Rozdział 16 Księgi gór i mórz (大荒西经)

Księga Wielkiego Zachodniego Pustkowia (大荒西經 Dàhuāng xījīng) to szesnasta księga Księgi gór i mórz i trzecia z «Ksiąg Wielkiego Pustkowia» (大荒經). Jest jedną z najbogatszych w mity: znajdujemy w niej wnętrzności Nüwy przemienione w bogów, Changxi kąpiącą dwanaście księżyców, oddzielenie Nieba i Ziemi przez Zhonga i Li, dziesięciu czarowników góry Duchów, Królową Matkę Zachodu na Kunlunie oraz wstąpienie Qi z dynastii Xia, który przyniósł niebiańską muzykę. Tekst chiński przedstawiono z transkrypcją pinyin, a po nim następują polski przekład i przypisy.

大荒西經 — Wielkie Zachodnie Pustkowie

西běihǎizhīwàihuāngzhīyǒushānérmíngyuēzhōuziyǒuliǎnghuángshòushǒuzhīyǒushuǐyuēhánshǔzhīshuǐshuǐ西yǒushīshānshuǐdōngyǒushānyǒugōnggònggōngguóshān

Za morzem północno-zachodnim, w zakątku Wielkiego Pustkowia, wznosi się góra, która się nie zamyka, zwana Buzhou-Fuzi (不周負子). Strzegą jej dwa żółte zwierzęta. Jest rzeka zwana Wodami Chłodu-i-Skwaru (寒暑之水); na zachód od rzeki leży góra Shi (濕山), na wschód góra Mu (幕山). Jest góra kraju, który zaatakował Yu, góra Gonggonga (禹攻共工國山).


yǒuguómíngyuēshūshìzhuānzhīzi

Jest kraj zwany Shushi (淑士), (zamieszkany przez) syna Zhuanxu.


yǒushénshírénmíngyuēzhīchánghuàwèishénchùguǎngzhīhéngdàoérchù

Jest dziesięć boskich istot, zwanych Wnętrznościami Nüwy (女媧之腸): przemienione w bogów, mieszkają na równinie Liguang (栗廣之野), stojąc w poprzek drogi.


yǒurénmíngyuēshíláifēngyuēwéichù西běiyuèzhīchángduǎn

Jest postać zwana Shiyi (石夷); wiatr, który nadchodzi, zwie się Wei (韋). Stoi w północno-zachodnim zakątku, by regulować długi lub krótki (bieg) słońca i księżyca.


yǒucǎizhīniǎoyǒuguānmíngyuēkuángniǎo

Jest ptak o pięciu barwach, z czubem, zwany ptakiem Kuang (狂鳥).


yǒuzhīchángshānyǒubáimínzhīguó

Jest Długa góra Wielkiego Bagna (大澤之長山). Jest kraj Białych-ludzi (白民之國).


西běihǎizhīwàichìshuǐzhīdōngyǒuchángjìngzhīguó

Za morzem północno-zachodnim, na wschód od Czerwonej Wody, leży kraj Długogoleniowych (長脛之國).


yǒu西zhōuzhīguóxìngshíyǒurénfānggēngmíngyuēshūjūnjùnshēnghòujiàngbǎizhīyuētáijiǎnshēngshūjūnshūjūnshìdàibǎishǐzuògēngyǒuchìguóshìyǒushuāngshān

Jest kraj Zachodnich Zhou (西周之國), z rodu Ji (姬), którzy jedzą zboże. Jest człowiek orzący, zwany Shujun (叔均). Cesarz Jun spłodził Houji (后稷), który zstąpił (na ziemię) ze stoma zbożami. Młodszy brat Ji zwał się Taixi (台蠒), który spłodził Shujuna. Shujun, w miejsce ojca i Houji, zasiał sto zbóż i wynalazł oranie. Jest ród żony Czerwonego kraju (赤國妻氏). Jest góra Shuang (雙山).


西hǎizhīwàihuāngzhīzhōngyǒufāngshānzhěshàngyǒuqīngshùmíngyuēguìzhīsōngyuèsuǒchū

Za morzem zachodnim, w sercu Wielkiego Pustkowia, wznosi się Kwadratowa góra (方山); na jej szczycie rośnie zielone drzewo zwane sosną Juge (柜格之松): to tam wschodzą i zachodzą słońce i księżyc.


西běihǎizhīwàichìshuǐzhī西yǒuxiānmínzhīguóshí使shǐniǎo

Za morzem północno-zachodnim, na zachód od Czerwonej Wody, leży kraj Pierwszych-ludzi (先民之國); jedzą tam zboże i usługują im cztery zwierzęta.


yǒuběizhīguóhuángzhīsūnyuēshǐjūnshǐjūnshēngběi

Jest kraj Północnych Di (北狄之國). Wnuk Żółtego Cesarza zwany Shijun (始均) spłodził Północnych Di.


yǒumángshānyǒuguìshānyǒuyáoshānshàngyǒurénhàoyuētàizichángqínzhuānshēnglǎotónglǎotóngshēngzhùróngzhùróngshēngtàizichángqínshìchùyáoshānshǐzuòfēng

Jest góra Mang (芒山). Jest góra Gui (桂山). Jest góra Yao (榣山). Na jej szczycie mieszka człowiek zwany księciem Changqin (太子長琴). Zhuanxu spłodził Laotonga (老童), Laotong spłodził Zhuronga (祝融), Zhurong spłodził księcia Changqin, który mieszka na górze Yao: był pierwszym, który stworzył melodie muzyczne.


yǒucǎiniǎosānmíngyuēhuángniǎoyuēluánniǎoyuēfèngniǎo

Są trzy imiona dla ptaków o pięciu barwach: jeden to ptak Huang (皇鳥), jeden ptak luan (鸞鳥), jeden ptak feniks (鳳鳥).


yǒuchóngzhuàngxiōnghòuzhěluǒjiànqīngyuánzhuàng

Jest owad podobny do zająca (菟); od piersi tylna część jest naga i niewidzialna, zielona jak małpa.


huāngzhīzhōngyǒushānmíngyuēfēngményuèsuǒ

W sercu Wielkiego Pustkowia wznosi się góra zwana Fengju-Yumen (豐沮玉門), gdzie wchodzą słońce i księżyc.


yǒulíngshānxiánfénpéngzhēnxièluóshícóngshēngjiàngbǎiyàoyuánzài

Jest góra Duchów (靈山): Wuxian (巫咸), Wuji (巫即), Wuban (巫肦), Wupeng (巫彭), Wugu (巫姑), Wuzhen (巫真), Wuli (巫禮), Wudi (巫抵), Wuxie (巫謝) i Wuluo (巫羅) — dziesięciu czarowników — wstępują i zstępują tam (między niebem a ziemią); to tam znajduje się sto leków.


西yǒuwángzhīshānshānhǎishānyǒuzhīguómínshìchùzhīfèngniǎozhīluǎnshìshígānshìyǐnfánsuǒwèijǐncúnyuányǒugānhuágānzhābáiliǔshìròusānzhuīxuánguīyáobáilánggānbáidānqīngdānduōyíntiěluánniǎofèngniǎoyuányǒubǎishòuxiāngqúnshìchùshìwèizhī

Na zachodzie leżą góra Królowej Matki (王母之山), góra He (壑山) i góra Morza (海山). Jest Żyzny kraj (沃之國), gdzie mieszka lud Wo (沃民). Na Żyznej równinie (沃之野) żywią się jajami feniksa i piją słodką rosę; czegokolwiek się zapragnie, znajduje się tam cały jego smak. Znajdują się tam «słodko-kwitnące» (甘華), słodki głożyna (甘柤), biała wierzba (白柳), Shirou (視肉), Sanzhui (三騅), nefryty Xuangui (琁瑰), Yaobi (瑤碧), białe drzewo (白木), Langgan (琅玕), biały cynober (白丹), zielony cynober (青丹) oraz srebro i żelazo w obfitości. Ptak luan śpiewa sam z siebie, feniks tańczy sam z siebie; sto gatunków zwierząt żyje tam razem w stadach: to właśnie zwie się Żyzną równiną.


yǒusānqīngniǎochìshǒuhēimíngyuēmíngshǎomíngyuēqīngniǎo

Są trzy błękitne ptaki, o czerwonych głowach i czarnych oczach: jeden zwie się Dali (大鵹), jeden Shaoli (少鵹), jeden błękitny ptak (青鳥).


yǒuxuānyuánzhītáishèzhěgǎn西xiàngshèwèixuānyuánzhītái

Jest taras Xuanyuana (軒轅之臺); łucznik nie śmie strzelać na zachód, ze strachu przed tarasem Xuanyuana.


huāngzhīzhōngyǒulóngshānyuèsuǒyǒusānshuǐmíngyuēsānnàokūnzhīsuǒshí

W sercu Wielkiego Pustkowia wznosi się góra Smoka (龍山), gdzie wchodzą słońce i księżyc. Są trzy bagienne rozlewiska zwane Trzema Jeziorami (三淖): to tam żywił się Kunwu (昆吾).


yǒurénqīngmèimiànmíngyuēchǒuzhīshī

Jest postać odziana w zieleń, zasłaniająca twarz rękawem, zwana zwłokami Nüchou (女丑之尸).


yǒuzizhīguó

Jest kraj Kobiet (女子之國).


yǒutáoshānyǒumǎngshānyǒuguìshānyǒushān

Jest góra Tao (桃山). Jest góra Meng (䖟山). Jest góra Gui (桂山). Jest góra Yutu (于土山).


yǒuzhàngzhīguó

Jest kraj Mężczyzn (丈夫之國).


yǒuyǎnzhōuzhīshāncǎizhīniǎoyǎngtiānmíngyuēmíngniǎoyuányǒubǎizhīfēng

Jest góra Yanzhou (弇州之山); ptak o pięciu barwach unosi głowę ku niebu, zwany Śpiewającym ptakiem (鳴鳥). Są tam melodie stu muzyk, pieśni i tańców.


yǒuxuānyuánzhīguójiāngshānzhīnánwèishòuzhěnǎibǎisuì

Jest kraj Xuanyuan (軒轅之國). Osiedlenie się na południe od gór Rzeki jest tam pomyślne; ci, którzy umierają młodo, żyją jeszcze osiemset lat.


西hǎizhǔzhōngyǒushénrénmiànniǎoshēněrliǎngqīngshéjiànliǎngchìshémíngyuēyǎn

Wśród wysepek morza zachodniego mieszka bóg o ludzkiej twarzy i ciele ptaka, z dwoma zielonymi wężami jako kolczykami i dwoma czerwonymi wężami pod stopami, zwany Yanzi (弇茲).


huāngzhīzhōngyǒushānmíngyuēyuèshāntiānshūtiānményuèsuǒyǒushénrénmiànliǎngfǎnshǔtóushàngmíngyuēzhuānshēnglǎotónglǎotóngshēngzhònglìngzhòngxiànshàngtiānlìngqióngxiàxiàshìshēngchù西xíngyuèxīngchénzhīxíng

W sercu Wielkiego Pustkowia wznosi się góra zwana górą Słońca-i-Księżyca (日月山), oś nieba (天樞). Niebiańska Brama Wuju (吳姖天門) to miejsce, którędy wchodzą słońce i księżyc. Jest bóg o ludzkiej twarzy i bez ramion, którego dwie stopy są wygięte ponad głowę, zwany Xu (噓). Zhuanxu spłodził Laotonga (老童), Laotong spłodził Zhonga (重) i Li (黎); Władca rozkazał Zhongowi unieść niebo, a Li obniżyć ziemię. Na dolnej ziemi narodził się Ye (噎), który stoi na skrajnym zachodzie, by regulować bieg słońca, księżyca i gwiazd.


yǒurénfǎnmíngyuētiān

Jest postać o wywróconych ramionach, zwana Tianyu (天虞).


yǒuzifāngyuèjùnchángshēngyuèshíyǒuèrshǐzhī

Jest kobieta kąpiąca księżyc. To Changxi (常羲), żona cesarza Jun, która urodziła dwanaście księżyców: to tutaj zaczęła je kąpać.


yǒuxuándānzhīshānyǒuzhīniǎorénmiànyǒuyuányǒuqīngwénhuángáoqīngniǎohuángniǎosuǒzhěguówáng

Jest góra Xuandan (玄丹之山). Jest ptak o pięciu barwach, o ludzkiej twarzy i obdarzony włosami. Znajdują się tam Qingwen (青鴍), Huang'ao (黃鷔), błękitny ptak i żółty ptak: kraj, w którym się gromadzą, ginie.


yǒuchímíngmèngzhīgōngzhuānzhīchí

Jest staw zwany Stawem, gdzie Mengyi zaatakował Zhuanxu (孟翼之攻顓頊之池).


huāngzhīzhōngyǒushānmíngyuēáoàoyuèsuǒzhě

W sercu Wielkiego Pustkowia wznosi się góra zwana Aoaoju (鏖鏊鉅), gdzie wchodzą słońce i księżyc.


yǒushòuzuǒyòuyǒushǒumíngyuēpíngpéng

Jest zwierzę, które ma jedną głowę po lewej i jedną po prawej, zwane Pingpeng (屏蓬).


yǒushānzhěyǒushānzhěyǒujīnménzhīshānyǒurénmíngyuēhuángzhīshīyǒuzhīniǎoyǒubáiniǎoqīnghuángwěixuánhuìyǒuchìquǎnmíngyuētiānquǎnsuǒxiàzhěyǒubīng

Jest góra Czarowników (巫山). Jest góra He (壑山). Jest góra Złotej Bramy (金門之山), gdzie stoi postać zwana zwłokami Huangju (黃姖之尸). Jest ptak Biyi (比翼, o bliźniaczych skrzydłach). Jest biały ptak o zielonych skrzydłach, żółtym ogonie i czarnym dziobie. Jest czerwony pies zwany Niebiańskim Psem (天犬): gdzie zstępuje, tam jest wojna.


西hǎizhīnánliúshāzhībīnchìshuǐzhīhòuhēishuǐzhīqiányǒushānmíngyuēkūnlúnzhīqiūyǒushénrénmiànshēnyǒuwényǒuwěijiēbáichùzhīxiàyǒuruòshuǐzhīyuānhuánzhīwàiyǒuyánhuǒzhīshāntóuzhérányǒuréndàishèngchǐyǒubàowěixuéchùmíngyuē西wángshānwànjǐnyǒu

Na południe od morza zachodniego, na brzegu Ruchomych Piasków, za Czerwoną Wodą i przed Czarną Wodą, wznosi się wielka góra zwana wzgórzem Kunlun (崑崙之丘). Jest bóg o ludzkiej twarzy i ciele tygrysa, o pręgowanej skórze i z ogonem, cały biały, który tam mieszka. U jego stóp otacza go otchłań Słabych Wód (弱水之淵), za którą leży góra Płonącego Ognia (炎火之山), gdzie każdy przedmiot tam rzucony natychmiast staje w płomieniach. Jest istota uwieńczona ozdobą sheng (勝), o tygrysich zębach i ogonie lamparta, mieszkająca w jaskini, zwana Królową Matką Zachodu (西王母). Ta góra zawiera w sobie wszystkie rzeczy świata.


huāngzhīzhōngyǒushānmíngyuēchángyángzhīshānyuèsuǒ

W sercu Wielkiego Pustkowia wznosi się góra zwana górą Wiecznego Słońca (常陽之山), gdzie wchodzą słońce i księżyc.


yǒuhánhuāngzhīguóyǒuèrrénmiè

Jest kraj Hanhuang (寒荒之國). Są dwie osoby, Nüji (女祭) i Nümie (女薎).


yǒushòuzhīguónányuèzhōushānmíngyuēqiánqiánshēngshēngshòushòuzhèngjǐngxiàngyuányǒushǔwǎng

Jest kraj Shouma (壽麻之國). Południowy Szczyt (南岳) poślubił córkę góry Zhou, zwaną Nüqian (女虔). Nüqian urodziła Jige (季格), Jige spłodził Shouma (壽麻). Shouma, stojąc prosto, nie rzuca cienia, a jego przeszywający krzyk nie wywołuje echa. Panuje tam skrajny upał: nie można tam dotrzeć.


yǒurénshǒucāodùnmíngyuēxiàgēngzhīshīchéngtāngxiàjiézhāngshānzhīzhǎngēngjuéqiángēngshǒuzǒujuéjiùnǎijiàngshān

Jest istota bez głowy, stojąca prosto, dzierżąca halabardę i tarczę, zwana zwłokami Xiageng (夏耕之尸). Niegdyś Cheng Tang (成湯) zaatakował Jie z dynastii Xia (夏桀) przy górze Zhang (章山) i pokonał go; ściął Genga w jego obecności. Geng, pozostawszy stać bez głowy, uciekł, by ujść swej winie, i zstąpił do góry Czarowników (巫山).


yǒurénmíngyuēhuízuǒshìyòu

Jest postać zwana Wuhui (吳回), osobliwa po swej lewej stronie: nie ma prawego ramienia.


yǒugàishānzhīguóyǒushùchìzhīgànqīngmíngyuēzhū

Jest kraj góry Gai (蓋山之國); jest drzewo o czerwonej korze i gałęziach oraz zielonych liściach, zwane Zhumu (朱木).


yǒumín

Jest lud Jednorękich (一臂民, «o jednym tylko ramieniu»).


huāngzhīzhōngyǒushānmíngyuēhuāngzhīshānyuèsuǒyǒurényānsānmiànshìzhuānzhīzisānmiànsānmiànzhīrénshìwèihuāngzhī

W sercu Wielkiego Pustkowia wznosi się góra zwana górą Wielkiego Pustkowia (大荒之山), gdzie wchodzą słońce i księżyc. Jest tam istota o trzech twarzach, syn Zhuanxu: o trzech twarzach i jednym ramieniu; istoty o trzech twarzach nie umierają. To właśnie zwie się równiną Wielkiego Pustkowia.


西nánhǎizhīwàichìshuǐzhīnánliúshāzhī西yǒuréněrliǎngqīngshéchéngliǎnglóngmíngyuēxiàhòukāikāishàngsānpíntiānjiǔbiànjiǔxiàtiānzhīgāoèrqiānrènkāiyānshǐjiǔzhāo

Za morzem południowo-zachodnim, na południe od Czerwonej Wody i na zachód od Ruchomych Piasków, jest istota przyozdobiona dwoma zielonymi wężami, dosiadająca dwóch smoków, zwana Xiahou Kai (夏后開). Kai trzykrotnie wstąpił do nieba, by zostać tam przyjętym, i przyniósł stamtąd Dziewięć Modulacji (九辯) i Dziewięć Pieśni (九歌). To tutaj, na równinie Tianmu (天穆之野), wysokości dwóch tysięcy ren, Kai zaczął śpiewać Dziewięć Modulacji (九招).


yǒurénzhīguóyánzhīsūnmíngyuēlíngjiálíngjiáshēngrénshìnéngshàngxiàtiān

Jest kraj Huren (互人之國). Wnuk cesarza Yan (炎帝), zwany Lingjia (靈恝), spłodził Huren, którzy mogą wstępować do nieba i zeń zstępować.


yǒupiānmíngyuēzhuānfēngdàoběiláitiānnǎishuǐquánshénǎihuàwèishìwèizhuān

Jest na wpół wyschnięta ryba, zwana Rybą-kobietą (魚婦). Gdy Zhuanxu umarł, natychmiast ożył. Gdy wiatr wieje z północy, a niebo tryska wielkimi wodami, wąż przemienia się w rybę: to właśnie zwie się Rybą-kobietą. Gdy Zhuanxu umarł, natychmiast ożył.


yǒuqīngniǎoshēnhuángchìliùshǒumíngyuē𪇆chùniǎo

Jest błękitny ptak o żółtym ciele, czerwonych łapach i sześciu głowach, zwany ptakiem Chu (𪇆鳥).


yǒushānyǒujīnzhīshān西nánhuāngzhīzhōngyǒubiàngōuchángyángzhīshān

Jest wielka góra Czarowników (大巫山). Jest góra Złota (金之山). Na południowym zachodzie, w środkowym zakątku Wielkiego Pustkowia, leżą góry Biangou (徧勾) i Changyang (常羊).


ànxiàhòukāihànjǐnghuìyún

Przypis: «Xiahou Kai» (夏后開) oznacza Qi (啟); pisze się Kai, by uniknąć tabu (na imieniu osobistym) cesarza Jing z dynastii Han (漢景帝, którego imię brzmiało Qi).

Przypisy

Nüwa (女媧) i kosmogonia. «Dziesięciu bogów zrodzonych z wnętrzności Nüwy» świadczy o archaicznym kulcie bogini stwórczyni i naprawiającej niebo. Motyw oddzielenia Nieba i Ziemi przez Zhonga (重) i Li (黎), na rozkaz Władcy, jest jednym z wielkich chińskich mitów kosmogonicznych.

Changxi (常羲) i dwanaście księżyców. Komplementarny odpowiednik Xihe (matki dziesięciu słońc, księga XV), Changxi, inna żona cesarza Jun, rodzi dwanaście księżyców i kąpie je: symetria słoneczno-księżycowa na wschodzie i zachodzie, podstawa mitycznego kalendarza.

Królowa Matka Zachodu (西王母). Rozdział przedstawia jej najbardziej archaiczny i najdzikszy opis: tygrysie zęby, lamparci ogon, uwieńczona shengiem, mieszkająca w jaskini na Kunlunie, otoczona Słabymi Wodami i górą Ognia. Bardzo daleka od wytwornej bogini epok późniejszych.

Dziesięciu czarowników (十巫). Na górze Duchów (靈山) dziesięciu wymienionych z imienia szamanów wstępuje i zstępuje między niebem a ziemią w poszukiwaniu stu leków: jedno z najcenniejszych świadectw o szamanizmie i mitycznej farmakopei.

Qi z dynastii Xia (夏后開/啟). Król Qi, który wstąpił do nieba, by przynieść «Dziewięć Pieśni» i «Dziewięć Modulacji», zwany jest tu Kai (開), by uniknąć tabu na imieniu cesarza Jing z dynastii Han; końcowy przypis to wyjaśnia — ślad hanowskiego przekazu tekstu.

Niepewne identyfikacje. Liczne imiona bogów, gór i istot (弇茲, 鏖鏊鉅, 𪇆…) nie mają pewnego odpowiednika; transkrybowane są pinyinem wraz ze znakami, a polskie oddania idą za tradycyjnymi glosami (Guo Pu, Hao Yixing).

Tekst chiński według Chinese Text Project (ctext.org). Przekład i przypisy: Chine-culture.com.

网上汉语 · learn-chinese.online

Kurs chińskiego

Poziom 1 · Początkujący

Jasna i uporządkowana metoda, aby dobrze zacząć z mandaryńskim.

Jednostki 1 do 5 — za darmoLekcje, ćwiczenia i testy, pełny dostęp.
🔓Jednostki 6 do 10 — wolny dostępKurs do czytania, bez ćwiczeń i testów. Nawet bez logowania.
Zacznij za darmoNatychmiastowy dostęp do poziomu 1

Sklep HanWen Shop

Wysokiej jakości chińskie rękodzieło, wysyłka z Francji

Spersonalizowana chińska pieczęć

Spersonalizowana pieczęć

Twoje imię lub symbol, narysowany i ręcznie wyryty w kamieniu.

Odkryj
Hanfu

Hanfu

Tradycyjne chińskie szaty, od dynastii Tang i Song po nowoczesny styl.

Odkryj
Przybory do chińskiego malarstwa i kaligrafii

Malarstwo i kaligrafia

Pędzle, papier Xuan, tusz i kamienie: Cztery Skarby Gabinetu.

Odkryj
🇫🇷 Sklep z siedzibą we Francji