Rozdział 5 Klasyki Gór i Mórz (część 1)

Klasyka Gór Środkowych (中山经 Zhōngshānjīng) to piąta i ostatnia księga «Pięciu Klasyk Gór» (五藏山经). Jest zdecydowanie najobszerniejsza i liczy dwanaście kolejnych łańcuchów opisujących góry dorzecza Rzeki Żółtej i Luo. Ta strona obejmuje pierwszą połowę: pierwszych sześć łańcuchów (中次一经 do 中次六经); druga połowa (中次七经 do 中次十二经) tworzy osobną stronę. Tekst chiński podano z transkrypcją pinyin, a po nim następuje przekład polski i przypisy.

Pierwsza Klasyka Środkowa — 中次一经 (łańcuch Boshan)

《中zhōng山shān經jīng》薄báo山shān之zhī首shǒu，曰yuē甘gān棗zǎo之zhī山shān。共gòng水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú河hé。其qí上shàng多duō杻niǔ木mù，其qí下xià有yǒu草cǎo焉yān，葵kuí本běn而ér杏xìng葉yè，黃huáng華huá而ér莢jiá實shí，名míng曰yuē蘀tuò，可kě以yǐ已yǐ瞢méng。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú𤠢wén鼠shǔ而ér文wén題tí，其qí名míng曰yuē㔮něi，食shí之zhī已yǐ癭yǐng。

Klasyka Gór Środkowych. Pierwsza góra łańcucha Boshan zwie się górą Ganzao (甘棗). Z niej bierze początek rzeka Gong (共水) i płynie na zachód, by wpaść do Rzeki. Jej szczyt obfituje w drzewa niu (杻); u jej podnóża rośnie ziele o korzeniu ślazu i liściach moreli, o żółtych kwiatach i strąkowatych owocach, zwane tuo (蘀); leczy zaburzenia wzroku. Znajduje się tam zwierzę podobne do szczura wen (𤠢鼠), lecz o nakrapianym czole, zwane nei (㔮); kto je zje, uzdrawia się z wola.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē歷lì兒ér之zhī山shān，其qí上shàng多duō橿jiāng，多duō櫔lì木mù，是shì木mù也yě，方fāng莖jīng而ér員yuán葉yè，黃huáng華huá而ér毛máo，其qí實shí如rú揀jiǎn，服fú之zhī不bù忘wàng。

Dwadzieścia li na wschód leży góra Li'er (歷兒). Jej szczyt obfituje w drzewa jiang (橿) i li (櫔); to drzewo li ma pień czworokątny i liście okrągłe, kwiaty żółte i puszyste oraz owoc podobny do żołędzia; kto go spożywa, nie traci pamięci.

又yòu東dōng十shí五wǔ里lǐ，曰yuē渠qú豬zhū之zhī山shān，其qí上shàng多duō竹zhú。渠qú豬zhū之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér南nán流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng是shì多duō豪háo魚yú，狀zhuàng如rú鮪wěi，赤chì喙huì尾wěi赤chì羽yǔ，可kě以yǐ已yǐ白bái癬xuǎn。

Piętnaście li na wschód leży góra Quzhu (渠豬). Jej szczyt obfituje w bambus. Z niej bierze początek rzeka Quzhu (渠豬水) i płynie na południe, by wpaść do Rzeki. Obfituje w ryby hao (豪魚), podobne do jesiotra (wei 鮪), o czerwonym dziobie i czerwonych płetwach; leczą liszaj.

又yòu東dōng三sān十shí五wǔ里lǐ，曰yuē葱cōng聾lóng之zhī山shān，其qí中zhōng多duō大dà谷gǔ，是shì多duō白bái堊è，黑hēi、青qīng、黃huáng堊è。

Trzydzieści pięć li na wschód leży góra Conglong (葱聾); obfituje w wielkie doliny i białą kredę, a także w kredę czarną, błękitną i żółtą.

又yòu東dōng十shí五wǔ里lǐ，曰yuē涹wō山shān，其qí上shàng多duō赤chì銅tóng，其qí陰yīn多duō鐵tiě。

Piętnaście li na wschód leży góra Wo (涹山). Jej szczyt obfituje w czerwoną miedź, jej północne zbocze w żelazo.

又yòu東dōng七qī十shí里lǐ，曰yuē脫tuō扈hù之zhī山shān。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú葵kuí葉yè而ér赤chì華huá，莢jiá實shí，實shí如rú椶zōng莢jiá，名míng曰yuē植zhí楮chǔ，可kě以yǐ已yǐ癙shǔ，食shí之zhī不bù眯mī。

Siedemdziesiąt li na wschód leży góra Tuohu (脫扈). Znajduje się tam ziele o liściach ślazu i czerwonych kwiatach, o strąkowatych owocach podobnych do strąków palmy, zwane zhichu (植楮); leczy przetokę, a kto je zje, nie ma zamglonego wzroku.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē金jīn星xīng之zhī山shān，多duō天tiān嬰yīng，其qí狀zhuàng如rú龍lóng骨gǔ，可kě以yǐ已yǐ痤cuó。

Dwadzieścia li na wschód leży góra Jinxing (金星). Obfituje w tianying (天嬰), którego wygląd przywodzi na myśl kość smoka; leczy czyraki.

又yòu東dōng七qī十shí里lǐ，曰yuē泰tài威wēi之zhī山shān，其qí中zhōng有yǒu谷gǔ曰yuē梟xiāo谷gǔ，其qí中zhōng多duō鐵tiě。

Siedemdziesiąt li na wschód leży góra Taiwei (泰威); zawiera dolinę zwaną Xiaogu (梟谷), bogatą w żelazo.

又yòu東dōng十shí五wǔ里lǐ，曰yuē橿jiāng谷gǔ之zhī山shān，其qí中zhōng多duō赤chì銅tóng。

Piętnaście li na wschód leży góra Janggu (橿谷); obfituje w czerwoną miedź.

又yòu東dōng百bǎi二èr十shí里lǐ，曰yuē吳wú林lín之zhī山shān，其qí中zhōng多duō葌jiān草cǎo。

Sto dwadzieścia li na wschód leży góra Wulin (吳林); obfituje w ziele jian (葌草).

又yòu北běi三sān十shí里lǐ，曰yuē牛niú首shǒu之zhī山shān。有yǒu草cǎo焉yān，名míng曰yuē鬼guǐ草cǎo，其qí葉yè如rú葵kuí而ér赤chì莖jīng，其qí秀xiù如rú禾hé，服fú之zhī不bù憂yōu。勞láo水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú潏jué水shuǐ。是shì多duō飛fēi魚yú，其qí狀zhuàng如rú鮒fù魚yú，食shí之zhī已yǐ痔zhì衕tòng。

Trzydzieści li na północ leży góra Niushou (牛首). Znajduje się tam ziele zwane guicao (鬼草, ziele duchów), o liściach ślazu i czerwonej łodydze, o kłosie podobnym do prosa; kto je spożywa, nie zna już smutku. Z niej bierze początek rzeka Lao (勞水) i płynie na zachód, by wpaść do Jue (潏水); obfituje w ryby latające (feiyu 飛魚), podobne do leszcza; kto je zje, uzdrawia się z hemoroidów i biegunki.

又yòu北běi四sì十shí里lǐ，曰yuē霍huò山shān，其qí木mù多duō穀gǔ。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú狸lí，而ér白bái尾wěi有yǒu鬣liè，名míng曰yuē朏fěi朏fěi，養yǎng之zhī可kě以yǐ已yǐ憂yōu。

Czterdzieści li na północ leży góra Huo (霍山). Jej drzewa to przeważnie morwy papierowe. Znajduje się tam zwierzę podobne do żbika, o białym ogonie i opatrzone grzywą, zwane feifei (朏朏); hodowla jego rozprasza smutek.

又yòu北běi五wǔ十shí二èr里lǐ，曰yuē合hé谷gǔ之zhī山shān，是shì多duō薝zhān棘jí。

Pięćdziesiąt dwa li na północ leży góra Hegu (合谷); obfituje w cierniste jujuby (zhanji 薝棘).

又yòu北běi三sān十shí五wǔ里lǐ，曰yuē陰yīn山shān，多duō礪lì石shí、文wén石shí。少shǎo水shuǐ出chū焉yān，其qí中zhōng多duō彫diāo棠táng，其qí葉yè如rú榆yú葉yè而ér方fāng，其qí實shí如rú赤chì菽shū，食shí之zhī已yǐ聾lóng。

Trzydzieści pięć li na północ leży góra Yin (陰山); obfituje w osełkę i kamienie żyłkowane. Z niej bierze początek rzeka Shao (少水); obfituje w diaotang (彫棠), o liściach wiązu, lecz czworokątnych, o owocu podobnym do czerwonej fasoli; kto go zje, uzdrawia się z głuchoty.

又yòu東dōng北běi四sì百bǎi里lǐ，曰yuē鼓gǔ鐙dēng之zhī山shān，多duō赤chì銅tóng。有yǒu草cǎo焉yān，名míng曰yuē榮róng草cǎo，其qí葉yè如rú柳liǔ，其qí本běn如rú鷄jī卵luǎn，食shí之zhī已yǐ風fēng。

Czterysta li na północny wschód leży góra Gudeng (鼓鐙); obfituje w czerwoną miedź. Znajduje się tam ziele zwane rongcao (榮草), o liściach wierzby i korzeniu podobnym do kurzego jaja; kto je zje, uzdrawia się z chorób wywołanych przez wiatr.

凡fán薄báo山shān之zhī首shǒu，自zì甘gān棗zǎo之zhī山shān至zhì于yú鼓gǔ鐙dēng之zhī山shān，凡fán十shí五wǔ山shān，六liù千qiān六liù百bǎi七qī十shí里lǐ。歷lì兒ér，冢zhǒng也yě，其qí祠cí禮lǐ：毛máo，太tài牢láo之zhī具jù；縣xiàn以yǐ吉jí玉yù。其qí餘yú十shí三sān山shān者zhě，毛máo用yòng一yī羊yáng，縣xiàn嬰yīng用yòng桑sāng封fēng，瘞yì而ér不bù糈xǔ。桑sāng封fēng者zhě，桑sāng主zhǔ也yě，方fāng其qí下xià而ér銳ruì其qí上shàng，而ér中zhōng穿chuān之zhī加jiā金jīn。

W sumie, od góry Ganzao do góry Gudeng, łańcuch Boshan liczy piętnaście gór na przestrzeni ponad sześciu tysięcy sześciuset siedemdziesięciu li. Góra Li'er jest jego świętym wzgórzem; obrzęd jej kultu: ofiara z włosów i wielka ofiara (tailao), z zawieszeniem pomyślnego nefrytu. Dla pozostałych trzynastu gór składa się owcę, a zawiesza się, zamiast tabliczki, «pieczęć morwową» (sangfeng), którą zakopuje się bez świętego ziarna. Sangfeng to «mistrz morwowy»: czworokątny u podstawy, zaostrzony na szczycie, przebity w środku i okuty metalem.

Druga Klasyka Środkowa — 中次二经 (łańcuch Jishan)

《中zhōng次cì二èr經jīng》濟jì山shān之zhī首shǒu，曰yuē煇huī諸zhū之zhī山shān，其qí上shàng多duō桑sāng，其qí獸shòu多duō閭lǘ麋mí，其qí鳥niǎo多duō鶡hé。

Pierwsza góra Drugiej Klasyki Środkowej, łańcucha Jishan, zwie się górą Huizhu (煇諸). Jej szczyt obfituje w morwy; jej zwierzęta to przeważnie jelenie lümi (閭麋), jej ptaki to przeważnie bażanty hé (鶡).

又yòu西xī南nán二èr百bǎi里lǐ，曰yuē發fā視shì之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō砥dǐ礪lì。即jí魚yú之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。

Dwieście li na południowy zachód leży góra Fashi (發視). Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w osełkę. Z niej bierze początek rzeka Jiyu (即魚水) i płynie na zachód, by wpaść do Yi (伊水).

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē豪háo山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù而ér無wú草cǎo木mù。

Trzysta li na zachód leży góra Hao (豪山). Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, a jest pozbawiona ziół i drzew.

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē鮮xiān山shān，多duō金jīn玉yù，無wú草cǎo木mù。鮮xiān水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。其qí中zhōng多duō鳴míng蛇shé，其qí狀zhuàng如rú蛇shé而ér四sì翼yì，其qí音yīn如rú磬qìng，見jiàn則zé其qí邑yì大dà旱hàn。

Trzysta li na zachód leży góra Xian (鮮山), bogata w złoto i nefryt, pozbawiona ziół i drzew. Z niej bierze początek rzeka Xian (鮮水) i płynie na północ, by wpaść do Yi. Obfituje w «śpiewające węże» (mingshe 鳴蛇), podobne do węża, lecz o czterech skrzydłach, których krzyk jest jak dźwięczny kamień; gdy się pojawiają, kraina zaznaje wielkiej suszy.

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē陽yáng山shān，多duō石shí，無wú草cǎo木mù。陽yáng水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。其qí中zhōng多duō化huà蛇shé，其qí狀zhuàng如rú人rén面miàn而ér豺chái身shēn，鳥niǎo翼yì而ér蛇shé行xíng，其qí音yīn如rú叱chì呼hū，見jiàn則zé其qí邑yì大dà水shuǐ。

Trzysta li na zachód leży góra Yang (陽山), bogata w kamienie, pozbawiona ziół i drzew. Z niej bierze początek rzeka Yang (陽水) i płynie na północ, by wpaść do Yi. Obfituje w «węże przemiany» (huashe 化蛇), o ludzkiej twarzy i ciele szakala, skrzydłach ptaka i pełzaniu węża, których krzyk jest jak nagana; gdy się pojawiają, kraina zaznaje wielkich powodzi.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē昆kūn吾wú之zhī山shān，其qí上shàng多duō赤chì銅tóng。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú彘zhì而ér有yǒu角jiǎo，其qí音yīn如rú號hào，名míng曰yuē蠪lóng蚳chí，食shí之zhī不bù眯mī。

Dwieście li na zachód leży góra Kunwu (昆吾). Jej szczyt obfituje w czerwoną miedź. Znajduje się tam zwierzę podobne do świni, lecz opatrzone rogami, którego krzyk jest jak wycie, zwane longchi (蠪蚳); kto je zje, nie ma zamglonego wzroku.

又yòu西xī百bǎi二èr十shí里lǐ，曰yuē葌jiān山shān，葌jiān水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō青qīng雄xióng黃huáng。有yǒu木mù焉yān，其qí狀zhuàng如rú棠táng而ér赤chì葉yè，名míng曰yuē芒máng草cǎo，可kě以yǐ毒dú魚yú。

Sto dwadzieścia li na zachód leży góra Jian (葌山). Z niej bierze początek rzeka Jian (葌水) i płynie na północ, by wpaść do Yi. Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w zielony aurypigment. Znajduje się tam drzewo podobne do dzikiej gruszy, lecz o czerwonych liściach, zwane mangcao (芒草); używa się go do trucia ryb.

又yòu西xī一yī百bǎi五wǔ十shí里lǐ，曰yuē獨dú蘇sū之zhī山shān，無wú草cǎo木mù而ér多duō水shuǐ。

Sto pięćdziesiąt li na zachód leży góra Dusu (獨蘇), pozbawiona ziół i drzew, lecz bogata w wody.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē蔓màn渠qú之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō竹zhú箭jiàn。伊yī水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng流liú注zhù于yú洛luò。有yǒu獸shòu焉yān，其qí名míng曰yuē馬mǎ腹fù，其qí狀zhuàng如rú人rén面miàn虎hǔ身shēn，其qí音yīn如rú嬰yīng兒ér，是shì食shí人rén。

Dwieście li na zachód leży góra Manqu (蔓渠). Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w bambus strzałowy. Z niej bierze początek rzeka Yi (伊水) i płynie na wschód, by wpaść do Luo (洛). Znajduje się tam zwierzę zwane mafu (馬腹, «koński brzuch»), o ludzkiej twarzy i ciele tygrysa, którego krzyk jest jak krzyk niemowlęcia; pożera ludzi.

凡fán濟jì山shān經jīng之zhī首shǒu，自zì輝huī諸zhū之zhī山shān至zhì于yú蔓màn渠qú之zhī山shān，凡fán九jiǔ山shān，一yī千qiān六liù百bǎi七qī十shí里lǐ，其qí神shén皆jiē人rén面miàn而ér鳥niǎo身shēn。祠cí用yòng毛máo，用yòng一yī吉jí玉yù，投tóu而ér不bù糈xǔ。

W sumie, od góry Huizhu do góry Manqu, łańcuch Jishan liczy dziewięć gór na przestrzeni ponad tysiąca sześciuset siedemdziesięciu li. Ich bóstwa mają wszystkie ludzką twarz i ciało ptaka. Dla ich kultu używa się ofiary z włosów i tabliczki z pomyślnego nefrytu, którą rzuca się do wody, bez świętego ziarna.

Trzecia Klasyka Środkowa — 中次三经 (łańcuch Fushan)

《中zhōng次cì三sān經jīng》萯fù山shān之zhī首shǒu，曰yuē敖áo岸àn之zhī山shān，其qí陽yáng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù，其qí陰yīn多duō赭zhě、黃huáng金jīn。神shén熏xūn池chí居jū之zhī。是shì常cháng出chū美měi玉yù。北běi望wàng河hé林lín，其qí狀zhuàng如rú蒨qiàn如rú舉jǔ。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú白bái鹿lù而ér四sì角jiǎo，名míng曰yuē夫fū諸zhū，見jiàn則zé其qí邑yì大dà水shuǐ。

Pierwsza góra Trzeciej Klasyki Środkowej, łańcucha Fushan, zwie się górą Aoan (敖岸). Jej południowe zbocze obfituje w nefryt tufu, jej północne zbocze w ochrę i złoto. Bóg Xunchi (熏池) w niej przebywa, a z niej nieustannie wypływa nefryt delikatny. Na północy widać las Rzeki, o wyglądzie marzannoczerwonym i gęstym. Znajduje się tam zwierzę podobne do białego jelenia, lecz o czterech rogach, zwane fuzhu (夫諸); gdy się pojawia, kraina zaznaje wielkich powodzi.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē青qīng要yào之zhī山shān，實shí維wéi帝dì之zhī密mì都dōu。北běi望wàng河hé曲qū，是shì多duō駕jià鳥niǎo。南nán望wàng墠shàn渚zhǔ，禹yǔ父fù之zhī所suǒ化huà，是shì多duō僕pú纍léi、蒲pú盧lú。䰠shén武wǔ羅luó司sī之zhī，其qí狀zhuàng人rén面miàn而ér豹bào文wén，小xiǎo腰yāo而ér白bái齒chǐ，而ér穿chuān耳ěr以yǐ鐻jù，其qí鳴míng如rú鳴míng玉yù。是shì山shān也yě，宜yí女nǚ子zi。畛zhěn水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng有yǒu鳥niǎo焉yān，名míng曰yuē鴢yǎo，其qí狀zhuàng如rú鳧fú，青qīng身shēn而ér朱zhū目mù赤chì尾wěi，食shí之zhī宜yí子zi。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú葌jiān，而ér方fāng莖jīng黃huáng華huá赤chì實shí，其qí本běn如rú藁gǎo本běn，名míng曰yuē荀xún草cǎo，服fú之zhī美měi人rén色sè。

Dziesięć li na wschód leży góra Qingyao (青要), która jest tajną stolicą Cesarza Niebieskiego. Na północy widać Zakole Rzeki, zamieszkane przez ptaki jia (駕鳥). Na południu widać wysepkę Shanzhu (墠渚), miejsce przemiany ojca Yu (Gun), zamieszkaną przez pulei (僕纍) i pulu (蒲盧). Bóg Wuluo (武羅) w niej przewodzi; ma ludzką twarz i cętki pantery, smukłą kibić i białe zęby, uszy przebite kółkami (ju 鐻), a jego krzyk jest jak dźwięk nefrytu. Ta góra jest pomyślna dla kobiet. Z niej bierze początek rzeka Zhen (畛水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki. Znajduje się tam ptak zwany yao (鴢), podobny do dzikiej kaczki, o niebiesko-zielonym ciele, cynobrowych oczach i czerwonym ogonie; kto go zje, będzie miał liczne potomstwo. Znajduje się tam ziele podobne do jian (葌), o czworokątnej łodydze, żółtych kwiatach i czerwonych owocach, o korzeniu podobnym do arcydzięgla (gaoben 藁本), zwane xuncao (荀草); kto je spożywa, upiększa cerę.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē騩guī山shān，其qí上shàng有yǒu美měi棗zǎo，其qí陰yīn有yǒu㻬tū琈fú之zhī玉yù。正zhèng回huí之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng多duō飛fēi魚yú，其qí狀zhuàng如rú豚tún而ér赤chì文wén，服fú之zhī不bù畏wèi雷léi，可kě以yǐ禦yù兵bīng。

Dziesięć li na wschód leży góra Gui (騩山). Jej szczyt rodzi delikatne jujuby, jej północne zbocze nefryt tufu. Z niej bierze początek rzeka Zhenghui (正回水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki. Obfituje w ryby latające (feiyu 飛魚), podobne do prosięcia, lecz o czerwonych cętkach; kto je spożywa, nie lęka się pioruna, a chronią one przed bronią.

又yòu東dōng四sì十shí里lǐ，曰yuē宜yí蘇sū之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō蔓màn居jū之zhī木mù。滽yōng滽yōng之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，是shì多duō黃huáng貝bèi。

Czterdzieści li na wschód leży góra Yisu (宜蘇). Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w drzewa manju (蔓居). Z niej bierze początek rzeka Yongyong (滽滽水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki; obfituje w żółte muszle.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē和hé山shān，其qí上shàng無wú草cǎo木mù而ér多duō瑤yáo碧bì，實shí惟wéi河hé之zhī九jiǔ都dōu。是shì山shān也yě五wǔ曲qū，九jiǔ水shuǐ出chū焉yān，合hé而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō蒼cāng玉yù。吉jí神shén泰tài逢féng司sī之zhī，其qí狀zhuàng如rú人rén而ér虎hǔ尾wěi，是shì好hǎo居jū于yú萯fù山shān之zhī陽yáng，出chū入rù有yǒu光guāng。太tài逢féng神shén動dòng天tiān地dì氣qì也yě。

Dwadzieścia li na wschód leży góra He (和山). Jej szczyt jest bez ziela ni drzewa, lecz obfituje w nefryt yao i jaspis; jest zaprawdę «dziewiątą stolicą Rzeki». Ta góra tworzy pięć fałd; dziewięć rzek bierze z niej początek, łączy się i płynie na północ, by wpaść do Rzeki; obfitują w ciemnozielony nefryt. Pomyślny bóg Taifeng (泰逢) w niej przewodzi; ma ludzką postać i ogon tygrysa, lubi przebywać na południowym zboczu góry Fu (萯山) i lśni przy wchodzeniu i wychodzeniu. Bóg Taifeng wprawia w ruch tchnienia Nieba i Ziemi.

凡fán萯fù山shān之zhī首shǒu，自zì敖áo岸àn之zhī山shān至zhì于yú和hé山shān，凡fán五wǔ山shān，四sì百bǎi四sì十shí里lǐ。其qí祠cí太tài逢féng、熏xūn池chí、武wǔ羅luó皆jiē一yī牡mǔ羊yáng副fù，嬰yīng用yòng吉jí玉yù。其qí二èr神shén用yòng一yī雄xióng鷄jī瘞yì之zhī，糈xǔ用yòng稌tú。

W sumie, od góry Aoan do góry He, łańcuch Fushan liczy pięć gór na przestrzeni ponad czterystu czterdziestu li. Dla kultu Taifenga, Xunchi i Wuluo składa się każdemu rozszczepionego barana, z zawieszeniem pomyślnego nefrytu. Dla dwóch pozostałych bóstw zakopuje się koguta; jako święte ziarno używa się ryżu kleistego (tu 稌).

Czwarta Klasyka Środkowa — 中次四经 (łańcuch Lishan)

《中zhōng次cì四sì經jīng》釐lí山shān之zhī首shǒu，曰yuē鹿lù蹄tí之zhī山shān，其qí上shàng多duō玉yù，其qí下xià多duō金jīn。甘gān水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō泠líng石shí。

Pierwsza góra Czwartej Klasyki Środkowej, łańcucha Lishan, zwie się górą Luti (鹿蹄). Jej szczyt obfituje w nefryt, jej podnóże w złoto. Z niej bierze początek rzeka Gan (甘水) i płynie na północ, by wpaść do Luo; obfituje w kamień ling (泠石).

西xī五wǔ十shí里lǐ，曰yuē扶fú豬zhū之zhī山shān，其qí上shàng多duō礝ruǎn石shí。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú貉háo而ér人rén目mù，其qí名míng曰yuē䴦yín。虢guó水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō瓀ruǎn石shí。

Pięćdziesiąt li na zachód leży góra Fuzhu (扶豬). Jej szczyt obfituje w kamień ruan (礝石). Znajduje się tam zwierzę podobne do jenota (he 貉), lecz o ludzkich oczach, zwane yin (䴦). Z niej bierze początek rzeka Guo (虢水) i płynie na północ, by wpaść do Luo; obfituje w kamień ruan (瓀石).

又yòu西xī一yī百bǎi二èr十shí里lǐ，曰yuē釐lí山shān，其qí陽yáng多duō玉yù，其qí陰yīn多duō蒐sōu。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú牛niú，蒼cāng身shēn，其qí音yīn如rú嬰yīng兒ér，是shì食shí人rén，其qí名míng曰yuē犀xī渠qú。滽yōng滽yōng之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér南nán流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。有yǒu獸shòu焉yān，名míng曰yuē𤢺xié，其qí狀zhuàng如rú獳nòu犬quǎn而ér有yǒu鱗lín，其qí毛máo如rú彘zhì鬣liè。

Sto dwadzieścia li na zachód leży góra Li (釐山). Jej południowe zbocze obfituje w nefryt, jej północne zbocze w marzannę (sou 蒐). Znajduje się tam zwierzę podobne do wołu, o ciemnozielonym ciele, którego krzyk jest jak krzyk niemowlęcia; pożera ludzi i zwie się xiqu (犀渠). Z niej bierze początek rzeka Yongyong (滽滽水) i płynie na południe, by wpaść do Yi. Znajduje się tam zwierzę zwane yong (𤢺), podobne do warczącego psa (nou 獳犬), lecz pokryte łuskami, o sierści jak grzywa świni.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē箕jī尾wěi之zhī山shān，多duō穀gǔ，多duō涂tú石shí，其qí上shàng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù。

Dwieście li na zachód leży góra Jiwei (箕尾). Obfituje w morwy papierowe i kamień tu (涂石); jej szczyt obfituje w nefryt tufu.

又yòu西xī二èr百bǎi五wǔ十shí里lǐ，曰yuē柄bǐng山shān，其qí上shàng多duō玉yù，其qí下xià多duō銅tóng。滔tāo雕diāo之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò。其qí中zhōng多duō羬qián羊yáng。有yǒu木mù焉yān，其qí狀zhuàng如rú樗chū，其qí葉yè如rú桐tóng而ér莢jiá實shí，其qí名míng曰yuē茇bá，可kě以yǐ毒dú魚yú。

Dwieście pięćdziesiąt li na zachód leży góra Bing (柄山). Jej szczyt obfituje w nefryt, jej podnóże w miedź. Z niej bierze początek rzeka Taodiao (滔雕水) i płynie na północ, by wpaść do Luo; obfituje w owce qian (羬羊). Znajduje się tam drzewo podobne do ajlantu, o liściach paulowni i strąkowatych owocach, zwane ba (茇); używa się go do trucia ryb.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē白bái邊biān之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō青qīng雄xióng黃huáng。

Dwieście li na zachód leży góra Baibian (白邊). Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w zielony aurypigment.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē熊xióng耳ěr之zhī山shān，其qí上shàng多duō漆qī，其qí下xià多duō椶zōng。浮fú濠háo之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō水shuǐ玉yù，多duō人rén魚yú。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú蘇sū而ér赤chì華huá，名míng曰yuē葶tíng䔭níng，可kě以yǐ毒dú魚yú。

Dwieście li na zachód leży góra Xiong'er (熊耳). Jej szczyt obfituje w drzewa lakowe, jej podnóże w palmy. Z niej bierze początek rzeka Fuhao (浮濠水) i płynie na zachód, by wpaść do Luo; obfituje w kryształ górski i salamandry (renyu 人魚). Znajduje się tam ziele podobne do pachnotki (su 蘇), lecz o czerwonych kwiatach, zwane tingning (葶䔭); używa się go do trucia ryb.

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē牡mǔ山shān，其qí上shàng多duō文wén石shí，其qí下xià多duō竹zhú箭jiàn、竹zhú䉋mèi，其qí獸shòu多duō㸲zuò牛niú、羬qián羊yáng，鳥niǎo多duō赤chì鷩biè。

Trzysta li na zachód leży góra Mu (牡山). Jej szczyt obfituje w kamienie żyłkowane, jej podnóże w bambus strzałowy i bambus mei (竹䉋); jej zwierzęta to przeważnie zuoniu i qianyang, jej ptaki to przeważnie czerwone bażanty.

又yòu西xī三sān百bǎi五wǔ十shí里lǐ，曰yuē讙huān舉jǔ之zhī山shān。雒luò水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú玄xuán扈hù之zhī水shuǐ。其qí中zhōng多duō馬mǎ腸cháng之zhī物wù。此cǐ二èr山shān者zhě，洛luò間jiān也yě。

Trzysta pięćdziesiąt li na zachód leży góra Huanju (讙舉). Z niej bierze początek rzeka Luo (雒水) i płynie na północny wschód, by wpaść do Xuanhu (玄扈水). Obfituje w stworzenia machang (馬腸). Te dwie góry leżą między brzegami Luo.

凡fán釐lí山shān之zhī首shǒu，自zì鹿lù蹄tí之zhī山shān至zhì于yú玄xuán扈hù之zhī山shān，凡fán九jiǔ山shān，千qiān六liù百bǎi七qī十shí里lǐ。其qí神shén狀zhuàng皆jiē人rén面miàn獸shòu身shēn。其qí祠cí之zhī，毛máo用yòng一yī白bái鷄jī，祈qí而ér不bù糈xǔ，以yǐ彩cǎi衣yī之zhī。

W sumie, od góry Luti do góry Xuanhu, łańcuch Lishan liczy dziewięć gór na przestrzeni ponad tysiąca sześciuset siedemdziesięciu li. Ich bóstwa mają wszystkie ludzką twarz i ciało zwierzęcia. Dla ich kultu składa się białego koguta w błaganiu, bez świętego ziarna, i przyodziewa się go w barwne tkaniny.

Piąta Klasyka Środkowa — 中次五经 (łańcuch Boshan)

《中zhōng次cì五wǔ經jīng》薄báo山shān之zhī首shǒu，曰yuē苟gǒu床chuáng之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō怪guài石shí。

Pierwsza góra Piątej Klasyki Środkowej, łańcucha Boshan, zwie się górą Gouchuang (苟床), pozbawiona ziół i drzew, bogata w dziwne kamienie.

東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē首shǒu山shān，其qí陰yīn多duō穀gǔ柞zuò，草cǎo多duō𦬸tuó芫yuán，其qí陽yáng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù，木mù多duō槐huái；其qí陰yīn有yǒu谷gǔ，曰yuē机jī谷gǔ，多duō𩿁yú鳥niǎo，其qí狀zhuàng如rú梟xiāo而ér三sān目mù，有yǒu耳ěr，其qí音yīn如rú錄lù，食shí之zhī已yǐ墊diàn。

Trzysta li na wschód leży góra Shou (首山). Jej północne zbocze obfituje w morwy papierowe i dęby, jej zioła to przeważnie tuo (𦬸) i yuan (芫); jej południowe zbocze obfituje w nefryt tufu, jej drzewa to przeważnie perełkowce (huai 槐). Na jej północnym zboczu otwiera się dolina zwana Jigu (机谷), zamieszkana przez ptaki yu (𩿁鳥), podobne do puchacza, lecz o trzech oczach i opatrzone uszami, których krzyk jest jak «lu»; kto je zje, uzdrawia się z reumatyzmu wywołanego przez wilgoć.

又yòu東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē縣xiàn斸zhú之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō文wén石shí。

Trzysta li na wschód leży góra Xuanzhu (縣斸), pozbawiona ziół i drzew, bogata w kamienie żyłkowane.

又yòu東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē葱cōng聾lóng之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō𢈦guǎng石shí。

Trzysta li na wschód leży góra Conglong (葱聾), pozbawiona ziół i drzew, bogata w kamień guang (𢈦石).

東dōng北běi五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē條tiáo谷gǔ之zhī山shān，其qí木mù多duō槐huái桐tóng，其qí草cǎo多duō芍sháo藥yào、𧄸mén冬dōng。

Pięćset li na północny wschód leży góra Tiaogu (條谷). Jej drzewa to przeważnie perełkowce i paulownie, jej zioła to przeważnie piwonia (shaoyao 芍藥) i mendong (𧄸冬).

又yòu北běi十shí里lǐ，曰yuē超chāo山shān，其qí陰yīn多duō蒼cāng玉yù，其qí陽yáng有yǒu井jǐng，冬dōng有yǒu水shuǐ而ér夏xià竭jié。

Dziesięć li na północ leży góra Chao (超山). Jej północne zbocze obfituje w ciemnozielony nefryt; na jej południowym zboczu jest studnia, która ma wodę zimą i wysycha latem.

又yòu東dōng五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē成chéng侯hóu之zhī山shān，其qí上shàng多duō椿chūn木mù，其qí草cǎo多duō芃péng。

Pięćset li na wschód leży góra Chenghou (成侯). Jej szczyt obfituje w ajlant (chun 椿), jej zioła to przeważnie peng (芃).

又yòu東dōng五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē朝cháo歌gē之zhī山shān，谷gǔ多duō美měi堊è。

Pięćset li na wschód leży góra Zhaoge (朝歌); jej doliny obfitują w delikatną kredę.

又yòu東dōng五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē槐huái山shān，谷gǔ多duō金jīn錫xī。

Pięćset li na wschód leży góra Huai (槐山); jej doliny obfitują w złoto i cynę.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē歷lì山shān，其qí木mù多duō槐huái，其qí陽yáng多duō玉yù。

Dziesięć li na wschód leży góra Li (歷山). Jej drzewa to przeważnie perełkowce; jej południowe zbocze obfituje w nefryt.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē尸shī山shān，多duō蒼cāng玉yù，其qí獸shòu多duō麖jīng。尸shī水shuǐ出chū焉yān，南nán流liú注zhù于yú洛luò水shuǐ，其qí中zhōng多duō美měi玉yù。

Dziesięć li na wschód leży góra Shi (尸山), bogata w ciemnozielony nefryt; jej zwierzęta to przeważnie jelenie jing (麖). Z niej bierze początek rzeka Shi (尸水) i płynie na południe, by wpaść do Luo; obfituje w delikatny nefryt.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē良liáng餘yú之zhī山shān，其qí上shàng多duō穀gǔ柞zuò，無wú石shí。餘yú水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé；乳rǔ水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú洛luò。

Dziesięć li na wschód leży góra Liangyu (良餘). Jej szczyt obfituje w morwy papierowe i dęby, a jest bez kamienia. Z jej północnego zbocza bierze początek rzeka Yu (餘水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki; z jej południowego zbocza bierze początek rzeka Ru (乳水) i płynie na południowy wschód, by wpaść do Luo.

又yòu東dōng南nán十shí里lǐ，曰yuē蠱gǔ尾wěi之zhī山shān，多duō礪lì石shí、赤chì銅tóng。龍lóng餘yú之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú洛luò。

Dziesięć li na południowy wschód leży góra Guwei (蠱尾), bogata w osełkę i czerwoną miedź. Z niej bierze początek rzeka Longyu (龍餘水) i płynie na południowy wschód, by wpaść do Luo.

又yòu東dōng北běi二èr十shí里lǐ，曰yuē升shēng山shān，其qí木mù多duō穀gǔ柞zuò棘jí，其qí草cǎo多duō藷shǔ藇xù蕙huì，多duō寇kòu脫tuō。黃huáng酸suān之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō琁xuán玉yù。

Dwadzieścia li na północny wschód leży góra Sheng (升山). Jej drzewa to przeważnie morwy papierowe, dęby i cierniste jujuby; jej zioła to przeważnie pochrzyn (shuyu 藷藇), ocimum (hui 蕙) i koutuo (寇脫). Z niej bierze początek rzeka Huangsuan (黃酸水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki; obfituje w nefryt xuan (琁玉).

又yòu東dōng十shí二èr里lǐ，曰yuē陽yáng虛xū之zhī山shān，多duō金jīn，臨lín于yú玄xuán扈hù之zhī水shuǐ。

Dwanaście li na wschód leży góra Yangxu (陽虛), bogata w złoto, nad brzegiem rzeki Xuanhu (玄扈水).

凡fán薄báo山shān之zhī首shǒu，自zì苟gǒu林lín之zhī山shān至zhì于yú陽yáng虛xū之zhī山shān，凡fán十shí六liù山shān，二èr千qiān九jiǔ百bǎi八bā十shí二èr里lǐ。升shēng山shān，冢zhǒng也yě。其qí祠cí禮lǐ：太tài牢láo，嬰yīng用yòng吉jí玉yù。首shǒu山shān，䰠shén也yě，其qí祠cí用yòng稌tú、黑hēi犧xī、太tài牢láo之zhī具jù、蘖niè釀niàng；干gàn儛wǔ，置zhì鼓gǔ；嬰yīng用yòng一yī璧bì。尸shī水shuǐ，合hé天tiān也yě，肥féi牲shēng祠cí之zhī，用yòng一yī黑hēi犬quǎn于yú上shàng，用yòng一yī雌cí鷄jī于yú下xià，刉jī一yī牝pìn羊yáng，獻xiàn血xuè。嬰yīng用yòng吉jí玉yù，彩cǎi之zhī，饗xiǎng之zhī。

W sumie, od góry Goulin do góry Yangxu, łańcuch Boshan liczy szesnaście gór na przestrzeni ponad dwóch tysięcy dziewięciuset osiemdziesięciu dwóch li. Góra Sheng jest jego świętym wzgórzem; obrzęd jej kultu: wielka ofiara (tailao), z zawieszeniem pomyślnego nefrytu. Góra Shou daje schronienie bogu (shen); dla jego kultu używa się ryżu kleistego, czarnej ofiary, sprzętu wielkiej ofiary i sfermentowanego trunku; wykonuje się taniec z tarczami i ustawia bębny; zawiesza się dysk nefrytowy (bi). Rzeka Shi łączy się z Niebem; czci się ją tłustą ofiarą: czarnego psa na wysokości, kurę poniżej, i zarzyna się owcę, której krew się składa. Zawiesza się tam pomyślny nefryt, zdobi go barwami i ofiarowuje na uczcie.

Szósta Klasyka Środkowa — 中次六经 (łańcuch Gaodi)

《中zhōng次cì六liù經jīng》縞gǎo羝dī山shān之zhī首shǒu，曰yuē平píng逢féng之zhī山shān，南nán望wàng伊yī洛luò，東dōng望wàng穀gǔ城chéng之zhī山shān，無wú草cǎo無wú木mù，水shuǐ多duō沙shā石shí。有yǒu神shén焉yān，其qí狀zhuàng如rú人rén而ér二èr首shǒu，名míng曰yuē驕jiāo蟲chóng，是shì為wèi螫shì蟲chóng，實shí惟wéi蜂fēng蜜mì之zhī廬lú。其qí祠cí之zhī：用yòng一yī雄xióng鷄jī，禳ráng而ér勿wù殺shā。

Pierwsza góra Szóstej Klasyki Środkowej, łańcucha Gaodi, zwie się górą Pingfeng (平逢). Na południu widać Yi i Luo, na wschodzie górę Chucheng (穀城); jest pozbawiona ziół i drzew, a jej wody obfitują w piasek i kamienie. Jest tam bóg o ludzkim wyglądzie, lecz o dwóch głowach, zwany Jiaochong (驕蟲); jest panem owadów żądlących: ta góra jest zaprawdę siedzibą pszczół. Dla jego kultu składa się koguta w zaklęciu, nie zabijając go.

西xī十shí里lǐ，曰yuē縞gǎo羝dī之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō金jīn玉yù。

Dziesięć li na zachód leży góra Gaodi (縞羝), pozbawiona ziół i drzew, bogata w złoto i nefryt.

又yòu西xī十shí里lǐ，曰yuē廆guī山shān，其qí陰yīn多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù。其qí西xī有yǒu谷gǔ焉yān，名míng曰yuē雚guàn谷gǔ，其qí木mù多duō柳liǔ楮chǔ。其qí中zhōng有yǒu鳥niǎo焉yān，狀zhuàng如rú山shān鷄jī而ér長cháng尾wěi，赤chì如rú丹dān火huǒ而ér青qīng喙huì，名míng曰yuē鴒líng䳩qú，其qí鳴míng自zì呼hū，服fú之zhī不bù眯mī。交jiāo觴shāng之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò；俞yú隨suí之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ。

Dziesięć li na zachód leży góra Gui (廆山). Jej północne zbocze obfituje w nefryt tufu. Na zachodzie otwiera się dolina zwana Guangu (雚谷), jej drzewa to przeważnie wierzby i morwy papierowe. Znajduje się tam ptak podobny do bażanta górskiego, lecz o długim ogonie, czerwony jak ogień cynobru i o zielonym dziobie, zwany lingqu (鴒䳩); jego krzyk wymawia jego własne imię; kto go spożywa, nie ma zamglonego wzroku. Z jej południowego zbocza bierze początek rzeka Jiaoshang (交觴水) i płynie na południe, by wpaść do Luo; z jej północnego zbocza bierze początek rzeka Yusui (俞隨水) i płynie na północ, by wpaść do Gu (穀水).

又yòu西xī三sān十shí里lǐ，曰yuē瞻zhān諸zhū之zhī山shān，其qí陽yáng多duō金jīn，其qí陰yīn多duō文wén石shí。㴬mín水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú洛luò；少shǎo水shuǐ出chū其qí陰yīn，而ér東dōng流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ。

Trzydzieści li na zachód leży góra Zhanzhu (瞻諸). Jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej północne zbocze w kamienie żyłkowane. Z niej bierze początek rzeka Min (㴬水) i płynie na południowy wschód, by wpaść do Luo; z jej północnego zbocza bierze początek rzeka Shao (少水) i płynie na wschód, by wpaść do Gu.

又yòu西xī三sān十shí里lǐ，曰yuē婁lóu涿zhuō之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō金jīn玉yù。瞻zhān水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér東dōng流liú注zhù于yú洛luò；陂bēi水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ，其qí中zhōng多duō茈zǐ石shí、文wén石shí。

Trzydzieści li na zachód leży góra Louzhuo (婁涿), pozbawiona ziół i drzew, bogata w złoto i nefryt. Z jej południowego zbocza bierze początek rzeka Zhan (瞻水) i płynie na wschód, by wpaść do Luo; z jej północnego zbocza bierze początek rzeka Bei (陂水) i płynie na północ, by wpaść do Gu; obfituje w kamień zi (茈石) i kamienie żyłkowane.

又yòu西xī四sì十shí里lǐ，曰yuē白bái石shí之zhī山shān，惠huì水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō水shuǐ玉yù。澗jiàn水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，西xī北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ，其qí中zhōng多duō麋mí石shí、櫨lú丹dān。

Czterdzieści li na zachód leży góra Baishi (白石). Z jej południowego zbocza bierze początek rzeka Hui (惠水) i płynie na południe, by wpaść do Luo; obfituje w kryształ górski. Z jej północnego zbocza bierze początek rzeka Jian (澗水) i płynie na północny zachód, by wpaść do Gu; obfituje w kamień mi (麋石) i cynober ludan (櫨丹).

又yòu西xī五wǔ十shí里lǐ，曰yuē穀gǔ山shān，其qí上shàng多duō穀gǔ，其qí下xià多duō桑sāng。爽shuǎng水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ，其qí中zhōng多duō碧bì綠lǜ。

Pięćdziesiąt li na zachód leży góra Gu (穀山). Jej szczyt obfituje w morwy papierowe, jej podnóże w morwy. Z niej bierze początek rzeka Shuang (爽水) i płynie na północny zachód, by wpaść do Gu; obfituje w malachit (bilü 碧綠).

又yòu西xī七qī十shí二èr里lǐ，曰yuē密mì山shān，其qí陽yáng多duō玉yù，其qí陰yīn多duō鐵tiě。豪háo水shuǐ出chū焉yān，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō旋xuán龜guī，其qí狀zhuàng鳥niǎo首shǒu而ér鱉biē尾wěi，其qí音yīn如rú判pàn木mù。無wú草cǎo木mù。

Siedemdziesiąt dwa li na zachód leży góra Mi (密山). Jej południowe zbocze obfituje w nefryt, jej północne zbocze w żelazo. Z niej bierze początek rzeka Hao (豪水) i płynie na południe, by wpaść do Luo; obfituje w żółwie xuangui (旋龜), o głowie ptaka i ogonie żółwia miękkoskorupowego, których krzyk jest jak trzask rozłupanego drewna. Góra jest bez ziela ni drzewa.

又yòu西xī百bǎi里lǐ，曰yuē長cháng石shí之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō金jīn玉yù。其qí西xī有yǒu谷gǔ焉yān，名míng曰yuē共gòng谷gǔ，多duō竹zhú。共gòng水shuǐ出chū焉yān，西xī南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō鳴míng石shí。

Sto li na zachód leży góra Changshi (長石), pozbawiona ziół i drzew, bogata w złoto i nefryt. Na zachodzie otwiera się dolina zwana Honggu (共谷), bogata w bambus. Z niej bierze początek rzeka Gong (共水) i płynie na południowy zachód, by wpaść do Luo; obfituje w «śpiewające kamienie» (mingshi 鳴石).

又yòu西xī一yī百bǎi四sì十shí里lǐ，曰yuē傅fù山shān，無wú草cǎo木mù，多duō瑤yáo碧bì。厭yàn染rǎn之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō人rén魚yú。其qí西xī有yǒu林lín焉yān，名míng曰yuē墦fán冢zhǒng。穀gǔ水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō珚yān玉yù。

Sto czterdzieści li na zachód leży góra Fu (傅山), pozbawiona ziół i drzew, bogata w nefryt yao i jaspis. Z jej południowego zbocza bierze początek rzeka Yanran (厭染水) i płynie na południe, by wpaść do Luo; obfituje w salamandry. Na zachodzie rozciąga się las zwany Fanzhong (墦冢). Z niej bierze początek rzeka Gu (穀水) i płynie na wschód, by wpaść do Luo; obfituje w nefryt yan (珚玉).

又yòu西xī五wǔ十shí里lǐ，曰yuē橐tuó山shān，其qí木mù多duō樗chū，多duō𣖾yù木mù，其qí陽yáng多duō金jīn玉yù，其qí陰yīn多duō鐵tiě，多duō蕭xiāo。橐tuó水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng多duō脩xiū辟pì之zhī魚yú，狀zhuàng如rú黽měng而ér白bái喙huì，其qí音yīn如rú鴟chī，食shí之zhī已yǐ白bái癬xuǎn。

Pięćdziesiąt li na zachód leży góra Tuo (橐山). Jej drzewa to przeważnie ajlant (chu 樗) i yu (𣖾木); jej południowe zbocze obfituje w złoto i nefryt, jej północne zbocze w żelazo, i obfituje w bylicę (xiao 蕭). Z niej bierze początek rzeka Tuo (橐水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki; obfituje w ryby xiupi (脩辟), podobne do żaby, lecz o białym dziobie, których krzyk jest jak krzyk kani; kto je zje, uzdrawia się z liszaja.

又yòu西xī九jiǔ十shí里lǐ，曰yuē常cháng烝zhēng之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō堊è。潐jiào水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō蒼cāng玉yù。菑zī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。

Dziewięćdziesiąt li na zachód leży góra Changzheng (常烝), pozbawiona ziół i drzew, bogata w kredę. Z niej bierze początek rzeka Jiao (潐水) i płynie na północny wschód, by wpaść do Rzeki; obfituje w ciemnozielony nefryt. Z niej bierze początek rzeka Zi (菑水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki.

又yòu西xī九jiǔ十shí里lǐ，曰yuē夸kuā父fù之zhī山shān，其qí木mù多duō椶zōng柟nán，多duō竹zhú箭jiàn，其qí獸shòu多duō㸲zuò牛niú、羬qián羊yáng，其qí鳥niǎo多duō鷩biè，其qí陽yáng多duō玉yù，其qí陰yīn多duō鐵tiě。其qí北běi有yǒu林lín焉yān，名míng曰yuē桃táo林lín，是shì廣guǎng員yuán三sān百bǎi里lǐ，其qí中zhōng多duō馬mǎ。湖hú水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō珚yān玉yù。

Dziewięćdziesiąt li na zachód leży góra Kuafu (夸父). Jej drzewa to przeważnie palmy i nanmu, z wielką ilością bambusa strzałowego; jej zwierzęta to przeważnie zuoniu i qianyang, jej ptaki to przeważnie bażanty; jej południowe zbocze obfituje w nefryt, jej północne zbocze w żelazo. Na północy rozciąga się las zwany Taolin (桃林, «Las Brzoskwiń»), trzysta li wokoło, zamieszkany przez konie. Z niej bierze początek rzeka Hu (湖水) i płynie na północ, by wpaść do Rzeki; obfituje w nefryt yan (珚玉).

又yòu西xī九jiǔ十shí里lǐ，曰yuē陽yáng華huá之zhī山shān，其qí陽yáng多duō金jīn玉yù，其qí陰yīn多duō青qīng雄xióng黃huáng，其qí草cǎo多duō藷shǔ藇xù，多duō苦kǔ辛xīn，其qí狀zhuàng如rú橚sù，其qí實shí如rú瓜guā，其qí味wèi酸suān甘gān，食shí之zhī已yǐ瘧nüè。楊yáng水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō人rén魚yú。門mén水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō玄xuán䃤sù。𦁎tāo姑gū之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér東dōng流liú注zhù于yú門mén水shuǐ，其qí上shàng多duō銅tóng。門mén水shuǐ至zhì于yú河hé，七qī百bǎi九jiǔ十shí里lǐ入rù雒luò水shuǐ。

Dziewięćdziesiąt li na zachód leży góra Yanghua (陽華). Jej południowe zbocze obfituje w złoto i nefryt, jej północne zbocze w zielony aurypigment; jej zioła to przeważnie pochrzyn (shuyu 藷藇) i kuxin (苦辛), podobny do qiu (橚), o owocu jak melon, smaku słodko-kwaśnego; kto go zje, uzdrawia się z malarii. Z niej bierze początek rzeka Yang (楊水) i płynie na południowy zachód, by wpaść do Luo; obfituje w salamandry. Z niej bierze początek rzeka Men (門水) i płynie na północny wschód, by wpaść do Rzeki; obfituje w czarny kamień (xuanpei 玄䃤). Z jej północnego zbocza bierze początek rzeka Taogu (𦁎姑水) i płynie na wschód, by wpaść do Men; jej górny bieg obfituje w miedź. Men, aż do Rzeki, biegnie siedemset dziewięćdziesiąt li, zanim ponownie połączy się z Luo.

凡fán縞gǎo羝dī山shān之zhī首shǒu，自zì平píng逢féng之zhī山shān至zhì于yú陽yáng華huá之zhī山shān，凡fán十shí四sì山shān，七qī百bǎi九jiǔ十shí里lǐ。嶽yuè在zài其qí中zhōng，以yǐ六liù月yuè祭jì之zhī，如rú諸zhū嶽yuè之zhī祠cí法fǎ，則zé天tiān下xià安ān寧níng。

W sumie, od góry Pingfeng do góry Yanghua, łańcuch Gaodi liczy czternaście gór na przestrzeni ponad siedmiuset dziewięćdziesięciu li. Znajduje się tam Święty Szczyt (yue); składa się mu ofiary w szóstym miesiącu, wedle obrzędu Świętych Szczytów: wówczas cesarstwo zaznaje pokoju.

Przypisy

Miejsce w dziele. 中山经 zamyka «Pięć Klasyk Gór» (Południe, Zachód, Północ, Wschód, Środek). Jest najobszerniejszy i najbardziej «geograficzny»: jego góry odpowiadają po części rzeczywistym wzniesieniom dorzecza Rzeki Żółtej (河) i Luo (洛). Z powodu jego długości przedstawiono go tu na dwóch stronach; to pierwsza (łańcuchy 1 do 6).

Bóstwa i obrzędy. Środek roi się od nazwanych bogów i szczegółowych rytuałów: Xunchi, Wuluo (o ludzkiej twarzy i cętkach pantery), Taifeng («który wprawia w ruch tchnienia Nieba i Ziemi»), Jiaochong (pan pszczół). Kolofony opisują rozmaite ofiary: wielką ofiarę tailao, «pieczęć morwową» (sangfeng), taniec z tarczami, zawieszanie nefrytu.

Zbocze południowe / zbocze północne (其阳 / 其阴). 阳 (yáng) = zbocze nasłonecznione (południe); 阴 (yīn) = zbocze zacienione (północ).

Formuły powtarzające się. «Kto go zje / spożyje…» (食之 / 服之) wprowadza cnoty lecznicze; «gdy się pojawia…» (见则) oznacza stworzenia-wróżby (susza, powódź); «jego krzyk wymawia jego własne imię» (其鸣自呼). «Trucizna na ryby» (可以毒鱼) oznacza rośliny ichtiotoksyczne używane do połowu.

Niepewne identyfikacje. Wiele nazw roślin, minerałów i stworzeń nie ma pewnego odpowiednika; transkrybuje się je w pinyin wraz ze znakami, a polskie oddania idą za tradycyjnymi glosami (Guo Pu, Hao Yixing).

Tekst chiński według Chinese Text Project (ctext.org). Przekład i przypisy: Chine-culture.com.