Karakter ve duygular

Çincede karaktere 性格 xìnggé denir. İlk karakter başlı başına bir tanımdır: 性 kalbi, yani 忄 işaretini (bu, solda yer alabilmek için dik yazılmış 心’dir), “doğmak” anlamındaki 生 ile birleştirir ⟶ kalple birlikte doğan şey, insanın derindeki doğası. 格 buna “çerçeve, biçim” anlamını ekler. Ama konuşmada daha çok 脾气 píqi duyulur, kelimesi kelimesine “dalağın nefesi” ⟶ huy, mizaç. Çin tıbbı gerçekten de her organı bir duyguya bağlar: 怒伤肝,喜伤心,思伤脾,忧伤肺,恐伤肾, “öfke karaciğeri yaralar, sevinç kalbi, kara kara düşünmek dalağı, hüzün akciğeri, korku böbreği”, der 黄帝内经 Huángdì nèijīng (bkz. Tedavi olmak sayfamız). 脾气 kelimesinin doğrudan bu kuramdan geldiğinden emin değilim, sözlükler bu konuda belirsiz kalıyor. Buna karşılık Türkçeyle benzerlik çarpıcı: bizim “mizaç” kelimemiz de tıptan, Hipokrat’ın tıbbından gelir (vücut sıvılarının “karışımı” demektir), melankolik de başlangıçta kara safrası fazla olan bir insandan ibaretti.

Dikkat: tek başına kullanıldığında 脾气 çoğu zaman kötü huya kayar. 他脾气很大 tā píqi hěn dà, hayranlık duyulan anlamda “güçlü bir karakteri var” demek değildir, “en ufak şeyde parlıyor” demektir. 发脾气 fā píqi, “dalağın nefesini dışarı salmak” ⟶ öfkeyle parlamak, olay çıkarmak. İltifat etmek içinse 脾气好 píqi hǎo denir: huyu iyidir, kolay kolay kızmaz.

Kalp bu söz varlığının her yerinde. Bu sayfanın kelimelerine bakın: 忄 işareti 情, 怕, 惊, 慌, 恼, 愤 karakterlerinin solunda, 心 ise 感, 念, 愁, 怒, 恐 karakterlerinin altında yer alır. Klasik Çin düşüncesi için 心 hem kalp hem zihindir: insan kalbiyle düşünür (düşünce, bellek ve irade de zaten ayrı bir sayfada ele alınacak). “Hızlı” anlamındaki 快 kuài bile kalbi taşır: ilk anlamı “memnun, hoşnut” idi ve bunu 快乐 kuàilè kelimesinde buluruz. 心 üzerine kurulu gündelik kelimeler (心情, 关心, 放心, 小心) zaten Vücut sayfasında.

Mutlu olduğunu söylemek için Çincede dört yaygın kelime vardır ve öğrenciler bunları seve seve birbirine karıştırır. 高兴 gāoxìng bir olaya tepki verir: 认识你很高兴, “seninle tanıştığıma sevindim”. 开心 kāixīn, “kalbi açmak” ⟶ iyi vakit geçirmek, daha samimidir. 快乐 daha çok dileklerde yaşar: 生日快乐, 新年快乐. 幸福 xìngfú ise süren bir mutluluğu, bir ailenin ya da bir çiftin mutluluğunu anlatır. Alıştırmasını başardı diye 我很幸福 diyen bir öğrenci bu yüzden öğretmenini gülümsetir (bu biraz, bir sınavın sonunda “artık gözüm açık gitmez” demeye benzer).

Aydın idealine gelince, o da kendine hâkim olmaktır. 喜怒哀乐 xǐ nù āi lè, “sevinç, öfke, keder, zevk”, duyguların bütün yelpazesini anlatır ve ifade 中庸 Zhōngyōng kitabından gelir: 喜怒哀乐之未发,谓之中, “sevinç, öfke, keder ve zevk henüz ortaya çıkmamışken buna orta denir”. Değerli bir insan için, yüzünde ne sevincini ne öfkesini belli ettiği söylenirdi: 喜怒不形于色. Konfüçyüs de aynı şekilde huzurlu erdemli insanı, hep kaygıyla kemirilen küçük insanla karşılaştırır: 君子坦荡荡,小人长戚戚 (Sohbetler VII, 35; Konfusius’un Sohbetleri’nin 7. Bölümü sayfamızdaki çeviri şöyle: “Bilge sakindir, gönlü geniştir; bayağı insan hep kaygılarla ezilir”). Bu, Çinlilerin her şeyi gizlediği anlamına gelmez (bir Çin Yeni Yılı gecesi bir 麻将 májiàng partisine tanık olun, fikriniz çabucak değişir). Ama ölçülülük, özellikle bir büyüğün ya da bir amirin önünde, hâlâ bir erdemdir.

Karakterle ilgili atasözleri çoğu zaman birer imgedir. 刀子嘴,豆腐心 dāozi zuǐ, dòufu xīn, “bıçaktan bir ağız, tofudan bir kalp”, sert konuşan ama kötü olmayan insanı anlatır (Çin’de tofu, yumuşaklığın ta kendisidir). 江山易改,本性难移, “ırmakları ve dağları değiştirmek, insanın yaradılışını değiştirmekten kolaydır”, bizim “can çıkmayınca huy çıkmaz” sözümüzdür. 七上八下 qī shàng bā xià, “yedi yukarı, sekiz aşağı” ise bir 歇后语 xiēhòuyǔ sözünün son kısmıdır; bunlar, ikinci bölümü anahtarı veren iki zamanlı cümlelerdir: 十五个吊桶打水,七上八下, “kuyudan su çeken on beş kova: yedisi çıkar, sekizi iner”. İfade yalnızca son kısmı saklamıştır. Kalp de kovalar gibi yapar.

Bugünün dili de yeni şeyler icat ediyor. 玻璃心 bōlixīn, “camdan kalp”, en ufak şeye alınan kişi için söylenir. 靠谱 kàopǔ genellikle “partisyona dayanmak” ⟶ güvenilir diye açıklanır; zıddı 离谱 lípǔ, “partisyondan uzaklaşmak” ⟶ saçma sapan, olacak şey değil. 情商 qíngshāng, duygusal zekâ, IQ demek olan 智商 zhìshāng örnek alınarak kurulmuştur: 商 burada bir bölme işleminin sonucu, yani bölümdür. İlk ikisi gündelik dile aittir. Bir ön yazıda bunlardan kaçının.

Son olarak, gündelik hayatta duygu çoğu zaman kelimeden silinir. 情况 qíngkuàng, durum, ve 事情 shìqing, iş, mesele, 情 karakterini hiçbir duygu taşımadan korumuştur. Kelimesi kelimesine “korkmak, çekinmek” demek olan 恐怕 kǒngpà, “muhtemelen” demenin kibar bir yolu olmuştur: 恐怕要下雨了, “korkarım yağmur yağacak”, tıpkı Türkçedeki gibi. Hobi anlamındaki 爱好 àihào ise ikisi de “sevmek” demek olan iki fiili yan yana koyar (buradaki 好 hào diye okunur).

Sayfadaki herhangi bir karaktere tıklayın: yazım sırası, çizginin yönünü veren okla birlikte çizgi çizgi görünür.

Kullanım kılavuzu: her kelime kendi düzeyini taşır. ① temel olan, ② yaygın olan, ③ ayrıntılı olan. ① ile başlayın: birinin karakterini anlatmaya ve ne hissettiğinizi söylemeye şimdiden yeterler. ▶ düğmesi telaffuzu verir, bir karaktere tıklamak ise yazım sırasını açar.

Karakter

性格 xìnggé ①
karakter
脾气 píqi ①
huy, mizaç (çoğu zaman: kötü huy)
优点 yōudiǎn ②
meziyet, güçlü yan
缺点 quēdiǎn ②
kusur, zayıf yan
个性 gèxìng ②
kişilik
脾气大 píqi dà ②
huysuz olmak, çabuk parlamak
人品 rénpǐn ③
ahlaki değer (birinin)

Mizaç

外向 wàixiàng ①
dışa dönük
内向 nèixiàng ①
içe dönük, içine kapanık
活泼 huópō ②
canlı, hayat dolu
害羞 hàixiū ②
utangaç
开朗 kāilǎng ②
açık yürekli, neşeli
温柔 wēnróu ②
yumuşak, şefkatli
幽默 yōumò ②
komik, espri anlayışı olan
冷静 lěngjìng ②
sakin, soğukkanlı
随和 suíhe ③
uyumlu, geçimli
急躁 jízào ③
sabırsız, fevri
稳重 wěnzhòng ③
ağırbaşlı, ölçülü
直爽 zhíshuǎng ③
dobra, açık sözlü
慢性子 mànxìngzi ③
ağırkanlı, acele etmeyen
大大咧咧 dàdaliēliē ③
kaygısız, teklifsiz

Erdemler

热情 rèqíng ①
sıcak, candan
认真 rènzhēn ①
ciddi, işini özenle yapan
友好 yǒuhǎo ①
dost canlısı
善良 shànliáng ①
iyi kalpli
诚实 chéngshí ①
dürüst
有礼貌 yǒu lǐmào ①
kibar, terbiyeli
勇敢 yǒnggǎn ②
cesur
大方 dàfang ②
cömert, eli açık
耐心 nàixīn ②
sabırlı; sabır
细心 xìxīn ②
dikkatli, titiz
勤劳 qínláo ②
çalışkan
谦虚 qiānxū ②
alçakgönüllü
自信 zìxìn ②
kendine güvenen
乐观 lèguān ②
iyimser
负责 fùzé ②
sorumluluk sahibi
靠谱 kàopǔ ③
güvenilir, sözüne güvenilen (gündelik)
正直 zhèngzhí ③
doğru, namuslu
讲义气 jiǎng yìqi ③
arkadaşlarına sadık

Kusurlar

懒 lǎn ①
tembel
马虎 mǎhu ①
özensiz, baştan savma iş yapan
小气 xiǎoqi ①
cimri, pinti
胆小 dǎnxiǎo ①
korkak
骄傲 jiāo'ào ②
kibirli; gururlu (bir şeyle)
粗心 cūxīn ②
dalgın, dikkatsiz
自私 zìsī ②
bencil
固执 gùzhi ②
inatçı
任性 rènxìng ②
kaprisli, şımarık
悲观 bēiguān ②
kötümser
啰嗦 luōsuo ②
geveze, aynı şeyi tekrarlayıp duran
虚伪 xūwěi ③
ikiyüzlü
自卑 zìbēi ③
kompleksli, kendini aşağı gören
小心眼 xiǎoxīnyǎn ③
alıngan, kin tutan
霸道 bàdào ③
otoriter, zorba
倔强 juéjiàng ③
dik başlı, asla boyun eğmeyen
势利 shìli ③
züppe, insanları paralarına göre yargılayan
玻璃心 bōlixīn ③
aşırı hassas, en ufak şeye alınan (gündelik)

Sevinç ve üzüntü

高兴 gāoxìng ①
sevinçli, memnun
开心 kāixīn ①
keyifli, iyi vakit geçiren
快乐 kuàilè ①
mutlu, neşeli (生日快乐!)
幸福 xìngfú ①
mutlu (derin bir mutlulukla); mutluluk
伤心 shāngxīn ①
kalbi kırık, kederli
难过 nánguò ①
üzgün, içi sıkılan
情绪 qíngxù ②
ruh hali, duygu durumu
激动 jīdòng ②
heyecanlı, coşmuş
兴奋 xīngfèn ②
heyecandan yerinde duramayan, şevkli
满意 mǎnyì ②
hoşnut, tatmin olmuş
失望 shīwàng ②
hayal kırıklığına uğramış
感动 gǎndòng ②
duygulanmış, etkilenmiş
痛苦 tòngkǔ ②
acı, ıstırap; acı çekmek (manevi olarak)
郁闷 yùmèn ③
canı sıkkın, morali bozuk
沮丧 jǔsàng ③
yılgın, cesareti kırılmış
欣慰 xīnwèi ③
içi rahatlamış ve mutlu (bir yakınının başarısını görünce)

Öfke, korku, şaşkınlık

生气 shēngqì ①
kızmak, öfkelenmek
害怕 hàipà ①
korkmak
着急 zháojí ①
telaşlanmak, sabırsızlanmak
担心 dānxīn ①
endişelenmek (biri için)
紧张 jǐnzhāng ①
gergin, sinirli, stresli
发脾气 fā píqi ②
öfkeyle parlamak, olay çıkarmak
吃惊 chījīng ②
şaşırmak, hayrete düşmek
吓一跳 xià yí tiào ②
irkilmek, ödü kopmak
不耐烦 bú nàifán ②
sabrı tükenmiş, bıkkın
烦恼 fánnǎo ②
dert, sıkıntı; dert etmek
愤怒 fènnù ③
öfke; hiddetli
恐惧 kǒngjù ③
korku, dehşet
焦虑 jiāolǜ ③
kaygılı; kaygı
慌张 huāngzhāng ③
telaşlı, paniğe kapılmış

Duygular

喜欢 xǐhuan ①
sevmek, hoşlanmak
讨厌 tǎoyàn ①
nefret etmek; sinir bozucu
无聊 wúliáo ①
sıkılmak; sıkıcı
感情 gǎnqíng ②
duygu, sevgi
羡慕 xiànmù ②
imrenmek (kötü niyetsiz)
后悔 hòuhuǐ ②
pişman olmak
同情 tóngqíng ②
merhamet; acımak
尴尬 gāngà ②
mahcup; utandırıcı
孤独 gūdú ②
yalnız
舍不得 shěbude ②
ayrılmaya kıyamamak
嫉妒 jídù ③
kıskanç, hasetçi (kinle)
委屈 wěiqu ③
haksızlığa uğramış hissetmek, kırılmak
内疚 nèijiù ③
suçluluk duymak
心疼 xīnténg ③
biri için içi sızlamak; bir harcamaya kıyamamak
怀念 huáiniàn ③
özlemle anmak
情商 qíngshāng ③
duygusal zekâ

Deyimlerde ve atasözlerinde karakter ve duygular

大吃一惊 dà chī yì jīng ②
çok şaşırmak, donakalmak
哭笑不得 kū xiào bù dé ②
ağlasam mı gülsem mi bilememek
喜怒哀乐 xǐ nù āi lè ③
sevinç, öfke, keder, zevk: bütün duygular
乐于助人 lè yú zhù rén ③
yardıma her zaman hazır
刀子嘴,豆腐心 dāozi zuǐ, dòufu xīn ③
bıçaktan ağız, tofudan kalp: sözü sert, özü yumuşak
心花怒放 xīn huā nù fàng ③
kalbi çiçek açmış: sevinçten uçmak
七上八下 qī shàng bā xià ③
yedi yukarı, sekiz aşağı: yüreği ağzında
火冒三丈 huǒ mào sān zhàng ③
ateş üç kulaç yükselir: öfkeden deliye dönmek
心平气和 xīn píng qì hé ③
sakin ve huzurlu
多愁善感 duō chóu shàn gǎn ③
duygusal, her şeye duygulanan
胆小如鼠 dǎn xiǎo rú shǔ ③
fare gibi korkak
江山易改,本性难移 jiāngshān yì gǎi, běnxìng nán yí ③
ırmakları ve dağları değiştirmek, insanın yaradılışını değiştirmekten kolaydır

Gündelik kelimelerde karakter ve duygular

情况 qíngkuàng ①
durum (情, duygu)
事情 shìqing ①
iş, mesele
爱好 àihào ①
hobi (爱 ve 好 hào: ikisi de “sevmek”)
恭喜 gōngxǐ ①
tebrikler! (喜, sevinç)
恐怕 kǒngpà ②
korkarım ki…; muhtemelen
怕冷 pà lěng ②
üşümeye yatkın (“soğuktan korkmak”)
性别 xìngbié ②
cinsiyet, erkek ya da kadın (性, doğa)
哪怕 nǎpà ③
-se bile, olsa bile
幸亏 xìngkuī ③
neyse ki, şans eseri
性价比 xìngjiàbǐ ③
fiyat-performans oranı

Örnek cümleler

他性格很外向,我比较内向。 ①
Tā xìnggé hěn wàixiàng, wǒ bǐjiào nèixiàng.
O çok dışa dönük; bense daha çok içe dönüğüm.
我们的老师又热情又认真。 ①
Wǒmen de lǎoshī yòu rèqíng yòu rènzhēn.
Öğretmenimiz hem sıcak hem de işini özenle yapan biri.
今天是我的生日,我很高兴。 ①
Jīntiān shì wǒ de shēngrì, wǒ hěn gāoxìng.
Bugün benim doğum günüm, çok mutluyum.
别生气了,他不是故意的。 ①
Bié shēngqì le, tā bú shì gùyì de.
Artık kızma, bilerek yapmadı.
考试前我有点紧张。 ①
Kǎoshì qián wǒ yǒudiǎn jǐnzhāng.
Sınavdan önce biraz gerginim.
你别着急,慢慢说。 ①
Nǐ bié zháojí, mànmàn shuō.
Telaş etme, bana yavaş yavaş anlat.
我妹妹很胆小,晚上不敢一个人出门。 ①
Wǒ mèimei hěn dǎnxiǎo, wǎnshang bù gǎn yí ge rén chūmén.
Kız kardeşim çok korkaktır: akşamları tek başına dışarı çıkmaya cesaret edemez.
恭喜你们!祝你们永远幸福。 ①
Gōngxǐ nǐmen! Zhù nǐmen yǒngyuǎn xìngfú.
Tebrikler! Size ömür boyu mutluluklar dileriz.
她脾气很大,一点小事就发脾气。 ②
Tā píqi hěn dà, yìdiǎn xiǎoshì jiù fā píqi.
Çok huysuzdur: en ufak şeyde parlar.
每个人都有优点和缺点。 ②
Měi ge rén dōu yǒu yōudiǎn hé quēdiǎn.
Herkesin iyi ve kötü yanları vardır.
他很幽默,跟他在一起从来不无聊。 ②
Tā hěn yōumò, gēn tā zài yìqǐ cónglái bù wúliáo.
Çok esprili biri: onunla hiç sıkılmazsın.
你太粗心了,又把名字写错了。 ②
Nǐ tài cūxīn le, yòu bǎ míngzi xiě cuò le.
Ne kadar dalgınsın, adını yine yanlış yazmışsın.
听到这个消息,大家都很激动。 ②
Tīngdào zhège xiāoxi, dàjiā dōu hěn jīdòng.
Haberi duyunca herkes çok heyecanlandı.
我没考上大学,爸爸很失望。 ②
Wǒ méi kǎoshàng dàxué, bàba hěn shīwàng.
Üniversiteyi kazanamadım: babam büyük hayal kırıklığına uğradı.
门突然开了,吓了我一跳。 ②
Mén tūrán kāi le, xià le wǒ yí tiào.
Kapı birden açıldı, yerimden sıçradım.
我真羡慕你,每年都能去旅行。 ②
Wǒ zhēn xiànmù nǐ, měi nián dōu néng qù lǚxíng.
Sana gerçekten imreniyorum: her yıl seyahate çıkabiliyorsun.
早知道这样,我就不来了,真后悔! ②
Zǎo zhīdào zhèyàng, wǒ jiù bù lái le, zhēn hòuhuǐ!
Böyle olacağını bilsem gelmezdim: gerçekten pişmanım!
要走了,我真舍不得你们。 ②
Yào zǒu le, wǒ zhēn shěbude nǐmen.
Gitmem gerek, sizden ayrılmaya hiç kıyamıyorum.
他这个人刀子嘴,豆腐心,你别往心里去。 ③
Tā zhège rén dāozi zuǐ, dòufu xīn, nǐ bié wǎng xīn li qù.
Dili sert ama kalbi yumuşaktır: sözlerini kafana takma.
江山易改,本性难移,他还是老样子。 ③
Jiāngshān yì gǎi, běnxìng nán yí, tā háishi lǎo yàngzi.
Can çıkmayınca huy çıkmaz: hâlâ eskisi gibi.
面试前,我心里七上八下的。 ③
Miànshì qián, wǒ xīn li qī shàng bā xià de.
İş görüşmesinden önce yüreğim ağzımdaydı.
听说儿子考上了大学,妈妈心花怒放。 ③
Tīngshuō érzi kǎoshàng le dàxué, māma xīn huā nù fàng.
Oğlunun üniversiteyi kazandığını duyunca annesi sevinçten havalara uçtu.
别看他平时大大咧咧,其实他是个玻璃心。 ③
Bié kàn tā píngshí dàdaliēliē, qíshí tā shì ge bōlixīn.
Kaygısız görünür ama aslında en ufak şeye alınır.
看到孩子一个人在国外吃苦,她很心疼。 ③
Kàndào háizi yí ge rén zài guówài chīkǔ, tā hěn xīnténg.
Çocuğunun yurt dışında tek başına sıkıntı çektiğini görmek içini sızlatıyor.
君子坦荡荡,小人长戚戚。 ③
Jūnzǐ tǎn dàngdàng, xiǎorén cháng qīqī.
Erdemli insan huzurlu ve gönlü geniştir; küçük insan hep kaygı içindedir.

网上汉语 · learn-chinese.online

Çince kursu

Seviye 1 · Başlangıç
学
中
文

Mandarin'e iyi bir başlangıç için net ve yapılandırılmış bir yöntem.

✓1-5. üniteler: ücretsizDersler, alıştırmalar ve değerlendirmeler, tam erişim.
🔓6-10. üniteler: serbest erişimOkumak için kurs, alıştırma veya değerlendirme olmadan. Giriş yapmadan bile.
Ücretsiz başlaSeviye 1'e anında erişim

Mağazamız HanWen Shop

Her ürün Çin’den bir hikâye anlatıyor!

Elde oyulmuş kişiye özel Çin mührü

Kişiye özel hediye

Çince isimler, kişiye özel mühürler ve özel tasarımlar: yalnızca sizin için yaratıldı.

Keşfedin
Ejderha işlemeli kırmızı hanfu

Hanfu – Çin’den gelen zarafet

Geleneksel Çin kıyafetlerinin güzelliğini keşfedin ve hanedanlar boyunca bir yolculuk hediye edin.

Keşfedin
Çin kaligrafisi fırçaları

Çin sanatı malzemeleri

Fırçalar, Xuan kâğıdı, mürekkep ve kaligrafi: yaratıcı ruhlar için hediyeler.

Keşfedin
İncilerle süslenmiş altın renkli anka kuşu tacı

Hikâye anlatan takılar

İnciler, uğurlu kolye uçları ve saç iğneleri: hediye etmek için zarif incelikler.

Keşfedin
Panda biçimli çubuk altlıklarıyla yemek çubuğu seti

Geleneksel hediyeler

Özel günler için Çin renklerinde hediye fikirleri.

Keşfedin
İpek ve bambudan Çin yelpazesi

Yelpaze & Şemsiye

Günlük yaşamınıza eşsiz bir sanatsal dokunuş katıyorlar.

Keşfedin
  • Ücretsiz kargo: Fransa 69,90 € ve üzeri | AB 99,90 € ve üzeri | Avrupa’nın geri kalanı 129,90 € ve üzeri
  • Özgün hediyeler: doğrudan Fransa’dan teslimatla. 🇫🇷
  • Eşsiz tasarımlar: kişiye özel ve el yapımı, yalnızca sizin için.