Rozdział 6 *Klasyki Gór i Mórz* (海外南經)

Klasyczny opis krain położonych za Południowymi Morzami (海外南經 Hǎiwài nánjīng) jest szóstą księgą Klasycznego opisu gór i mórz oraz pierwszą z czterech „Klasycznych opisów krain położonych za morzami” (海外經). Porzuca on geografię górską na rzecz cudownej geografii ludów: podążając wzdłuż południowego wybrzeża, od południowo-zachodniego do południowo-wschodniego krańca, tekst wymienia bajeczne krainy zamieszkane przez ptakoludzi, ogniopluców, nieśmiertelnych i mitycznych bohaterów. Tekst chiński przedstawiony jest wraz z transkrypcją pinyin, następnie tłumaczeniem francuskim i przypisami.

海外南經 — Krainy położone za Południowymi Morzami

地dì之zhī所suǒ載zài，六liù合hé之zhī間jiān，四sì海hǎi之zhī內nèi，照zhào之zhī以yǐ日rì月yuè，經jīng之zhī以yǐ星xīng辰chén，紀jì之zhī以yǐ四sì時shí，要yào之zhī以yǐ太tài歲suì，神shén靈líng所suǒ生shēng，其qí物wù異yì形xíng，或huò夭yāo或huò壽shòu，唯wéi聖shèng人rén能néng通tōng其qí道dào。

Wszystko, co nosi ziemia, w przestrzeni sześciu kierunków (六合), wewnątrz czterech mórz, oświetlane jest przez słońce i księżyc, regulowane przez gwiazdy i konstelacje, rytmizowane przez cztery pory roku i rządzone przez Taisui (planetę Jowisz). Tam rodzą się duchy i boskie moce; ich kształty są dziwne i różnorodne – jedne ulotne, inne obdarzone długim życiem. Tylko mędrzec jest zdolny przeniknąć ich zasadę.

海hǎi外wài自zì西xī南nán陬zōu，至zhì東dōng南nán陬zōu者zhě。

Krainy położone za morzami rozciągają się od południowo-zachodniego do południowo-wschodniego krańca.

結jié匈xiōng國guó在zài其qí西xī南nán，其qí為wèi人rén結jié匈xiōng。

Kraina Piersi-związanych (結匈國) znajduje się na południowym zachodzie; jej mieszkańcy mają wypukłe piersi, jakby związane.

南nán山shān在zài其qí東dōng南nán。自zì此cǐ山shān來lái，蟲chóng為wèi蛇shé，蛇shé號hào為wèi魚yú。一yī曰yuē南nán山shān在zài結jié匈xiōng東dōng南nán。

Góra Południowa (南山) znajduje się na południowym wschodzie tej krainy. Od tej góry owady (蟲) nazywane są „wężami”, a węże – „rybami”. Według innej wersji Góra Południowa znajduje się na południowym wschodzie Krainy Piersi-związanych.

比bǐ翼yì鳥niǎo在zài其qí東dōng，其qí為wèi鳥niǎo青qīng、赤chì，兩liǎng鳥niǎo比bǐ翼yì。一yī曰yuē在zài南nán山shān東dōng。

Ptak Biyi (比翼鳥, „skrzydła złączone”) znajduje się na wschodzie; ptak ten jest niebiesko-zielony i czerwony, a dwa z nich latają, złączone skrzydłami. Inna wersja umieszcza go na wschodzie Góry Południowej.

羽yǔ民mín國guó在zài其qí東dōng南nán，其qí為wèi人rén長cháng頭tóu，身shēn生shēng羽yǔ。一yī曰yuē在zài比bǐ翼yì鳥niǎo東dōng南nán，其qí為wèi人rén長cháng頰jiá。

Kraina Ludzi-Opierzonych (羽民國) znajduje się na południowym wschodzie; jej mieszkańcy mają wydłużone głowy i ciała pokryte piórami. Według innej wersji znajduje się ona na południowym wschodzie ptaka Biyi, a jej mieszkańcy mają długie policzki.

有yǒu神shén人rén二èr八bā，連lián臂bì，為wèi帝dì司sī夜yè於yú此cǐ野yě。在zài羽yǔ民mín東dōng。其qí為wèi人rén小xiǎo頰jiá赤chì肩jiān。盡jǐn十shí六liù人rén。

Tam znajdują się osiemnaście istot boskich (神人二八), które trzymają się za ramiona i czuwają nocą w imieniu Cesarza (帝) na tej równinie. Znajdują się one na wschodzie Krainy Ludzi-Opierzonych. Mają małe policzki i czerwone ramiona. Jest ich łącznie szesnaście.

畢bì方fāng鳥niǎo在zài其qí東dōng，青qīng水shuǐ西xī，其qí為wèi鳥niǎo人rén面miàn一yī腳jiǎo。一yī曰yuē在zài二èr八bā神shén東dōng。

Ptak Bifang (畢方鳥) znajduje się na wschodzie, na zachodzie Błękitnej Rzeki (青水); ptak ten ma ludzką twarz i jedną nogę. Inna wersja umieszcza go na wschodzie Szesnastu Duchów.

讙huān頭tóu國guó在zài其qí南nán，其qí為wèi人rén人rén面miàn有yǒu翼yì，鳥niǎo喙huì，方fāng捕bǔ魚yú。一yī曰yuē在zài畢bì方fāng東dōng。或huò曰yuē讙huān朱zhū國guó。

Kraina Głów-Huan (讙頭國) znajduje się na południu; jej mieszkańcy mają ludzkie twarze z ptasim dziobem i skrzydłami, oraz łowią ryby. Według innej wersji znajduje się ona na wschodzie ptaka Bifang. Niektórzy nazywają ją Krainą Huanzhu (讙朱國).

厭yàn火huǒ國guó在zài其qí國guó南nán，獸shòu身shēn黑hēi色sè，生shēng火huǒ出chū其qí口kǒu中zhōng。一yī曰yuē在zài讙huān朱zhū東dōng。

Kraina Pożeraczy-Ognia (厭火國) znajduje się na południu tej krainy; jej mieszkańcy mają ciała zwierzęce, są czarni i wypluwają ogień z ust. Inna wersja umieszcza ją na wschodzie Huanzhu.

株zhū樹shù在zài厭yàn火huǒ北běi，生shēng赤chì水shuǐ上shàng，其qí為wèi樹shù如rú柏bǎi，葉yè皆jiē為wèi珠zhū。一yī曰yuē其qí為wèi樹shù若ruò彗huì。

Drzewo Zhu (株樹) znajduje się na północy Krainy Pożeraczy-Ognia, rośnie nad Czerwoną Rzeką (赤水); drzewo to przypomina cyprys, a jego liście są wszystkie perełkami. Inna wersja mówi, że drzewo ma kształt komety.

苗miáo國guó在zài赤chì水shuǐ東dōng，其qí為wèi人rén相xiāng隨suí。一yī曰yuē三sān毛máo國guó。

Kraina Miao (苗國) znajduje się na wschodzie Czerwonej Rzeki; jej mieszkańcy podążają jeden za drugim. Nazywana jest także Krainą Trzech-Włosów (三毛國).

臷zhì國guó在zài其qí東dōng，其qí為wèi人rén黃huáng，能néng操cāo弓gōng射shè蛇shé。一yī曰yuē臷zhì國guó在zài三sān毛máo東dōng。

Kraina Zhi (臷國) znajduje się na wschodzie; jej mieszkańcy są żółci i umieją posługiwać się łukiem, aby strzelać do węży. Według innej wersji Kraina Zhi znajduje się na wschodzie Trzech-Włosów.

貫guàn匈xiōng國guó在zài其qí東dōng，其qí為wèi人rén匈xiōng有yǒu竅qiào。一yī曰yuē在zài臷zhì國guó東dōng。

Kraina Piersi-przetkniętych (貫匈國) znajduje się na wschodzie; jej mieszkańcy mają pierś przebitą dziurą. Inna wersja umieszcza ją na wschodzie Krainy Zhi.

交jiāo脛jìng國guó在zài其qí東dōng，其qí為wèi人rén交jiāo脛jìng。一yī曰yuē在zài穿chuān匈xiōng東dōng。

Kraina Skrzyżowanych-nóg (交脛國) znajduje się na wschodzie; jej mieszkańcy mają nogi skrzyżowane. Inna wersja umieszcza ją na wschodzie Krainy Piersi-przetkniętych (穿匈).

不bù死sǐ民mín在zài其qí東dōng，其qí為wèi人rén黑hēi色sè，壽shòu，不bù死sǐ。一yī曰yuē在zài穿chuān匈xiōng國guó東dōng。

Lud Nieśmiertelnych (不死民) znajduje się na wschodzie; jego mieszkańcy są czarni, żyją długo i nie umierają. Inna wersja umieszcza go na wschodzie Krainy Piersi-przetkniętych.

岐qí舌shé國guó在zài其qí東dōng。一yī曰yuē在zài不bù死sǐ民mín東dōng。

Kraina Rozwidlono-języcznych (岐舌國) znajduje się na wschodzie. Inna wersja umieszcza ją na wschodzie Ludu Nieśmiertelnych.

崑kūn崙lún墟xū在zài其qí東dōng，墟xū四sì方fāng。一yī曰yuē在zài岐qí舌shé東dōng，為wèi墟xū四sì方fāng。

Wzgórze Kunlun (崑崙墟) znajduje się na wschodzie; jest to kopiec o kształcie kwadratu. Inna wersja umieszcza je na wschodzie Krainy Rozwidlono-języcznych, precyzując, że kopiec jest kwadratowy.

羿yì與yǔ鑿záo齒chǐ戰zhàn於yú壽shòu華huá之zhī野yě，羿yì射shè殺shā之zhī。在zài崑kūn崙lún墟xū東dōng。羿yì持chí弓gōng矢shǐ，鑿záo齒chǐ持chí盾dùn。一yī曰yuē戈gē。

Yi (羿, Łucznik) walczył z Zuochi (鑿齒, „Zęby-wiertło”) na równinie Shouhua (壽華), gdzie Yi zabił go strzałą. Miało to miejsce na wschodzie wzgórza Kunlun. Yi trzymał łuk i strzały, Zuochi trzymał tarczę. Inna wersja mówi: halabardę (戈).

首shǒu國guó在zài其qí東dōng，其qí為wèi人rén一yī身shēn三sān首shǒu。一yī曰yuē在zài鑿záo齒chǐ東dōng。

Kraina Głów (首國, „Trzy-Głowy”) znajduje się na wschodzie; jej mieszkańcy mają jedno ciało, ale trzy głowy. Inna wersja umieszcza ją na wschodzie Zuochi.

周zhōu饒ráo國guó在zài其qí東dōng，其qí為wèi人rén短duǎn小xiǎo，冠guān帶dài。一yī曰yuē焦jiāo僥yáo國guó在zài三sān首shǒu東dōng。

Kraina Zhourao (周饒國) znajduje się na wschodzie; jej mieszkańcy są niskiego wzrostu i noszą czapki oraz pasy. Inna wersja nazywa ją Krainą Jiaoyao (焦僥國) i umieszcza ją na wschodzie Trzech-Głów.

長cháng臂bì國guó在zài其qí東dōng，捕bǔ魚yú水shuǐ中zhōng，兩liǎng手shǒu各gè操cāo一yī魚yú。一yī曰yuē在zài焦jiāo僥yáo東dōng，捕bǔ魚yú海hǎi中zhōng。

Kraina Długorękich (長臂國) znajduje się na wschodzie; jej mieszkańcy łowią ryby w wodzie, trzymając w każdej dłoni po jednej rybie. Inna wersja umieszcza ją na wschodzie Jiaoyao, łowiąc na pełnym morzu.

狄dí山shān，帝dì堯yáo葬zàng于yú陽yáng，帝dì嚳kù葬zàng于yú陰yīn。爰yuán有yǒu熊xióng、羆pí、文wén虎hǔ、蜼wèi、豹bào、離lí朱zhū、視shì肉ròu。吁xū咽yān、文wén王wáng皆jiē葬zàng其qí所suǒ。一yī曰yuē湯tāng山shān。一yī曰yuē爰yuán有yǒu熊xióng、羆pí、文wén虎hǔ、蜼wèi、豹bào、離lí朱zhū、𩿨chī久jiǔ、視shì肉ròu、虖hū交jiāo。其qí范fàn林lín方fāng三sān百bǎi里lǐ。

Góra Di (狄山): cesarz Yao (堯) został tam pochowany na południowym zboczu, cesarz Ku (嚳) na północnym. Znajdują się tam niedźwiedzie, niedźwiedzie brunatne, tygrysy pręgowane, langury, lamparty, ptak Lizhu (離朱) i Shirou (視肉, „mięso do oglądania”). Yu Yan (吁咽) i król Wen (文王) również tam zostali pochowani. Inna wersja nazywa ją górą Tang (湯山). Według innej wersji znajdują się tam niedźwiedzie, niedźwiedzie brunatne, tygrysy pręgowane, langury, lamparty, Lizhu, Jiujiu (𩿨久), Shirou i Hujiao (虖交). Jej las Fanlin (范林) rozciąga się na trzysta li w każdym kierunku.

南nán方fāng祝zhù融róng，獸shòu身shēn人rén面miàn，乘chéng兩liǎng龍lóng。

Na południu panuje Zhurong (祝融): ma ciało zwierzęcia i ludzką twarz, oraz dosiada dwóch smoków.

Przypisy

Geografia cudownych ludów. Począwszy od księgi VI, Shanhaijing zmienia charakter: nie opisuje już łańcuchów górskich, lecz wymienia, według kierunków świata, „krainy” (國) i cuda ułożone w krąg wokół znanego świata. Klasyczny opis Południa czyta się od południowo-zachodniego krańca (西南陬) do południowo-wschodniego (東南陬), każda kraina jest lokalizowana względem poprzedniej („na wschodzie od…”).

Formuła „inna wersja mówi” (一曰). Tekst nieustannie zestawia warianty: „一曰” wprowadza inną lekcję dotyczącą położenia lub nazwy krainy, śledząc glosy i dawne recenzje, które kompilatorzy zachowali obok siebie.

Ludzie i cuda. Kilka nazw opisuje fizyczną osobliwość: 結匈 (piersi związane/wypukłe), 羽民 (ludzie opierzeni), 貫匈/穿匈 (piersi przetknięte), 交脛 (nogi skrzyżowane), 岐舌 (język rozwidlony), 長臂 (długie ramiona), 周饒/焦僥 (krasnoludki). Inne odnoszą się do mitów heroicznych: walka łucznika Yi (羿) z Zuochi (鑿齒), grobowce cesarzy Yao i Ku na górze Di.

Zhurong (祝融). Rozdział zamyka bóg Południa i ognia, o ciele zwierzęcia i ludzkiej twarzy, dosiadający dwóch smoków – postać, która przypieczętowuje południową orientację księgi.

Identyfikacje niepewne. Wiele nazw krain, zwierząt (離朱, 視肉, 𩿨久…) i postaci nie ma pewnego odpowiednika; są one transkrybowane w pinyin wraz z chińskimi znakami, a polskie tłumaczenia opierają się na tradycyjnych glosach (Guo Pu, Hao Yixing).

Tekst chiński według Chinese Text Project (ctext.org). Tłumaczenie i przypisy: Chine-culture.com.