Rozdział 5 Księgi Gór i Mórz (część 2)

Klasyczny tekst o górach środkowych (中山经 Zhōngshānjīng), piąty i najdłuższy z Pięciu Klasycznych tekstów o górach, przedstawiony jest na kilku stronach. Niniejsza strona obejmuje drugi odcinek: cztery łańcuchy górskie od 中次七经 do 中次十经 (obszary Yi-Luo, środkowego dorzecza Jangcy oraz źródeł rzeki Min). Znajdujemy tu liczne sławne bóstwa — Tuowei, Jimeng oraz jaskinię niedźwiedzia na górze Xiong. Tekst chiński przedstawiony jest wraz z transkrypcją pinyin, tłumaczeniem francuskim oraz przypisami.

Siódmy Klasyczny tekst o górach środkowych — 中次七经 (łańcuch gór Kushan)

《中zhōng次cì七qī經jīng》苦kǔ山shān之zhī首shǒu，曰yuē休xiū與yǔ之zhī山shān。其qí上shàng有yǒu石shí焉yān，名míng曰yuē帝dì臺tái之zhī棋qí，五wǔ色sè而ér文wén，其qí狀zhuàng如rú鶉chún卵luǎn，帝dì臺tái之zhī石shí，所suǒ以yǐ禱dǎo百bǎi神shén者zhě也yě，服fú之zhī不bù蠱gǔ。有yǒu草cǎa焉yān，其qí狀zhuàng如rú蓍shī，赤chì葉yè而ér本běn叢cóng生shēng，名míng曰yuē風fēng條tiáo，可kě以yǐ為wèi簳gǎn。

Siódmy Klasyczny tekst o górach środkowych, łańcuch gór Kushan. Jego pierwszą górą jest góra Xiuyu (休與). Na jej szczycie znajduje się kamień zwany „Pionkami Cesarza Tai” (Dìtái zhī qí 帝臺之棋), pięciobarwny i zdobiony wzorami, kształtem przypominający jajo przepiórcze. To kamienie Cesarza Tai, służące do modlitw do stu bogów; ten, kto je nosi, nie padnie ofiarą trucizn. Znajduje się tu także ziele podobne do bylicy (shi 蓍), o czerwonych liściach wyrastających pęczkami z korzenia, zwane fengtiao (風條); można z niego zrobić drzewce strzał.

東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē鼓gǔ鍾zhōng之zhī山shān，帝dì臺tái之zhī所suǒ以yǐ觴shāng百bǎi神shén也yě。有yǒu草cǎo焉yān，方fāng莖jīng而ér黃huáng華huá，員yuán葉yè而ér三sān成chéng，其qí名míng曰yuē焉yān酸suān，可kě以yǐ為wèi毒dú。其qí上shàng多duō礪lì，其qí下xià多duō砥dǐ。

Trzysta li na wschód znajduje się góra Guzhong (鼓鍾), gdzie Cesarz Tai ucztował stu bogów. Rośnie tu ziele o kwadratowym pędzie i żółtych kwiatach, z okrągłymi liśćmi ułożonymi w trzech warstwach, zwane yansuan (焉酸); może służyć jako odtrutka. Na jej szczycie jest dużo gruboziarnistego kamienia szlifierskiego (li 礪), a u podnóża — drobnoziarnistego (di 砥).

又yòu東dōng二èr百bǎi里lǐ，曰yuē姑gū媱yáo之zhī山shān，帝dì女nǚ死sǐ焉yān，其qí名míng曰yuē女nǚ尸shī，化huà為wèi䔄yáo草cǎo，其qí葉yè胥xū成chéng，其qí華huá黃huáng，其qí實shí如rú菟tú丘qiū，服fú之zhī媚mèi於yú人rén。

Dwieście li dalej na wschód znajduje się góra Guyao (姑媱), gdzie umarła córka Cesarza, zwana Nüshi (女尸). Przemieniła się w ziele yao (䔄草) o listkach ułożonych warstwami, z żółtymi kwiatami i owocami podobnymi do cuscuta (tuqiu 菟丘); kto je spożyje, stanie się urodziwy i pociągający.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē苦kǔ山shān。有yǒu獸shòu焉yān，名míng曰yuē山shān膏gāo，其qí狀zhuàng如rú逐zhú，赤chì若ruò丹dān火huǒ，善shàn詈lì。其qí上shàng有yǒu木mù焉yān，名míng曰yuē黃huáng棘jí，黃huáng華huá而ér員yuán葉yè，其qí實shí如rú蘭lán，服fú之zhī不bù字zì。有yǒu草cǎo焉yān，員yuán葉yè而ér無wú莖jīng，赤chì華huá而ér不bù實shí，名míng曰yuē無wú條tiáo，服fú之zhī不bù癭yǐng。

Dwadzieścia li dalej na wschód znajduje się góra Ku (苦山). Żyje tu zwierzę zwane shangao (山膏), podobne do dzika, czerwone jak ogień cynobrowy, które chętnie przeklina. Na jej szczycie rośnie drzewo huangji (黃棘) o żółtych kwiatach i okrągłych liściach, z owocami podobnymi do orchidei; kto je spożyje, stanie się bezpłodny. Znajduje się tu także ziele o okrągłych liściach bez łodygi, z czerwonymi kwiatami nieowocującymi, zwane wutiao (無條); kto je spożyje, nie dostanie wola.

又yòu東dōng二èr十shí七qī里lǐ，曰yuē堵dǔ山shān，神shén天tiān愚yú居jū之zhī，是shì多duō怪guài風fēng雨yǔ。其qí上shàng有yǒu木mù焉yān，名míng曰yuē天tiān楄pián，方fāng莖jīng而ér葵kuí狀zhuàng，服fú者zhě不bù㖶yì。

Dwadzieścia siedem li dalej na wschód znajduje się góra Du (堵山), gdzie mieszka bóstwo Tianyu (天愚); panują tu dziwne wiatry i deszcze. Na jej szczycie rośnie drzewo tianpian (天楄) o kwadratowym pędzie i wyglądzie malwy; kto je spożyje, nie udławi się.

又yòu東dōng五wǔ十shí二èr里lǐ，曰yuē放fàng皋gāo之zhī山shān。明míng水shuǐ出chū焉yān，南nán流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ，其qí中zhōng多duō蒼cāng玉yù。有yǒu木mù焉yān，其qí葉yè如rú槐huái，黃huáng華huá而ér不bù實shí，其qí名míng曰yuē蒙méng木mù，服fú之zhī不bù惑huò。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú蜂fēng，枝zhī尾wěi而ér反fǎn舌shé，善shàn呼hū，其qí名míng曰yuē文wén文wén。

Pięćdziesiąt dwa li dalej na wschód znajduje się góra Fanggao (放皋). Wypływa stąd rzeka Ming (明水), która płynie na południe i wpada do rzeki Yi (伊水); obfituje w ciemnozielony nefryt. Rośnie tu drzewo o liściach podobnych do liści perekwicznika, z żółtymi kwiatami nieowocującymi, zwane mengmu (蒙木); kto je spożyje, nie będzie zwodzony. Żyje tu także zwierzę podobne do pszczoły, z rozwidlonym ogonem i odwróconym językiem, które chętnie krzyczy, zwane wenwen (文文).

又yòu東dōng五wǔ十shí七qī里lǐ，曰yuē大dà𩇵kǔ之zhī山shān，多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù，多duō麋mí玉yù。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng葉yè如rú榆yú，方fāng莖jīng而ér蒼cāng傷shāng，其qí名míng曰yuē牛niú傷shāng，其qí根gēn蒼cāng文wén，服fú者zhě不bù厥jué，可kě以yǐ禦yù兵bīng。其qí陽yáng狂kuáng水shuǐ出chū焉yān，西xī南nán流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ，其qí中zhōng多duō三sān足zú龜guī，食shí者zhě無wú大dà疾jí，可kě以yǐ已yǐ腫zhǒng。

Pięćdziesiąt siedem li dalej na wschód znajduje się góra Daku (大𩇵), obfitująca w nefryt tufu i nefryt mi (麋玉). Rośnie tu ziele o liściach podobnych do liści wiązów, o kwadratowym pędzie pokrytym zielonymi plamkami, zwane niushang (牛傷), o korzeniu z zielonymi żyłkami; kto je spożyje, nie zemdleje i będzie chroniony przed bronią. Na jej południowym zboczu wypływa rzeka Kuang (狂水), która płynie na południowy zachód i wpada do rzeki Yi; obfituje w żółwie o trzech nogach; kto je zje, nie zachoruje poważnie i wyleczy się z opuchlizny.

又yòu東dōng七qī十shí里lǐ，曰yuē半bàn石shí之zhī山shān，其qí上shàng有yǒu草cǎo焉yān，生shēng而ér秀xiù，其qí高gāo丈zhàng餘yú，赤chì葉yè赤chì華huá，華huá而ér不bù實shí，其qí名míng曰yuē嘉jiā榮róng，服fú之zhī者zhě不bù霆tíng。來lái需xū之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér西xī流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ，其qí中zhōng多duō鯩lún魚yú，黑hēi文wén，其qí狀zhuàng如rú鮒fù，食shí者zhě不bù睡shuì。合hé水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò，多duō鰧téng魚yú，狀zhuàng如rú鱖guì，居jū逵kuí，蒼cāng文wén赤chì尾wěi，食shí者zhě不bù癰yōng，可kě以yǐ為wèi瘻lòu。

Siedemdziesiąt li dalej na wschód znajduje się góra Banshi (半石). Na jej szczycie rośnie ziele, które od samego wzrostu puszcza kłosy, mające ponad jeden zhang wysokości, z czerwonymi liśćmi i kwiatami, kwitnące bez owocowania, zwane jiarong (嘉榮); kto je spożyje, nie będzie się bał piorunów. Rzeka Laixu (來需水) wypływa z jej południowego zbocza i płynie na zachód, wpadając do rzeki Yi; obfituje w czarne ryby lun (鯩魚) o wzorach, podobne do karpia; kto je zje, nie zaśnie. Rzeka He (合水) wypływa z jej północnego zbocza i płynie na północ, wpadając do rzeki Luo; obfituje w ryby teng (鰧魚), podobne do ryb gui (鱖), żyjące w głębinach, z zielonymi wzorami i czerwonymi ogonami; kto je zje, nie dostanie ropnia, i wyleczy się z przetok.

又yòu東dōng五wǔ十shí里lǐ，曰yuē少shǎo室shì之zhī山shān，百bǎi草cǎo木mù成chéng囷qūn。其qí上shàng有yǒu木mù焉yān，其qí名míng曰yuē帝dì休xiū，葉yè狀zhuàng如rú楊yáng，其qí枝zhī五wǔ衢qú，黃huáng華huá黑hēi實shí，服fú者zhě不bù怒nù。其qí上shàng多duō玉yù，其qí下xià多duō鐵tiě。休xiū水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō䱱tí魚yú，狀zhuàng如rú𥂕wěng蜼wèi而ér長cháng距jù，足zú白bái而ér對duì，食shí者zhě無wú蠱gǔ疾jí，可kě以yǐ禦yù兵bīng。

Pięćdziesiąt li dalej na wschód znajduje się góra Shaoshi (少室), gdzie trawy i drzewa tworzą gęste zarośla. Na jej szczycie rośnie drzewo dixiu (帝休) o liściach podobnych do liści topoli, którego gałęzie dzielą się na pięć odnóg, z żółtymi kwiatami i czarnymi owocami; kto je spożyje, nie będzie się gniewał. Na jej szczycie jest dużo nefrytu, a u podnóża — żelaza. Rzeka Xiu (休水) wypływa stąd i płynie na północ, wpadając do rzeki Luo; obfituje w ryby ti (䱱魚), podobne do małp wengwei (𥂕蜼) ale z długimi ostrogami, o białych parach nóg; kto je zje, nie padnie ofiarą trucizn i będzie chroniony przed bronią.

又yòu東dōng三sān十shí里lǐ，曰yuē泰tài室shì之zhī山shān。其qí上shàng有yǒu木mù焉yān，葉yè狀zhuàng如rú蔾lí而ér赤chì理lǐ，其qí名míng曰yuē栯yǒu木mù，服fú者zhě不bù妬dù。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú𦬸tuó，白bái華huá黑hēi實shí，澤zé如rú蘡yīng薁yù，其qí名míng曰yuē䔄yáo草cǎo，服fú之zhī不bù昧mèi，上shàng多duō美měi石shí。

Trzydzieści li dalej na wschód znajduje się góra Taishi (泰室). Na jej szczycie rośnie drzewo o liściach chénopodium (li 蔾) z czerwonymi żyłkami, zwane youmu (栯木); kto je spożyje, nie będzie zazdrosny. Rośnie tu także ziele podobne do tuo (𦬸), o białych kwiatach i czarnych owocach, błyszczące jak dzika jagoda (yingyu 蘡薁), zwane yaocao (䔄草); kto je spożyje, nie straci jasności umysłu. Na jej szczycie jest dużo pięknych kamieni.

又yòu北běi三sān十shí里lǐ，曰yuē講jiǎng山shān，其qí上shàng多duō玉yù，多duō柘zhè，多duō柏bǎi。有yǒu木mù焉yān，名míng曰yuē帝dì屋wū，葉yè狀zhuàng如rú椒jiāo，反fǎn傷shāng赤chì實shí，可kě以yǐ禦yù凶xiōng。

Trzydzieści li na północ znajduje się góra Jiang (講山). Na jej szczycie jest dużo nefrytu, moryn (柘) i cyprysów. Rośnie tu drzewo diwu (帝屋) o liściach pieprzowca, z zakrzywionymi kolcami i czerwonymi owocami; chroni przed nieszczęściem.

又yòu北běi三sān十shí里lǐ，曰yuē嬰yīng梁liáng之zhī山shān，上shàng多duō蒼cāng玉yù，錞duì于yú玄xuán石shí。

Trzydzieści li na północ znajduje się góra Yingliang (嬰梁); na jej szczycie jest dużo ciemnozielonego nefrytu, opierającego się o czarne kamienie (xuanshi 玄石).

又yòu東dōng三sān十shí里lǐ，曰yuē浮fú戲xì之zhī山shān。有yǒu木mù焉yān，葉yè狀zhuàng如rú樗chū而ér赤chì實shí，名míng曰yuē亢kàng木mù，食shí之zhī不bù蠱gǔ。汜sì水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí東dōng有yǒu谷gǔ，因yīn名míng曰yuē蛇shé谷gǔ，上shàng多duō少shǎo辛xīn。

Trzydzieści li na wschód znajduje się góra Fuxi (浮戲). Rośnie tu drzewo o liściach bożodrzewu (chū 樗) i czerwonych owocach, zwane gangmu (亢木); kto je zje, nie padnie ofiarą trucizn. Rzeka Si (汜水) wypływa stąd i płynie na północ, wpadając do Rzeki. Na wschodzie znajduje się dolina, nazwana zatem Doliną Węża (Shegu 蛇谷); rośnie tu dużo shaoxin (少辛, kopytnika).

又yòu東dōng四sì十shí里lǐ，曰yuē少shǎo陘xíng之zhī山shān。有yǒu草cǎo焉yān，名míng曰yuē𦱌gāng草cǎo，葉yè狀zhuàng如rú葵kuí，而ér赤chì莖jīng白bái華huá，實shí如rú蘡yīng薁yù，食shí之zhī不bù愚yú。器qì難nán之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú役yì水shuǐ。

Czterdzieści li na wschód znajduje się góra Shaoxing (少陘). Rośnie tu ziele zwane gangcao (𦱌草) o liściach malwy, z czerwonym pędem i białymi kwiatami, z owocami podobnymi do dzikiej jagody; kto je zje, nie stanie się głupim. Rzeka Qinan (器難水) wypływa stąd i płynie na północ, wpadając do rzeki Yi (役水).

又yòu東dōng南nán十shí里lǐ，曰yuē太tài山shān。有yǒu草cǎo焉yān，名míng曰yuē梨lí，其qí葉yè狀zhuàng如rú荻dí而ér赤chì華huá，可kě以yǐ已yǐ疽jū。太tài水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú沒méi水shuǐ，承chéng水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú沒méi。

Dziesięć li na południowy wschód znajduje się góra Tai (太山). Rośnie tu ziele li (梨) o liściach podobnych do liści sitowca (di 荻) i czerwonych kwiatach; leczy karbunkuły. Rzeka Tai (太水) wypływa z jej południowego zbocza i płynie na południowy wschód, wpadając do rzeki Mei (沒水); rzeka Cheng (承水) wypływa z jej północnego zbocza i płynie na północny wschód, wpadając do rzeki Mei.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē末mò山shān，上shàng多duō赤chì金jīn。末mò水shuǐ出chū焉yān，北běi流liú注zhù于yú沒méi。

Dwadzieścia li na wschód znajduje się góra Mo (末山); na jej szczycie jest dużo czerwonego złota. Rzeka Mo (末水) wypływa stąd i płynie na północ, wpadając do rzeki Mei.

又yòu東dōng二èr十shí五wǔ里lǐ，曰yuē役yì山shān，上shàng多duō白bái金jīn，多duō鐵tiě。役yì水shuǐ出chū焉yān，北běi注zhù于yú河hé。

Dwadzieścia pięć li na wschód znajduje się góra Yi (役山); na jej szczycie jest dużo srebra i żelaza. Rzeka Yi (役水) wypływa stąd i płynie na północ, wpadając do Rzeki.

又yòu東dōng三sān十shí五wǔ里lǐ，曰yuē敏mǐn山shān。上shàng有yǒu木mù焉yān，其qí狀zhuàng如rú荊jīng，白bái華huá而ér赤chì實shí，名míng曰yuē葪jì柏bǎi，服fú者zhě不bù寒hán。其qí陽yáng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù。

Trzydzieści pięć li na wschód znajduje się góra Min (敏山). Na jej szczycie rośnie drzewo podobne do szakłaku (jing 荊), o białych kwiatach i czerwonych owocach, zwane jibai (葪柏); kto je spożyje, nie będzie czuł zimna. Na jej południowym zboczu jest dużo nefrytu tufu.

又yòu東dōng三sān十shí里lǐ，曰yuē大dà騩guī之zhī山shān，其qí陰yīn多duō鐵tiě、美měi玉yù、青qīng堊è。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú蓍shī而ér毛máo，青qīng華huá而ér白bái實shí，其qí名míng曰yuē𦵧láng，服fú之zh