Rozdział 10 z Klasyki Gór i Mórz (Klasyki mórz południa)

Klasyczny tekst Klasyki regionów wewnątrz mórz południowych (海內南經 Hǎinèi nánjīng) jest dziesiątą księgą Klasyki gór i mórz oraz pierwszą z czterech „Klasyk regionów wewnątrz mórz” (海內經). Opisuje on tereny od dalekich rubieży świata po obszary bliższe, zamieszkałe przez ludy południa (Ou, Min, Xiongnu), grobowce cesarzy Shuna i Danzhu, a także słynne stworzenia, takie jak orangutan Xingxing znający imiona ludzi, pożeracz Yayu, Drzewo Wzniesione Jianmu oraz wąż z Ba, który połyka słonie. Tekst chiński przedstawiony jest wraz z transkrypcją pinyin, tłumaczeniem francuskim i komentarzami.

海內南經 — Regiony wewnątrz mórz południowych

海hǎi內nèi東dōng南nán陬zōu以yǐ西xī者zhě。

Regiony wewnątrz mórz, począwszy od południowo-wschodniego narożnika na zachód.

甌ōu居jū海hǎi中zhōng。閩mǐn在zài海hǎi中zhōng，其qí西xī北běi有yǒu山shān。一yī曰yuē閩mǐn中zhōng山shān在zài海hǎi中zhōng。

Ou (甌) znajduje się pośrodku morza. Min (閩) również leży pośrodku morza, a na północnym zachodzie wznosi się góra. Według jednej z wersji góra Minzhong (閩中山) znajduje się pośrodku morza.

天tiān子zi鄣zhāng山shān在zài閩mǐn西xī海hǎi北běi。一yī曰yuē在zài海hǎi中zhōng。

Góra Tianzizhang (天子鄣山) znajduje się na zachód od Min, na północ od morza. Według jednej z wersji leży pośrodku morza.

桂guì林lín八bā樹shù在zài番pān隅yú東dōng。

Osiem drzew lasu cynamonowego (桂林八樹) znajduje się na wschód od Panyu (番隅).

伯bó慮lǜ國guó、離lí耳ěr國guó、彫diāo題tí國guó、北běi朐qú國guó皆jiē在zài鬱yù水shuǐ南nán。鬱yù水shuǐ出chū湘xiāng陵líng、南nán山shān。一yī曰yuē相xiāng慮lǜ。

Kraje Bolü (伯慮國), „Uszy-odłączone” (離耳國), „Tatuaże-na-czołach” (彫題國) oraz Beiqu (北朐國) znajdują się wszystkie na południe od rzeki Yu (鬱水). Rzeka Yu wypływa z Xiangling (湘陵) i góry Nan (南山). Według jednej z wersji nazywa się Xianglü (相慮).

梟xiāo陽yáng國guó在zài北běi朐qú之zhī西xī，其qí為wèi人rén人rén面miàn長cháng唇chún，黑hēi身shēn有yǒu毛máo，反fǎn踵zhǒng，見jiàn人rén笑xiào亦yì笑xiào，左zuǒ手shǒu操cāo管guǎn。

Kraj Xiaoyang (梟陽國) znajduje się na zachód od Beiqu. Jego mieszkańcy mają ludzkie twarze z długimi wargami, czarne owłosione ciała i odwrócone pięty; gdy zobaczą człowieka śmiejącego się, również się śmieją, a w lewej ręce trzymają rurkę (z bambusa).

兕sì在zài舜shùn葬zàng東dōng，湘xiāng水shuǐ南nán，其qí狀zhuàng如rú牛niú，蒼cāng黑hēi，一yī角jiǎo。

Si (兕, nosorożec) znajduje się na wschód od grobu Shuna, na południe od rzeki Xiang; ma kształt wołu, jest szaro-czarny i posiada jeden róg.

蒼cāng梧wú之zhī山shān，帝dì舜shùn葬zàng于yú陽yáng，帝dì丹dān朱zhū葬zàng于yú陰yīn。

Na górze Cangwu (蒼梧之山) cesarz Shun (舜) został pochowany na południowym stoku, a cesarz Danzhu (丹朱) na północnym.

氾fàn林lín方fāng三sān百bǎi里lǐ，在zài狌shēng狌shēng東dōng。

Las Fanlin (氾林) o boku trzystu li znajduje się na wschód od Xingxing (狌狌, orangutanów).

狌shēng狌shēng知zhī人rén名míng，其qí為wèi獸shòu如rú豕shǐ而ér人rén面miàn，在zài舜shùn葬zàng西xī。

Xingxing (狌狌), orangutan „znający imiona ludzi”, to jedno z najsłynniejszych stworzeń tej księgi: ma ludzką twarz, potrafi mówić i symbolizuje granicę między człowiekiem a zwierzęciem. Znajduje się na zachód od grobu Shuna.

狌shēng狌shēng西xī北běi有yǒu犀xī牛niú，其qí狀zhuàng如rú牛niú而ér黑hēi。

Na północnym zachodzie od Xingxing znajduje się czarny nosorożec Xiniu (犀牛); ma kształt wołu i jest czarny.

夏xià后hòu啟qǐ之zhī臣chén曰yuē孟mèng涂tú，是shì司sī神shén于yú巴bā，人rén請qǐng訟sòng于yú孟mèng涂tú之zhī所suǒ，其qí衣yī有yǒu血xuè者zhě乃nǎi執zhí之zhī，是shì請qǐng生shēng。居jū山shān上shàng，在zài丹dān山shān西xī。丹dān山shān在zài丹dān陽yáng南nán，丹dān陽yáng居jū屬shǔ也yě。

Mengtu (孟涂), minister Qi z dynastii Xia (夏后啟), był odpowiedzialny za sprawy boskie w kraju Ba (巴). Gdy ludzie przychodzili przed niego z prośbą o rozstrzygnięcie sporu, aresztowano jedynie tego, którego ubranie było splamione krwią — w ten sposób oszczędzano życia. Mieszkał na szczycie góry, na zachód od góry Dan (丹山). Góra Dan znajduje się na południe od Danyang (丹陽), który należał do kraju Ba.

窫yà窳yǔ龍lóng首shǒu，居jū弱ruò水shuǐ中zhōng，在zài狌shēng狌shēng知zhī人rén名míng之zhī西xī，其qí狀zhuàng如rú龍lóng首shǒu，食shí人rén。

Yayu (窫窳) ma głowę smoka i żyje w Słabych Wodach (弱水); znajduje się na zachód od Xingxing, który zna imiona ludzi. Ma postać smoczej głowy i pożera ludzi.

有yǒu木mù，其qí狀zhuàng如rú牛niú，引yǐn之zhī有yǒu皮pí，若ruò纓yīng、黃huáng蛇shé。其qí葉yè如rú羅luó，其qí實shí如rú欒luán，其qí木mù若ruò蓲ōu，其qí名míng曰yuē建jiàn木mù，在zài窫yà窳yǔ西xī弱ruò水shuǐ上shàng。

Drzewo Jianmu (建木, „Drzewo Wzniesione”) ma kształt wołu: gdy się je pociągnie, kora odchodzi niczym sznur lub żółty wąż. Jego liście przypominają sieć, owoce koelreuterię (欒), a drewno — roślinę Ou (蓲). Znajduje się na zachód od Yayu, nad brzegiem Słabych Wód.

氐dī人rén國guó在zài建jiàn木mù西xī，其qí為wèi人rén人rén面miàn而ér魚yú身shēn，無wú足zú。

Kraj Ludzi Di (氐人國) znajduje się na zachód od Jianmu; jego mieszkańcy mają ludzkie twarze i ciała ryb, bez nóg.

巴bā蛇shé食shí象xiàng，三sān歲suì而ér出chū其qí骨gǔ，君jūn子zi服fú之zhī，無wú心xīn腹fù之zhī疾jí。其qí為wèi蛇shé青qīng黃huáng赤chì黑hēi。一yī曰yuē黑hēi蛇shé青qīng首shǒu，在zài犀xī牛niú西xī。

Wąż z Ba (巴蛇) pożera słonie; po trzech latach wydala ich kości. Mężczyzna szlachetnego charakteru, który spożyje jego mięso, zostaje uchroniony od chorób serca i brzucha. Wąż ten jest niebiesko-zielony, żółty, czerwony i czarny. Według jednej z wersji jest czarny z niebiesko-zieloną głową i znajduje się na zachód od nosorożca.

旄máo馬mǎ，其qí狀zhuàng如rú馬mǎ，四sì節jié有yǒu毛máo。在zài巴bā蛇shé西xī北běi，高gāo山shān南nán。

Koń Maoma (旄馬) ma kształt konia, a na czterech stawach rośnie mu sierść. Znajduje się na północnym zachodzie od węża z Ba, na południe od wysokiej góry.

匈xiōng奴nú、開kāi題tí之zhī國guó、列liè人rén之zhī國guó並bìng在zài西xī北běi。

Xiongnu (匈奴), kraj Kaiti (開題國) oraz kraj Lieren (列人國) znajdują się wszystkie na północnym zachodzie.

Uwagi

„Klasyki wewnątrz mórz” (海內經). W przeciwieństwie do poprzednich ksiąg opisują one ziemie położone wewnątrz czterech mórz, bliższe świata Han: rozpoznaje się w nich ludy historyczne (Min i Ou z południowego wschodu, Xiongnu z północnego zachodu) przeplatające się z cudami. Kierunki pozostają kardynalne (tu południe), ale luźniejsza jest nić geograficzna.

Xingxing (狌狌). Orangutan „znający imiona ludzi” to jedno z najsłynniejszych stworzeń księgi: o ludzkiej twarzy, obdarzony mową, symbolizuje granicę między człowiekiem a zwierzęciem.

Jianmu (建木), Drzewo kosmiczne. „Drzewo Wzniesione”, które wznosi się w centrum świata, po którym wstępują i zstępują duchy, jest osiowym mitem chińskiej mitologii, związanym z królestwem Ba i Słabymi Wodami (弱水).

Wąż z Ba (巴蛇). Wąż, który pożera słonia i wydala jego kości dopiero po trzech latach, dał początek przysłowiu „wąż z Ba połyka słonia” (人心不足蛇吞象, „niezaspokojony ludzki apetyt pożera słonia”), obraz niepohamowanej chciwości.

Grobowce cesarskie. Góra Cangwu (蒼梧), gdzie spoczął cesarz Shun, jest świętym miejscem geografii sacrum południa; tekst łączy ją z jego synem Danzhu (丹朱).

Identyfikacje niepewne. Wiele nazw ludów, zwierząt (兕, 窫窳…) i miejsc nie ma pewnego odpowiednika; są one transkrybowane w systemie pinyin wraz z charakterami, a polskie tłumaczenia opierają się na tradycyjnych glosach (Guo Pu, Hao Yixing).

Tekst chiński według Chinese Text Project (ctext.org). Tłumaczenie i uwagi: Chine-culture.com.