Bab 5 Klasik Pegunungan dan Lautan (bagian 1)

Klasik Pegunungan Tengah (中山经 Zhōngshānjīng) adalah kitab kelima dan terakhir dari «Lima Klasik Pegunungan» (五藏山经). Inilah yang sejauh ini paling luas, menghitung dua belas rangkaian berurutan yang menggambarkan gunung-gunung di cekungan Sungai Kuning dan Luo. Halaman ini mencakup paruh pertama: enam rangkaian pertama (中次一经 hingga 中次六经); paruh kedua (中次七经 hingga 中次十二经) membentuk halaman tersendiri. Teks Tionghoa disajikan dengan transkripsi pinyin-nya, disusul terjemahan Indonesia dan catatan.

Klasik Tengah Pertama — 中次一经 (rangkaian Boshan)

《中zhōng山shān經jīng》薄báo山shān之zhī首shǒu，曰yuē甘gān棗zǎo之zhī山shān。共gòng水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú河hé。其qí上shàng多duō杻niǔ木mù，其qí下xià有yǒu草cǎo焉yān，葵kuí本běn而ér杏xìng葉yè，黃huáng華huá而ér莢jiá實shí，名míng曰yuē蘀tuò，可kě以yǐ已yǐ瞢méng。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú𤠢wén鼠shǔ而ér文wén題tí，其qí名míng曰yuē㔮něi，食shí之zhī已yǐ癭yǐng。

Klasik Pegunungan Tengah. Gunung pertama rangkaian Boshan disebut Gunung Ganzao (甘棗). Darinya berhulu Sungai Gong (共水) dan mengalir ke barat untuk bermuara ke Sungai. Puncaknya berlimpah pohon niu (杻); di kakinya tumbuh rumput berakar bunga sepatu dan berdaun aprikot, berbunga kuning dan berbuah seperti polong, disebut tuo (蘀); ia menyembuhkan gangguan penglihatan. Di sana terdapat hewan serupa tikus wen (𤠢鼠) tetapi berdahi berbintik, disebut nei (㔮); siapa memakannya sembuh dari gondok.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē歷lì兒ér之zhī山shān，其qí上shàng多duō橿jiāng，多duō櫔lì木mù，是shì木mù也yě，方fāng莖jīng而ér員yuán葉yè，黃huáng華huá而ér毛máo，其qí實shí如rú揀jiǎn，服fú之zhī不bù忘wàng。

Dua puluh li ke timur terletak Gunung Li'er (歷兒). Puncaknya berlimpah pohon jiang (橿) dan li (櫔); pohon li ini berbatang persegi dan berdaun bundar, berbunga kuning dan berbulu halus, serta berbuah serupa biji ek; siapa menyantapnya tidak kehilangan ingatan.

又yòu東dōng十shí五wǔ里lǐ，曰yuē渠qú豬zhū之zhī山shān，其qí上shàng多duō竹zhú。渠qú豬zhū之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér南nán流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng是shì多duō豪háo魚yú，狀zhuàng如rú鮪wěi，赤chì喙huì尾wěi赤chì羽yǔ，可kě以yǐ已yǐ白bái癬xuǎn。

Lima belas li ke timur terletak Gunung Quzhu (渠豬). Puncaknya berlimpah bambu. Darinya berhulu Sungai Quzhu (渠豬水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Sungai. Ia berlimpah ikan hao (豪魚), serupa ikan sturgeon (wei 鮪), berparuh merah dan bersirip merah; mereka menyembuhkan kurap.

又yòu東dōng三sān十shí五wǔ里lǐ，曰yuē葱cōng聾lóng之zhī山shān，其qí中zhōng多duō大dà谷gǔ，是shì多duō白bái堊è，黑hēi、青qīng、黃huáng堊è。

Tiga puluh lima li ke timur terletak Gunung Conglong (葱聾); ia berlimpah lembah besar dan kapur putih, juga kapur hitam, biru, dan kuning.

又yòu東dōng十shí五wǔ里lǐ，曰yuē涹wō山shān，其qí上shàng多duō赤chì銅tóng，其qí陰yīn多duō鐵tiě。

Lima belas li ke timur terletak Gunung Wo (涹山). Puncaknya berlimpah tembaga merah, lereng utaranya besi.

又yòu東dōng七qī十shí里lǐ，曰yuē脫tuō扈hù之zhī山shān。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú葵kuí葉yè而ér赤chì華huá，莢jiá實shí，實shí如rú椶zōng莢jiá，名míng曰yuē植zhí楮chǔ，可kě以yǐ已yǐ癙shǔ，食shí之zhī不bù眯mī。

Tujuh puluh li ke timur terletak Gunung Tuohu (脫扈). Di sana terdapat rumput berdaun bunga sepatu dan berbunga merah, berbuah seperti polong serupa polong palem, disebut zhichu (植楮); ia menyembuhkan fistula, dan siapa memakannya tidak berpenglihatan kabur.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē金jīn星xīng之zhī山shān，多duō天tiān嬰yīng，其qí狀zhuàng如rú龍lóng骨gǔ，可kě以yǐ已yǐ痤cuó。

Dua puluh li ke timur terletak Gunung Jinxing (金星). Ia berlimpah tianying (天嬰), yang rupanya mengingatkan pada tulang naga; ia menyembuhkan bisul.

又yòu東dōng七qī十shí里lǐ，曰yuē泰tài威wēi之zhī山shān，其qí中zhōng有yǒu谷gǔ曰yuē梟xiāo谷gǔ，其qí中zhōng多duō鐵tiě。

Tujuh puluh li ke timur terletak Gunung Taiwei (泰威); ia merangkum lembah bernama Xiaogu (梟谷), kaya akan besi.

又yòu東dōng十shí五wǔ里lǐ，曰yuē橿jiāng谷gǔ之zhī山shān，其qí中zhōng多duō赤chì銅tóng。

Lima belas li ke timur terletak Gunung Janggu (橿谷); ia berlimpah tembaga merah.

又yòu東dōng百bǎi二èr十shí里lǐ，曰yuē吳wú林lín之zhī山shān，其qí中zhōng多duō葌jiān草cǎo。

Seratus dua puluh li ke timur terletak Gunung Wulin (吳林); ia berlimpah rumput jian (葌草).

又yòu北běi三sān十shí里lǐ，曰yuē牛niú首shǒu之zhī山shān。有yǒu草cǎo焉yān，名míng曰yuē鬼guǐ草cǎo，其qí葉yè如rú葵kuí而ér赤chì莖jīng，其qí秀xiù如rú禾hé，服fú之zhī不bù憂yōu。勞láo水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú潏jué水shuǐ。是shì多duō飛fēi魚yú，其qí狀zhuàng如rú鮒fù魚yú，食shí之zhī已yǐ痔zhì衕tòng。

Tiga puluh li ke utara terletak Gunung Niushou (牛首). Di sana terdapat rumput bernama guicao (鬼草, rumput arwah), berdaun bunga sepatu dan berbatang merah, bermalai serupa malai jewawut; siapa menyantapnya tak lagi mengenal duka. Darinya berhulu Sungai Lao (勞水) dan mengalir ke barat untuk bermuara ke Jue (潏水); ia berlimpah ikan terbang (feiyu 飛魚), serupa ikan air tawar; siapa memakannya sembuh dari wasir dan diare.

又yòu北běi四sì十shí里lǐ，曰yuē霍huò山shān，其qí木mù多duō穀gǔ。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú狸lí，而ér白bái尾wěi有yǒu鬣liè，名míng曰yuē朏fěi朏fěi，養yǎng之zhī可kě以yǐ已yǐ憂yōu。

Empat puluh li ke utara terletak Gunung Huo (霍山). Pepohonannya kebanyakan murbei kertas. Di sana terdapat hewan serupa kucing liar, berekor putih dan bersurai, disebut feifei (朏朏); memeliharanya menghalau kesedihan.

又yòu北běi五wǔ十shí二èr里lǐ，曰yuē合hé谷gǔ之zhī山shān，是shì多duō薝zhān棘jí。

Lima puluh dua li ke utara terletak Gunung Hegu (合谷); ia berlimpah bidara berduri (zhanji 薝棘).

又yòu北běi三sān十shí五wǔ里lǐ，曰yuē陰yīn山shān，多duō礪lì石shí、文wén石shí。少shǎo水shuǐ出chū焉yān，其qí中zhōng多duō彫diāo棠táng，其qí葉yè如rú榆yú葉yè而ér方fāng，其qí實shí如rú赤chì菽shū，食shí之zhī已yǐ聾lóng。

Tiga puluh lima li ke utara terletak Gunung Yin (陰山); ia berlimpah batu asah dan batu berurat. Darinya berhulu Sungai Shao (少水); ia berlimpah diaotang (彫棠), berdaun elm tetapi persegi, berbuah serupa kacang merah; siapa memakannya sembuh dari ketulian.

又yòu東dōng北běi四sì百bǎi里lǐ，曰yuē鼓gǔ鐙dēng之zhī山shān，多duō赤chì銅tóng。有yǒu草cǎo焉yān，名míng曰yuē榮róng草cǎo，其qí葉yè如rú柳liǔ，其qí本běn如rú鷄jī卵luǎn，食shí之zhī已yǐ風fēng。

Empat ratus li ke timur laut terletak Gunung Gudeng (鼓鐙); ia berlimpah tembaga merah. Di sana terdapat rumput bernama rongcao (榮草), berdaun dedalu dan berakar serupa telur ayam; siapa memakannya sembuh dari penyakit yang ditimbulkan angin.

凡fán薄báo山shān之zhī首shǒu，自zì甘gān棗zǎo之zhī山shān至zhì于yú鼓gǔ鐙dēng之zhī山shān，凡fán十shí五wǔ山shān，六liù千qiān六liù百bǎi七qī十shí里lǐ。歷lì兒ér，冢zhǒng也yě，其qí祠cí禮lǐ：毛máo，太tài牢láo之zhī具jù；縣xiàn以yǐ吉jí玉yù。其qí餘yú十shí三sān山shān者zhě，毛máo用yòng一yī羊yáng，縣xiàn嬰yīng用yòng桑sāng封fēng，瘞yì而ér不bù糈xǔ。桑sāng封fēng者zhě，桑sāng主zhǔ也yě，方fāng其qí下xià而ér銳ruì其qí上shàng，而ér中zhōng穿chuān之zhī加jiā金jīn。

Seluruhnya, dari Gunung Ganzao hingga Gunung Gudeng, rangkaian Boshan menghitung lima belas gunung, sepanjang lebih dari enam ribu enam ratus tujuh puluh li. Gunung Li'er adalah bukit sucinya; ritus pemujaannya: persembahan rambut dan kurban besar (tailao), dengan penggantungan giok pertanda baik. Untuk ketiga belas gunung lainnya dipersembahkan seekor domba, dan digantungkan, sebagai ganti lempeng, sebuah «meterai murbei» (sangfeng) yang ditanam tanpa biji-bijian suci. Sangfeng adalah «guru murbei»: persegi di dasar, runcing di puncak, berlubang di tengah, dan berhias logam.

Klasik Tengah Kedua — 中次二经 (rangkaian Jishan)

《中zhōng次cì二èr經jīng》濟jì山shān之zhī首shǒu，曰yuē煇huī諸zhū之zhī山shān，其qí上shàng多duō桑sāng，其qí獸shòu多duō閭lǘ麋mí，其qí鳥niǎo多duō鶡hé。

Gunung pertama Klasik Tengah Kedua, rangkaian Jishan, disebut Gunung Huizhu (煇諸). Puncaknya berlimpah pohon murbei; hewannya kebanyakan rusa lümi (閭麋), burungnya kebanyakan kuau hé (鶡).

又yòu西xī南nán二èr百bǎi里lǐ，曰yuē發fā視shì之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō砥dǐ礪lì。即jí魚yú之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。

Dua ratus li ke barat daya terletak Gunung Fashi (發視). Puncaknya berlimpah emas dan giok, kakinya batu asah. Darinya berhulu Sungai Jiyu (即魚水) dan mengalir ke barat untuk bermuara ke Yi (伊水).

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē豪háo山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù而ér無wú草cǎo木mù。

Tiga ratus li ke barat terletak Gunung Hao (豪山). Puncaknya berlimpah emas dan giok, dan tandus dari rumput dan pohon.

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē鮮xiān山shān，多duō金jīn玉yù，無wú草cǎo木mù。鮮xiān水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。其qí中zhōng多duō鳴míng蛇shé，其qí狀zhuàng如rú蛇shé而ér四sì翼yì，其qí音yīn如rú磬qìng，見jiàn則zé其qí邑yì大dà旱hàn。

Tiga ratus li ke barat terletak Gunung Xian (鮮山), yang berlimpah emas dan giok, tandus dari rumput dan pohon. Darinya berhulu Sungai Xian (鮮水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Yi. Ia berlimpah «ular bernyanyi» (mingshe 鳴蛇), serupa ular tetapi bersayap empat, yang pekiknya bagai batu berdenting; bila mereka muncul, daerah itu mengalami kemarau besar.

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē陽yáng山shān，多duō石shí，無wú草cǎo木mù。陽yáng水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。其qí中zhōng多duō化huà蛇shé，其qí狀zhuàng如rú人rén面miàn而ér豺chái身shēn，鳥niǎo翼yì而ér蛇shé行xíng，其qí音yīn如rú叱chì呼hū，見jiàn則zé其qí邑yì大dà水shuǐ。

Tiga ratus li ke barat terletak Gunung Yang (陽山), yang berlimpah batu, tandus dari rumput dan pohon. Darinya berhulu Sungai Yang (陽水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Yi. Ia berlimpah «ular jelmaan» (huashe 化蛇), berwajah manusia dan bertubuh serigala, bersayap burung dan merayap bagai ular, yang pekiknya bagai bentakan; bila mereka muncul, daerah itu mengalami banjir besar.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē昆kūn吾wú之zhī山shān，其qí上shàng多duō赤chì銅tóng。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú彘zhì而ér有yǒu角jiǎo，其qí音yīn如rú號hào，名míng曰yuē蠪lóng蚳chí，食shí之zhī不bù眯mī。

Dua ratus li ke barat terletak Gunung Kunwu (昆吾). Puncaknya berlimpah tembaga merah. Di sana terdapat hewan serupa babi tetapi bertanduk, yang pekiknya bagai lolongan, disebut longchi (蠪蚳); siapa memakannya tidak berpenglihatan kabur.

又yòu西xī百bǎi二èr十shí里lǐ，曰yuē葌jiān山shān，葌jiān水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō青qīng雄xióng黃huáng。有yǒu木mù焉yān，其qí狀zhuàng如rú棠táng而ér赤chì葉yè，名míng曰yuē芒máng草cǎo，可kě以yǐ毒dú魚yú。

Seratus dua puluh li ke barat terletak Gunung Jian (葌山). Darinya berhulu Sungai Jian (葌水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Yi. Puncaknya berlimpah emas dan giok, kakinya orpimen hijau. Di sana terdapat pohon serupa pir liar tetapi berdaun merah, disebut mangcao (芒草); ia dipakai untuk meracun ikan.

又yòu西xī一yī百bǎi五wǔ十shí里lǐ，曰yuē獨dú蘇sū之zhī山shān，無wú草cǎo木mù而ér多duō水shuǐ。

Seratus lima puluh li ke barat terletak Gunung Dusu (獨蘇), tandus dari rumput dan pohon tetapi kaya air.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē蔓màn渠qú之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō竹zhú箭jiàn。伊yī水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng流liú注zhù于yú洛luò。有yǒu獸shòu焉yān，其qí名míng曰yuē馬mǎ腹fù，其qí狀zhuàng如rú人rén面miàn虎hǔ身shēn，其qí音yīn如rú嬰yīng兒ér，是shì食shí人rén。

Dua ratus li ke barat terletak Gunung Manqu (蔓渠). Puncaknya berlimpah emas dan giok, kakinya bambu panah. Darinya berhulu Sungai Yi (伊水) dan mengalir ke timur untuk bermuara ke Luo (洛). Di sana terdapat hewan bernama mafu (馬腹, «perut kuda»), berwajah manusia dan bertubuh harimau, yang pekiknya bagai bayi; ia melahap manusia.

凡fán濟jì山shān經jīng之zhī首shǒu，自zì輝huī諸zhū之zhī山shān至zhì于yú蔓màn渠qú之zhī山shān，凡fán九jiǔ山shān，一yī千qiān六liù百bǎi七qī十shí里lǐ，其qí神shén皆jiē人rén面miàn而ér鳥niǎo身shēn。祠cí用yòng毛máo，用yòng一yī吉jí玉yù，投tóu而ér不bù糈xǔ。

Seluruhnya, dari Gunung Huizhu hingga Gunung Manqu, rangkaian Jishan menghitung sembilan gunung, sepanjang lebih dari seribu enam ratus tujuh puluh li. Dewa-dewa mereka semuanya berwajah manusia dan bertubuh burung. Untuk pemujaannya dipakai persembahan rambut dan lempeng giok pertanda baik, yang dilemparkan ke air, tanpa biji-bijian suci.

Klasik Tengah Ketiga — 中次三经 (rangkaian Fushan)

《中zhōng次cì三sān經jīng》萯fù山shān之zhī首shǒu，曰yuē敖áo岸àn之zhī山shān，其qí陽yáng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù，其qí陰yīn多duō赭zhě、黃huáng金jīn。神shén熏xūn池chí居jū之zhī。是shì常cháng出chū美měi玉yù。北běi望wàng河hé林lín，其qí狀zhuàng如rú蒨qiàn如rú舉jǔ。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú白bái鹿lù而ér四sì角jiǎo，名míng曰yuē夫fū諸zhū，見jiàn則zé其qí邑yì大dà水shuǐ。

Gunung pertama Klasik Tengah Ketiga, rangkaian Fushan, disebut Gunung Aoan (敖岸). Lereng selatannya berlimpah giok tufu, lereng utaranya oker dan emas. Dewa Xunchi (熏池) bersemayam di sana, dan darinya mengalir tiada henti giok halus. Di utara tampak hutan Sungai, berupa merah marun dan rapat. Di sana terdapat hewan serupa rusa putih tetapi bertanduk empat, disebut fuzhu (夫諸); bila ia muncul, daerah itu mengalami banjir besar.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē青qīng要yào之zhī山shān，實shí維wéi帝dì之zhī密mì都dōu。北běi望wàng河hé曲qū，是shì多duō駕jià鳥niǎo。南nán望wàng墠shàn渚zhǔ，禹yǔ父fù之zhī所suǒ化huà，是shì多duō僕pú纍léi、蒲pú盧lú。䰠shén武wǔ羅luó司sī之zhī，其qí狀zhuàng人rén面miàn而ér豹bào文wén，小xiǎo腰yāo而ér白bái齒chǐ，而ér穿chuān耳ěr以yǐ鐻jù，其qí鳴míng如rú鳴míng玉yù。是shì山shān也yě，宜yí女nǚ子zi。畛zhěn水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng有yǒu鳥niǎo焉yān，名míng曰yuē鴢yǎo，其qí狀zhuàng如rú鳧fú，青qīng身shēn而ér朱zhū目mù赤chì尾wěi，食shí之zhī宜yí子zi。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú葌jiān，而ér方fāng莖jīng黃huáng華huá赤chì實shí，其qí本běn如rú藁gǎo本běn，名míng曰yuē荀xún草cǎo，服fú之zhī美měi人rén色sè。

Sepuluh li ke timur terletak Gunung Qingyao (青要), yang merupakan ibu kota rahasia Maharaja Langit. Di utara tampak Tikungan Sungai, dihuni burung jia (駕鳥). Di selatan tampak pulau kecil Shanzhu (墠渚), tempat penjelmaan ayah Yu (Gun), dihuni pulei (僕纍) dan pulu (蒲盧). Dewa Wuluo (武羅) memimpin di sana; ia berwajah manusia dan berbintik macan kumbang, berpinggang ramping dan bergigi putih, telinganya ditembusi gelang (ju 鐻), dan pekiknya bagai gemerincing giok. Gunung ini bertuah bagi kaum perempuan. Darinya berhulu Sungai Zhen (畛水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai. Di sana terdapat burung bernama yao (鴢), serupa itik liar, bertubuh biru-hijau, bermata merah cinabar dan berekor merah; siapa memakannya akan beranak-cucu banyak. Di sana terdapat rumput serupa jian (葌), berbatang persegi, berbunga kuning dan berbuah merah, berakar serupa angelika (gaoben 藁本), disebut xuncao (荀草); siapa menyantapnya memperelok wajahnya.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē騩guī山shān，其qí上shàng有yǒu美měi棗zǎo，其qí陰yīn有yǒu㻬tū琈fú之zhī玉yù。正zhèng回huí之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng多duō飛fēi魚yú，其qí狀zhuàng如rú豚tún而ér赤chì文wén，服fú之zhī不bù畏wèi雷léi，可kě以yǐ禦yù兵bīng。

Sepuluh li ke timur terletak Gunung Gui (騩山). Puncaknya menumbuhkan bidara halus, lereng utaranya giok tufu. Darinya berhulu Sungai Zhenghui (正回水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai. Ia berlimpah ikan terbang (feiyu 飛魚), serupa anak babi tetapi berbintik merah; siapa menyantapnya tidak takut petir, dan mereka melindungi dari senjata.

又yòu東dōng四sì十shí里lǐ，曰yuē宜yí蘇sū之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō蔓màn居jū之zhī木mù。滽yōng滽yōng之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，是shì多duō黃huáng貝bèi。

Empat puluh li ke timur terletak Gunung Yisu (宜蘇). Puncaknya berlimpah emas dan giok, kakinya pohon manju (蔓居). Darinya berhulu Sungai Yongyong (滽滽水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai; ia berlimpah kerang kuning.

又yòu東dōng二èr十shí里lǐ，曰yuē和hé山shān，其qí上shàng無wú草cǎo木mù而ér多duō瑤yáo碧bì，實shí惟wéi河hé之zhī九jiǔ都dōu。是shì山shān也yě五wǔ曲qū，九jiǔ水shuǐ出chū焉yān，合hé而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō蒼cāng玉yù。吉jí神shén泰tài逢féng司sī之zhī，其qí狀zhuàng如rú人rén而ér虎hǔ尾wěi，是shì好hǎo居jū于yú萯fù山shān之zhī陽yáng，出chū入rù有yǒu光guāng。太tài逢féng神shén動dòng天tiān地dì氣qì也yě。

Dua puluh li ke timur terletak Gunung He (和山). Puncaknya tanpa rumput maupun pohon tetapi berlimpah giok yao dan permata jasper; ia sungguh «ibu kota kesembilan Sungai». Gunung ini membentuk lima lipatan; sembilan sungai berhulu darinya, bersatu dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai; mereka berlimpah giok hijau tua. Dewa bertuah Taifeng (泰逢) memimpin di sana; ia berwujud manusia dan berekor harimau, gemar bersemayam di lereng selatan Gunung Fu (萯山), dan bercahaya saat masuk dan keluar. Dewa Taifeng menggerakkan napas Langit dan Bumi.

凡fán萯fù山shān之zhī首shǒu，自zì敖áo岸àn之zhī山shān至zhì于yú和hé山shān，凡fán五wǔ山shān，四sì百bǎi四sì十shí里lǐ。其qí祠cí太tài逢féng、熏xūn池chí、武wǔ羅luó皆jiē一yī牡mǔ羊yáng副fù，嬰yīng用yòng吉jí玉yù。其qí二èr神shén用yòng一yī雄xióng鷄jī瘞yì之zhī，糈xǔ用yòng稌tú。

Seluruhnya, dari Gunung Aoan hingga Gunung He, rangkaian Fushan menghitung lima gunung, sepanjang lebih dari empat ratus empat puluh li. Untuk pemujaan Taifeng, Xunchi, dan Wuluo, dipersembahkan kepada masing-masing seekor domba jantan yang dibelah, dengan penggantungan giok pertanda baik. Untuk dua dewa lainnya, ditanam seekor ayam jantan; sebagai biji-bijian suci dipakai beras ketan (tu 稌).

Klasik Tengah Keempat — 中次四经 (rangkaian Lishan)

《中zhōng次cì四sì經jīng》釐lí山shān之zhī首shǒu，曰yuē鹿lù蹄tí之zhī山shān，其qí上shàng多duō玉yù，其qí下xià多duō金jīn。甘gān水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō泠líng石shí。

Gunung pertama Klasik Tengah Keempat, rangkaian Lishan, disebut Gunung Luti (鹿蹄). Puncaknya berlimpah giok, kakinya emas. Darinya berhulu Sungai Gan (甘水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah batu ling (泠石).

西xī五wǔ十shí里lǐ，曰yuē扶fú豬zhū之zhī山shān，其qí上shàng多duō礝ruǎn石shí。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú貉háo而ér人rén目mù，其qí名míng曰yuē䴦yín。虢guó水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō瓀ruǎn石shí。

Lima puluh li ke barat terletak Gunung Fuzhu (扶豬). Puncaknya berlimpah batu ruan (礝石). Di sana terdapat hewan serupa anjing rakun (he 貉) tetapi bermata manusia, disebut yin (䴦). Darinya berhulu Sungai Guo (虢水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah batu ruan (瓀石).

又yòu西xī一yī百bǎi二èr十shí里lǐ，曰yuē釐lí山shān，其qí陽yáng多duō玉yù，其qí陰yīn多duō蒐sōu。有yǒu獸shòu焉yān，其qí狀zhuàng如rú牛niú，蒼cāng身shēn，其qí音yīn如rú嬰yīng兒ér，是shì食shí人rén，其qí名míng曰yuē犀xī渠qú。滽yōng滽yōng之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér南nán流liú注zhù于yú伊yī水shuǐ。有yǒu獸shòu焉yān，名míng曰yuē𤢺xié，其qí狀zhuàng如rú獳nòu犬quǎn而ér有yǒu鱗lín，其qí毛máo如rú彘zhì鬣liè。

Seratus dua puluh li ke barat terletak Gunung Li (釐山). Lereng selatannya berlimpah giok, lereng utaranya akar mengkudu (sou 蒐). Di sana terdapat hewan serupa lembu, bertubuh hijau tua, yang pekiknya bagai bayi; ia melahap manusia dan disebut xiqu (犀渠). Darinya berhulu Sungai Yongyong (滽滽水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Yi. Di sana terdapat hewan bernama yong (𤢺), serupa anjing menggeram (nou 獳犬) tetapi bersisik, berbulu bagai surai babi.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē箕jī尾wěi之zhī山shān，多duō穀gǔ，多duō涂tú石shí，其qí上shàng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù。

Dua ratus li ke barat terletak Gunung Jiwei (箕尾). Ia berlimpah murbei kertas dan batu tu (涂石); puncaknya berlimpah giok tufu.

又yòu西xī二èr百bǎi五wǔ十shí里lǐ，曰yuē柄bǐng山shān，其qí上shàng多duō玉yù，其qí下xià多duō銅tóng。滔tāo雕diāo之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú洛luò。其qí中zhōng多duō羬qián羊yáng。有yǒu木mù焉yān，其qí狀zhuàng如rú樗chū，其qí葉yè如rú桐tóng而ér莢jiá實shí，其qí名míng曰yuē茇bá，可kě以yǐ毒dú魚yú。

Dua ratus lima puluh li ke barat terletak Gunung Bing (柄山). Puncaknya berlimpah giok, kakinya tembaga. Darinya berhulu Sungai Taodiao (滔雕水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah domba qian (羬羊). Di sana terdapat pohon serupa ailantus, berdaun paulownia dan berbuah seperti polong, disebut ba (茇); ia dipakai untuk meracun ikan.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē白bái邊biān之zhī山shān，其qí上shàng多duō金jīn玉yù，其qí下xià多duō青qīng雄xióng黃huáng。

Dua ratus li ke barat terletak Gunung Baibian (白邊). Puncaknya berlimpah emas dan giok, kakinya orpimen hijau.

又yòu西xī二èr百bǎi里lǐ，曰yuē熊xióng耳ěr之zhī山shān，其qí上shàng多duō漆qī，其qí下xià多duō椶zōng。浮fú濠háo之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō水shuǐ玉yù，多duō人rén魚yú。有yǒu草cǎo焉yān，其qí狀zhuàng如rú蘇sū而ér赤chì華huá，名míng曰yuē葶tíng䔭níng，可kě以yǐ毒dú魚yú。

Dua ratus li ke barat terletak Gunung Xiong'er (熊耳). Puncaknya berlimpah pohon pernis, kakinya palem. Darinya berhulu Sungai Fuhao (浮濠水) dan mengalir ke barat untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah kristal batu dan salamander (renyu 人魚). Di sana terdapat rumput serupa perila (su 蘇) tetapi berbunga merah, disebut tingning (葶䔭); ia dipakai untuk meracun ikan.

又yòu西xī三sān百bǎi里lǐ，曰yuē牡mǔ山shān，其qí上shàng多duō文wén石shí，其qí下xià多duō竹zhú箭jiàn、竹zhú䉋mèi，其qí獸shòu多duō㸲zuò牛niú、羬qián羊yáng，鳥niǎo多duō赤chì鷩biè。

Tiga ratus li ke barat terletak Gunung Mu (牡山). Puncaknya berlimpah batu berurat, kakinya bambu panah dan bambu mei (竹䉋); hewannya kebanyakan zuoniu dan qianyang, burungnya kebanyakan kuau merah.

又yòu西xī三sān百bǎi五wǔ十shí里lǐ，曰yuē讙huān舉jǔ之zhī山shān。雒luò水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú玄xuán扈hù之zhī水shuǐ。其qí中zhōng多duō馬mǎ腸cháng之zhī物wù。此cǐ二èr山shān者zhě，洛luò間jiān也yě。

Tiga ratus lima puluh li ke barat terletak Gunung Huanju (讙舉). Darinya berhulu Sungai Luo (雒水) dan mengalir ke timur laut untuk bermuara ke Xuanhu (玄扈水). Ia berlimpah makhluk machang (馬腸). Kedua gunung ini terletak di antara tepian Luo.

凡fán釐lí山shān之zhī首shǒu，自zì鹿lù蹄tí之zhī山shān至zhì于yú玄xuán扈hù之zhī山shān，凡fán九jiǔ山shān，千qiān六liù百bǎi七qī十shí里lǐ。其qí神shén狀zhuàng皆jiē人rén面miàn獸shòu身shēn。其qí祠cí之zhī，毛máo用yòng一yī白bái鷄jī，祈qí而ér不bù糈xǔ，以yǐ彩cǎi衣yī之zhī。

Seluruhnya, dari Gunung Luti hingga Gunung Xuanhu, rangkaian Lishan menghitung sembilan gunung, sepanjang lebih dari seribu enam ratus tujuh puluh li. Dewa-dewa mereka semuanya berwajah manusia dan bertubuh hewan. Untuk pemujaannya dipersembahkan seekor ayam jantan putih dalam permohonan, tanpa biji-bijian suci, dan ia dibalut kain berwarna-warni.

Klasik Tengah Kelima — 中次五经 (rangkaian Boshan)

《中zhōng次cì五wǔ經jīng》薄báo山shān之zhī首shǒu，曰yuē苟gǒu床chuáng之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō怪guài石shí。

Gunung pertama Klasik Tengah Kelima, rangkaian Boshan, disebut Gunung Gouchuang (苟床), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan batu-batu ganjil.

東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē首shǒu山shān，其qí陰yīn多duō穀gǔ柞zuò，草cǎo多duō𦬸tuó芫yuán，其qí陽yáng多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù，木mù多duō槐huái；其qí陰yīn有yǒu谷gǔ，曰yuē机jī谷gǔ，多duō𩿁yú鳥niǎo，其qí狀zhuàng如rú梟xiāo而ér三sān目mù，有yǒu耳ěr，其qí音yīn如rú錄lù，食shí之zhī已yǐ墊diàn。

Tiga ratus li ke timur terletak Gunung Shou (首山). Lereng utaranya berlimpah murbei kertas dan ek, rumputnya kebanyakan tuo (𦬸) dan yuan (芫); lereng selatannya berlimpah giok tufu, pepohonannya kebanyakan pohon sophora (huai 槐). Di lereng utaranya membuka lembah bernama Jigu (机谷), dihuni burung yu (𩿁鳥), serupa burung hantu tetapi bermata tiga dan bertelinga, yang pekiknya bagai «lu»; siapa memakannya sembuh dari rematik yang ditimbulkan lembap.

又yòu東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē縣xiàn斸zhú之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō文wén石shí。

Tiga ratus li ke timur terletak Gunung Xuanzhu (縣斸), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan batu berurat.

又yòu東dōng三sān百bǎi里lǐ，曰yuē葱cōng聾lóng之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō𢈦guǎng石shí。

Tiga ratus li ke timur terletak Gunung Conglong (葱聾), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan batu guang (𢈦石).

東dōng北běi五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē條tiáo谷gǔ之zhī山shān，其qí木mù多duō槐huái桐tóng，其qí草cǎo多duō芍sháo藥yào、𧄸mén冬dōng。

Lima ratus li ke timur laut terletak Gunung Tiaogu (條谷). Pepohonannya kebanyakan sophora dan paulownia, rumputnya kebanyakan peoni (shaoyao 芍藥) dan mendong (𧄸冬).

又yòu北běi十shí里lǐ，曰yuē超chāo山shān，其qí陰yīn多duō蒼cāng玉yù，其qí陽yáng有yǒu井jǐng，冬dōng有yǒu水shuǐ而ér夏xià竭jié。

Sepuluh li ke utara terletak Gunung Chao (超山). Lereng utaranya berlimpah giok hijau tua; di lereng selatannya terdapat sumur yang berair di musim dingin dan kering di musim panas.

又yòu東dōng五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē成chéng侯hóu之zhī山shān，其qí上shàng多duō椿chūn木mù，其qí草cǎo多duō芃péng。

Lima ratus li ke timur terletak Gunung Chenghou (成侯). Puncaknya berlimpah ailantus (chun 椿), rumputnya kebanyakan peng (芃).

又yòu東dōng五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē朝cháo歌gē之zhī山shān，谷gǔ多duō美měi堊è。

Lima ratus li ke timur terletak Gunung Zhaoge (朝歌); lembah-lembahnya berlimpah kapur halus.

又yòu東dōng五wǔ百bǎi里lǐ，曰yuē槐huái山shān，谷gǔ多duō金jīn錫xī。

Lima ratus li ke timur terletak Gunung Huai (槐山); lembah-lembahnya berlimpah emas dan timah.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē歷lì山shān，其qí木mù多duō槐huái，其qí陽yáng多duō玉yù。

Sepuluh li ke timur terletak Gunung Li (歷山). Pepohonannya kebanyakan sophora; lereng selatannya berlimpah giok.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē尸shī山shān，多duō蒼cāng玉yù，其qí獸shòu多duō麖jīng。尸shī水shuǐ出chū焉yān，南nán流liú注zhù于yú洛luò水shuǐ，其qí中zhōng多duō美měi玉yù。

Sepuluh li ke timur terletak Gunung Shi (尸山), yang berlimpah giok hijau tua; hewannya kebanyakan rusa jing (麖). Darinya berhulu Sungai Shi (尸水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah giok halus.

又yòu東dōng十shí里lǐ，曰yuē良liáng餘yú之zhī山shān，其qí上shàng多duō穀gǔ柞zuò，無wú石shí。餘yú水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé；乳rǔ水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú洛luò。

Sepuluh li ke timur terletak Gunung Liangyu (良餘). Puncaknya berlimpah murbei kertas dan ek, dan tanpa batu. Dari lereng utaranya berhulu Sungai Yu (餘水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai; dari lereng selatannya berhulu Sungai Ru (乳水) dan mengalir ke tenggara untuk bermuara ke Luo.

又yòu東dōng南nán十shí里lǐ，曰yuē蠱gǔ尾wěi之zhī山shān，多duō礪lì石shí、赤chì銅tóng。龍lóng餘yú之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú洛luò。

Sepuluh li ke tenggara terletak Gunung Guwei (蠱尾), yang berlimpah batu asah dan tembaga merah. Darinya berhulu Sungai Longyu (龍餘水) dan mengalir ke tenggara untuk bermuara ke Luo.

又yòu東dōng北běi二èr十shí里lǐ，曰yuē升shēng山shān，其qí木mù多duō穀gǔ柞zuò棘jí，其qí草cǎo多duō藷shǔ藇xù蕙huì，多duō寇kòu脫tuō。黃huáng酸suān之zhī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō琁xuán玉yù。

Dua puluh li ke timur laut terletak Gunung Sheng (升山). Pepohonannya kebanyakan murbei kertas, ek, dan bidara berduri; rumputnya kebanyakan ubi (shuyu 藷藇), ocimum (hui 蕙), dan koutuo (寇脫). Darinya berhulu Sungai Huangsuan (黃酸水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai; ia berlimpah giok xuan (琁玉).

又yòu東dōng十shí二èr里lǐ，曰yuē陽yáng虛xū之zhī山shān，多duō金jīn，臨lín于yú玄xuán扈hù之zhī水shuǐ。

Dua belas li ke timur terletak Gunung Yangxu (陽虛), yang berlimpah emas, di tepi Sungai Xuanhu (玄扈水).

凡fán薄báo山shān之zhī首shǒu，自zì苟gǒu林lín之zhī山shān至zhì于yú陽yáng虛xū之zhī山shān，凡fán十shí六liù山shān，二èr千qiān九jiǔ百bǎi八bā十shí二èr里lǐ。升shēng山shān，冢zhǒng也yě。其qí祠cí禮lǐ：太tài牢láo，嬰yīng用yòng吉jí玉yù。首shǒu山shān，䰠shén也yě，其qí祠cí用yòng稌tú、黑hēi犧xī、太tài牢láo之zhī具jù、蘖niè釀niàng；干gàn儛wǔ，置zhì鼓gǔ；嬰yīng用yòng一yī璧bì。尸shī水shuǐ，合hé天tiān也yě，肥féi牲shēng祠cí之zhī，用yòng一yī黑hēi犬quǎn于yú上shàng，用yòng一yī雌cí鷄jī于yú下xià，刉jī一yī牝pìn羊yáng，獻xiàn血xuè。嬰yīng用yòng吉jí玉yù，彩cǎi之zhī，饗xiǎng之zhī。

Seluruhnya, dari Gunung Goulin hingga Gunung Yangxu, rangkaian Boshan menghitung enam belas gunung, sepanjang lebih dari dua ribu sembilan ratus delapan puluh dua li. Gunung Sheng adalah bukit sucinya; ritus pemujaannya: kurban besar (tailao), dengan penggantungan giok pertanda baik. Gunung Shou menaungi seorang dewa (shen); untuk pemujaannya dipakai beras ketan, kurban hitam, perlengkapan kurban besar, dan minuman yang difermentasi; dilakukan tarian perisai dan ditata genderang; digantungkan cakram giok (bi). Sungai Shi terhubung dengan Langit; ia dihormati dengan kurban gemuk: seekor anjing hitam di ketinggian, seekor ayam betina di bawah, dan disembelih seekor domba betina yang darahnya dipersembahkan. Di sana digantungkan giok pertanda baik, dihias dengan warna-warni dan dipersembahkan dalam jamuan.

Klasik Tengah Keenam — 中次六经 (rangkaian Gaodi)

《中zhōng次cì六liù經jīng》縞gǎo羝dī山shān之zhī首shǒu，曰yuē平píng逢féng之zhī山shān，南nán望wàng伊yī洛luò，東dōng望wàng穀gǔ城chéng之zhī山shān，無wú草cǎo無wú木mù，水shuǐ多duō沙shā石shí。有yǒu神shén焉yān，其qí狀zhuàng如rú人rén而ér二èr首shǒu，名míng曰yuē驕jiāo蟲chóng，是shì為wèi螫shì蟲chóng，實shí惟wéi蜂fēng蜜mì之zhī廬lú。其qí祠cí之zhī：用yòng一yī雄xióng鷄jī，禳ráng而ér勿wù殺shā。

Gunung pertama Klasik Tengah Keenam, rangkaian Gaodi, disebut Gunung Pingfeng (平逢). Di selatan tampak Yi dan Luo, di timur Gunung Chucheng (穀城); ia tandus dari rumput dan pohon, dan airnya berlimpah pasir dan batu. Di sana ada dewa berupa manusia tetapi berkepala dua, disebut Jiaochong (驕蟲); ia tuan serangga penyengat: gunung ini sungguh kediaman lebah. Untuk pemujaannya dipersembahkan seekor ayam jantan dalam mantra, tanpa membunuhnya.

西xī十shí里lǐ，曰yuē縞gǎo羝dī之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō金jīn玉yù。

Sepuluh li ke barat terletak Gunung Gaodi (縞羝), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan emas dan giok.

又yòu西xī十shí里lǐ，曰yuē廆guī山shān，其qí陰yīn多duō㻬tū琈fú之zhī玉yù。其qí西xī有yǒu谷gǔ焉yān，名míng曰yuē雚guàn谷gǔ，其qí木mù多duō柳liǔ楮chǔ。其qí中zhōng有yǒu鳥niǎo焉yān，狀zhuàng如rú山shān鷄jī而ér長cháng尾wěi，赤chì如rú丹dān火huǒ而ér青qīng喙huì，名míng曰yuē鴒líng䳩qú，其qí鳴míng自zì呼hū，服fú之zhī不bù眯mī。交jiāo觴shāng之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò；俞yú隨suí之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ。

Sepuluh li ke barat terletak Gunung Gui (廆山). Lereng utaranya berlimpah giok tufu. Di barat membuka lembah bernama Guangu (雚谷), pepohonannya kebanyakan dedalu dan murbei kertas. Di sana terdapat burung serupa kuau gunung tetapi berekor panjang, merah bagai api cinabar dan berparuh hijau, disebut lingqu (鴒䳩); pekiknya melafalkan namanya sendiri; siapa menyantapnya tidak berpenglihatan kabur. Dari lereng selatannya berhulu Sungai Jiaoshang (交觴水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Luo; dari lereng utaranya berhulu Sungai Yusui (俞隨水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Gu (穀水).

又yòu西xī三sān十shí里lǐ，曰yuē瞻zhān諸zhū之zhī山shān，其qí陽yáng多duō金jīn，其qí陰yīn多duō文wén石shí。㴬mín水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng南nán流liú注zhù于yú洛luò；少shǎo水shuǐ出chū其qí陰yīn，而ér東dōng流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ。

Tiga puluh li ke barat terletak Gunung Zhanzhu (瞻諸). Lereng selatannya berlimpah emas, lereng utaranya batu berurat. Darinya berhulu Sungai Min (㴬水) dan mengalir ke tenggara untuk bermuara ke Luo; dari lereng utaranya berhulu Sungai Shao (少水) dan mengalir ke timur untuk bermuara ke Gu.

又yòu西xī三sān十shí里lǐ，曰yuē婁lóu涿zhuō之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō金jīn玉yù。瞻zhān水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér東dōng流liú注zhù于yú洛luò；陂bēi水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ，其qí中zhōng多duō茈zǐ石shí、文wén石shí。

Tiga puluh li ke barat terletak Gunung Louzhuo (婁涿), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan emas dan giok. Dari lereng selatannya berhulu Sungai Zhan (瞻水) dan mengalir ke timur untuk bermuara ke Luo; dari lereng utaranya berhulu Sungai Bei (陂水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Gu; ia berlimpah batu zi (茈石) dan batu berurat.

又yòu西xī四sì十shí里lǐ，曰yuē白bái石shí之zhī山shān，惠huì水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō水shuǐ玉yù。澗jiàn水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，西xī北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ，其qí中zhōng多duō麋mí石shí、櫨lú丹dān。

Empat puluh li ke barat terletak Gunung Baishi (白石). Dari lereng selatannya berhulu Sungai Hui (惠水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah kristal batu. Dari lereng utaranya berhulu Sungai Jian (澗水) dan mengalir ke barat laut untuk bermuara ke Gu; ia berlimpah batu mi (麋石) dan cinabar ludan (櫨丹).

又yòu西xī五wǔ十shí里lǐ，曰yuē穀gǔ山shān，其qí上shàng多duō穀gǔ，其qí下xià多duō桑sāng。爽shuǎng水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī北běi流liú注zhù于yú穀gǔ水shuǐ，其qí中zhōng多duō碧bì綠lǜ。

Lima puluh li ke barat terletak Gunung Gu (穀山). Puncaknya berlimpah murbei kertas, kakinya pohon murbei. Darinya berhulu Sungai Shuang (爽水) dan mengalir ke barat laut untuk bermuara ke Gu; ia berlimpah malasit (bilü 碧綠).

又yòu西xī七qī十shí二èr里lǐ，曰yuē密mì山shān，其qí陽yáng多duō玉yù，其qí陰yīn多duō鐵tiě。豪háo水shuǐ出chū焉yān，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō旋xuán龜guī，其qí狀zhuàng鳥niǎo首shǒu而ér鱉biē尾wěi，其qí音yīn如rú判pàn木mù。無wú草cǎo木mù。

Tujuh puluh dua li ke barat terletak Gunung Mi (密山). Lereng selatannya berlimpah giok, lereng utaranya besi. Darinya berhulu Sungai Hao (豪水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah penyu xuangui (旋龜), berkepala burung dan berekor kura-kura cangkang lunak, yang pekiknya bagai retaknya kayu terbelah. Gunung itu tanpa rumput maupun pohon.

又yòu西xī百bǎi里lǐ，曰yuē長cháng石shí之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō金jīn玉yù。其qí西xī有yǒu谷gǔ焉yān，名míng曰yuē共gòng谷gǔ，多duō竹zhú。共gòng水shuǐ出chū焉yān，西xī南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō鳴míng石shí。

Seratus li ke barat terletak Gunung Changshi (長石), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan emas dan giok. Di barat membuka lembah bernama Honggu (共谷), kaya akan bambu. Darinya berhulu Sungai Gong (共水) dan mengalir ke barat daya untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah «batu bernyanyi» (mingshi 鳴石).

又yòu西xī一yī百bǎi四sì十shí里lǐ，曰yuē傅fù山shān，無wú草cǎo木mù，多duō瑤yáo碧bì。厭yàn染rǎn之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陽yáng，而ér南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō人rén魚yú。其qí西xī有yǒu林lín焉yān，名míng曰yuē墦fán冢zhǒng。穀gǔ水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō珚yān玉yù。

Seratus empat puluh li ke barat terletak Gunung Fu (傅山), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan giok yao dan permata jasper. Dari lereng selatannya berhulu Sungai Yanran (厭染水) dan mengalir ke selatan untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah salamander. Di barat membentang hutan bernama Fanzhong (墦冢). Darinya berhulu Sungai Gu (穀水) dan mengalir ke timur untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah giok yan (珚玉).

又yòu西xī五wǔ十shí里lǐ，曰yuē橐tuó山shān，其qí木mù多duō樗chū，多duō𣖾yù木mù，其qí陽yáng多duō金jīn玉yù，其qí陰yīn多duō鐵tiě，多duō蕭xiāo。橐tuó水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。其qí中zhōng多duō脩xiū辟pì之zhī魚yú，狀zhuàng如rú黽měng而ér白bái喙huì，其qí音yīn如rú鴟chī，食shí之zhī已yǐ白bái癬xuǎn。

Lima puluh li ke barat terletak Gunung Tuo (橐山). Pepohonannya kebanyakan ailantus (chu 樗) dan yu (𣖾木); lereng selatannya berlimpah emas dan giok, lereng utaranya besi, dan ia berlimpah baru cina (xiao 蕭). Darinya berhulu Sungai Tuo (橐水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai; ia berlimpah ikan xiupi (脩辟), serupa katak tetapi berparuh putih, yang pekiknya bagai elang; siapa memakannya sembuh dari kurap.

又yòu西xī九jiǔ十shí里lǐ，曰yuē常cháng烝zhēng之zhī山shān，無wú草cǎo木mù，多duō堊è。潐jiào水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō蒼cāng玉yù。菑zī水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé。

Sembilan puluh li ke barat terletak Gunung Changzheng (常烝), tandus dari rumput dan pohon, kaya akan kapur. Darinya berhulu Sungai Jiao (潐水) dan mengalir ke timur laut untuk bermuara ke Sungai; ia berlimpah giok hijau tua. Darinya berhulu Sungai Zi (菑水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai.

又yòu西xī九jiǔ十shí里lǐ，曰yuē夸kuā父fù之zhī山shān，其qí木mù多duō椶zōng柟nán，多duō竹zhú箭jiàn，其qí獸shòu多duō㸲zuò牛niú、羬qián羊yáng，其qí鳥niǎo多duō鷩biè，其qí陽yáng多duō玉yù，其qí陰yīn多duō鐵tiě。其qí北běi有yǒu林lín焉yān，名míng曰yuē桃táo林lín，是shì廣guǎng員yuán三sān百bǎi里lǐ，其qí中zhōng多duō馬mǎ。湖hú水shuǐ出chū焉yān，而ér北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō珚yān玉yù。

Sembilan puluh li ke barat terletak Gunung Kuafu (夸父). Pepohonannya kebanyakan palem dan nanmu, dengan banyak bambu panah; hewannya kebanyakan zuoniu dan qianyang, burungnya kebanyakan kuau; lereng selatannya berlimpah giok, lereng utaranya besi. Di utara membentang hutan bernama Taolin (桃林, «Hutan Persik»), tiga ratus li mengelilingi, dihuni kuda. Darinya berhulu Sungai Hu (湖水) dan mengalir ke utara untuk bermuara ke Sungai; ia berlimpah giok yan (珚玉).

又yòu西xī九jiǔ十shí里lǐ，曰yuē陽yáng華huá之zhī山shān，其qí陽yáng多duō金jīn玉yù，其qí陰yīn多duō青qīng雄xióng黃huáng，其qí草cǎo多duō藷shǔ藇xù，多duō苦kǔ辛xīn，其qí狀zhuàng如rú橚sù，其qí實shí如rú瓜guā，其qí味wèi酸suān甘gān，食shí之zhī已yǐ瘧nüè。楊yáng水shuǐ出chū焉yān，而ér西xī南nán流liú注zhù于yú洛luò，其qí中zhōng多duō人rén魚yú。門mén水shuǐ出chū焉yān，而ér東dōng北běi流liú注zhù于yú河hé，其qí中zhōng多duō玄xuán䃤sù。𦁎tāo姑gū之zhī水shuǐ出chū于yú其qí陰yīn，而ér東dōng流liú注zhù于yú門mén水shuǐ，其qí上shàng多duō銅tóng。門mén水shuǐ至zhì于yú河hé，七qī百bǎi九jiǔ十shí里lǐ入rù雒luò水shuǐ。

Sembilan puluh li ke barat terletak Gunung Yanghua (陽華). Lereng selatannya berlimpah emas dan giok, lereng utaranya orpimen hijau; rumputnya kebanyakan ubi (shuyu 藷藇) dan kuxin (苦辛), serupa qiu (橚), berbuah bagai melon, bercita rasa asam manis; siapa memakannya sembuh dari malaria. Darinya berhulu Sungai Yang (楊水) dan mengalir ke barat daya untuk bermuara ke Luo; ia berlimpah salamander. Darinya berhulu Sungai Men (門水) dan mengalir ke timur laut untuk bermuara ke Sungai; ia berlimpah batu hitam (xuanpei 玄䃤). Dari lereng utaranya berhulu Sungai Taogu (𦁎姑水) dan mengalir ke timur untuk bermuara ke Men; hulunya berlimpah tembaga. Men, hingga ke Sungai, mengalir tujuh ratus sembilan puluh li sebelum kembali bersatu dengan Luo.

凡fán縞gǎo羝dī山shān之zhī首shǒu，自zì平píng逢féng之zhī山shān至zhì于yú陽yáng華huá之zhī山shān，凡fán十shí四sì山shān，七qī百bǎi九jiǔ十shí里lǐ。嶽yuè在zài其qí中zhōng，以yǐ六liù月yuè祭jì之zhī，如rú諸zhū嶽yuè之zhī祠cí法fǎ，則zé天tiān下xià安ān寧níng。

Seluruhnya, dari Gunung Pingfeng hingga Gunung Yanghua, rangkaian Gaodi menghitung empat belas gunung, sepanjang lebih dari tujuh ratus sembilan puluh li. Di sana terdapat Puncak Suci (yue); kepadanya dipersembahkan kurban pada bulan keenam, menurut ritus Puncak-Puncak Suci: maka kekaisaran pun menikmati kedamaian.

Catatan

Tempat dalam karya. 中山经 menutup «Lima Klasik Pegunungan» (Selatan, Barat, Utara, Timur, Tengah). Inilah yang paling luas dan paling «geografis»: gunung-gunungnya sebagian bersesuaian dengan relief nyata di cekungan Sungai Kuning (河) dan Luo (洛). Karena panjangnya, ia disajikan di sini dalam dua halaman; ini yang pertama (rangkaian 1 sampai 6).

Dewa dan ritus. Bagian Tengah dipenuhi dewa-dewa bernama dan ritual terperinci: Xunchi, Wuluo (berwajah manusia dan berbintik macan kumbang), Taifeng («yang menggerakkan napas Langit dan Bumi»), Jiaochong (tuan lebah). Kolofon menggambarkan beragam persembahan: kurban besar tailao, «meterai murbei» (sangfeng), tarian perisai, penggantungan giok.

Lereng selatan / lereng utara (其阳 / 其阴). 阳 (yáng) = lereng yang terkena matahari (selatan); 阴 (yīn) = lereng yang teduh (utara).

Rumusan yang berulang. «Siapa memakannya / menyantapnya…» (食之 / 服之) mengawali khasiat obat; «bila ia muncul…» (见则) menandai makhluk pertanda (kemarau, banjir); «pekiknya melafalkan namanya sendiri» (其鸣自呼). «Racun ikan» (可以毒鱼) menunjuk tumbuhan beracun ikan yang dipakai untuk menangkap ikan.

Identifikasi yang tak pasti. Banyak nama tumbuhan, mineral, dan makhluk tak memiliki padanan pasti; semuanya ditranskripsikan dalam pinyin beserta aksaranya, dan padanan Indonesia mengikuti glosa tradisional (Guo Pu, Hao Yixing).

Teks Tionghoa menurut Chinese Text Project (ctext.org). Terjemahan dan catatan: Chine-culture.com.