ความหมายเก่าก็ไม่ได้หายไป มันยังอยู่ใน 新闻 xīnwén ตามตัวอักษรคือ “สิ่งใหม่ที่ได้ยิน” ⟶ ข่าว และในสำนวนสามสำนวนของหน้านี้ (百闻不如一见 耳闻目睹 และ 充耳不闻)

ด้านรสชาติ การแพทย์แผนจีนนับรสไว้ห้ารส 五味 wǔwèi ภายใต้ชื่อโบราณ (甘 gān สำหรับรสหวาน 辛 xīn สำหรับรสเผ็ด) ภาษาพูดทั่วไปใช้ 甜 และ 辣 ระวังนะครับ สำหรับนักสรีรวิทยา ความเผ็ดไม่ใช่รส (มันคือความแสบร้อน) แต่อาหารจีนไม่สนใจเรื่องนี้เลย เสฉวนยังเพิ่มรสที่หกเข้าไปอีก: 麻 má อาการชาลิ้นที่ได้จากพริกไทยเสฉวน 花椒 huājiāo

สุดท้าย สังเกตตัว 觉 jué ใน 感觉 味觉 嗅觉 และ 触觉: มันทำหน้าที่คล้ายคำว่า “การรับ” ในภาษาไทย อย่างใน “การรับรส” หรือ “การรับกลิ่น” แต่ว่า นี่เป็นตัวเดียวกับใน 睡觉 shuìjiào “นอนหลับ” ซึ่งคราวนี้อ่านว่า jiào สองเสียงอ่าน สองคำ

ส่วนหมวดสุดท้าย รวบรวมประสาทสัมผัสที่แทรกเข้ามาอยู่ในภาษาทุกวัน 吃醋 chīcù “กินน้ำส้มสายชู” ⟶ หึงหวง ว่ากันว่ามาจากเกร็ดเรื่องเล่าในราชสำนักราชวงศ์ถัง (เรื่องน่ารักดี แต่ไม่มีอะไรพิสูจน์ว่าเป็นความจริง) ท่าทางของการสัมผัส โดยมี 摸 mō เป็นตัวแรก อยู่ในหน้า ท่าทางและอิริยาบถ

คลิกที่ตัวอักษรใดก็ได้ในหน้านี้: ลำดับการเขียนจะปรากฏทีละขีด พร้อมลูกศรบอกทิศทางการลากเส้น