Το «μετρώ» λέγεται 量 , στον δεύτερο τόνο. Διαβασμένος , στον τέταρτο, ο ίδιος χαρακτήρας γίνεται ουσιαστικό, η ποσότητα, που τη βρίσκουμε στο 重量 , το βάρος, και στο 容量 , τη χωρητικότητα. Είναι ο ίδιος μηχανισμός με το 数 στη σελίδα Οι αριθμοί και οι μετρητικές λέξεις: ένα ρήμα και ένα ουσιαστικό που τα χωρίζει μόνο ο τόνος. Οι διαστάσεις ενός αντικειμένου είναι τα 尺寸 του, κατά λέξη «πόδι-ίντσα».
Η Κίνα χρησιμοποιεί το μετρικό σύστημα, και οι μονάδες του σχηματίζονται με το 公 , «κοινός»: 公里 το χιλιόμετρο, 公斤 το κιλό, 公分 το εκατοστό. Οι παλιές μονάδες όμως δεν χάθηκαν, στρογγυλοποιήθηκαν. Το 斤 ισούται με 500 γραμμάρια, το 里 με 500 μέτρα, το 尺 με ένα τρίτο του μέτρου. Στη λαϊκή αγορά όλα πουλιούνται με το 斤 (φράση 2), και η τιμή που αναγράφεται είναι για αυτή την κινεζική λίβρα, όχι για το κιλό. Προσοχή: στην Ταϊβάν και στο Χονγκ Κονγκ το 斤 ζυγίζει περίπου 600 γραμμάρια.
Και τους ανθρώπους τους ζυγίζουν σε 斤 (φράση 19, και η σελίδα Η εμφάνιση). Την πρώτη φορά που ακούει κανείς κάποιον να λέει ότι ζυγίζει «εκατόν είκοσι», του παίρνει λίγη ώρα να διαιρέσει διά δύο. Το ένα δέκατο του 斤, 50 γραμμάρια, λέγεται 两 , όπως το «δύο» της προηγούμενης σελίδας. Σε 两 παραγγέλνει κανείς τα κινεζικά ραβιόλια και το μπαϊτζιόου, το λευκό αλκοόλ. Και για να ζητήσει δύο, λέει 二两 , ποτέ 两两 (ευτυχώς).
Για τα χρήματα υπάρχουν οι λέξεις που γράφονται και οι λέξεις που λέγονται. Στα χαρτονομίσματα και στις ετικέτες: 元 , 角 , 分 . Στο στόμα του κόσμου: 块 , «κομμάτι», και 毛 , «τρίχα». Ένα 元 ισούται με δέκα 角 και εκατό 分. Στον προφορικό λόγο η τελευταία μονάδα παραλείπεται: 三块五 , δηλαδή τρία γιουάν και πενήντα. Το 分 δεν χρησιμεύει πια σχεδόν καθόλου, και τα ίδια τα κέρματα σπανίζουν από τότε που όλα πληρώνονται με το κινητό (η τράπεζα και το συνάλλαγμα βρίσκονται στη σελίδα Οι υπηρεσίες και οι διαδικασίες).
Την τιμή τη ρωτάμε με το 多少钱 (φράση 1). Στη λαϊκή θα ακούσετε μάλλον 怎么卖 , «πώς πουλιέται;», και η απάντηση δίνει την τιμή ανά 斤. Το 价格 είναι η λέξη των ετικετών, το 价钱 η λέξη της κουβέντας. Προσέξτε την ανάγνωση του 便宜 : το 便 διαβάζεται εδώ, και σχεδόν παντού αλλού. Όσο για τις εκπτώσεις, μετριούνται ανάποδα από τις δικές μας: 打八折 , κατά λέξη «σπάω στα οκτώ δέκατα», σημαίνει ότι πληρώνουμε το 80% της τιμής. Η έκπτωση είναι 20%, όχι 80.
Και τα κλάσματα λέγονται ανάποδα. 三分之一 , «από τρία μέρη, ένα»: ο παρονομαστής έρχεται πρώτος. Το ποσοστό ακολουθεί το ίδιο καλούπι: 百分之五 , «από εκατό μέρη, πέντε» (φράση 10). Το 倍 θέλει περισσότερη προσοχή. 是去年的两倍 , είναι το διπλάσιο από πέρσι (φράση 15). Όμως το 增加了两倍 , «αυξήθηκε κατά δύο φορές», σημαίνει κατ’ αρχήν ότι τριπλασιάστηκε. Μόνο κατ’ αρχήν: στην πράξη, πολλοί Κινέζοι καταλαβαίνουν «διπλασιάστηκε». Δεν είναι προφανές, και μπροστά σε ένα νούμερο που μετράει, καλύτερα να ζητάμε διευκρίνιση.
Τα κινεζικά έχουν πολλές λέξεις για το «περίπου». Το 多 , μετά από έναν στρογγυλό αριθμό, προσθέτει «και κάτι»: 三十多 , τριάντα και κάτι. Το 大约 και το 大概 μπαίνουν πριν από τον αριθμό, το 上下 μετά. Και υπάρχει το 差不多 , «η διαφορά δεν είναι μεγάλη», που κάνει για όλα: σχεδόν, περίπου, καλά είναι. Το 1919 ο Χου Σι το έκανε πρόσωπο, τον κύριο 差不多, τον κύριο Πάνω-Κάτω, για τον οποίο η άσπρη ζάχαρη και η καστανή είναι το ίδιο, και που στο τέλος πεθαίνει από αυτό (το κείμενο είναι σύντομο, και το διαβάζουν οι μαθητές στην Κίνα).
Στις λέξεις της καθημερινότητας, το βάρος λέει τη σημασία: 重 «βαρύς» ⟶ 重要 σημαντικός, 重视 παίρνω στα σοβαρά. Δύο αντίθετα κολλημένα μαζί δίνουν το όνομα της διάστασης: 轻重 , «ελαφρύς-βαρύς», το βάρος· 长短 , «μακρύς-κοντός», το μήκος. Το 一字千金 προέρχεται από μια ιστορία που αφηγείται ο Σιμά Τσιεν: ο Λου Μπουγουέι κρέμασε το βιβλίο του στην πύλη της πρωτεύουσας και υποσχέθηκε χίλια χρυσά νομίσματα σε όποιον μπορούσε να αλλάξει έστω κι έναν χαρακτήρα. Η τελευταία φράση της σελίδας προέρχεται από το Κεφάλαιο 11 των Συζητήσεων του Κομφούκιου. Ο Τζιγκόνγκ ρωτά ποιος από δύο μαθητές είναι ο καλύτερος· ο ένας το παρακάνει, ο άλλος υπολείπεται. Ο Κομφούκιος απαντά με τέσσερις χαρακτήρες: 过犹不及 . Το πολύ δεν είναι καλύτερο από το λίγο.
Κάντε κλικ σε οποιονδήποτε χαρακτήρα της σελίδας: η σειρά γραφής του εμφανίζεται γραμμή προς γραμμή, με το βέλος που δείχνει τη φορά της κίνησης.
Οδηγίες χρήσης: κάθε λέξη έχει το επίπεδό της. ① το απαραίτητο, ② το συνηθισμένο, ③ το ακριβές. Ξεκινήστε από τα ①: αρκούν ήδη για να ρωτήσετε μια τιμή, να δώσετε ένα βάρος ή να πείτε «περίπου». Το κουμπί ▶ δίνει την προφορά, και ένα κλικ σε έναν χαρακτήρα ανοίγει τη σειρά γραφής του.
Μετρώ
μετρώ
μετρώ (με όργανο), η μέτρηση
η μονάδα (μέτρησης)
οι διαστάσεις, τα μέτρα («πόδι-ίντσα»)
ακριβής, σωστός
επακριβής (ως το χιλιοστό, ως το δεκαδικό)
Τα μήκη και οι επιφάνειες
το μέτρο
το χιλιόμετρο
το λι (500 μέτρα)
το εκατοστό (στον προφορικό λόγο)
το χιλιοστό
το κινεζικό πόδι (ένα τρίτο του μέτρου)
η κινεζική ίντσα (3,3 εκ.)
το μίλι
η αγγλική ίντσα (οθόνες)
το μήκος
το πλάτος
το ύψος, το υψόμετρο
το βάθος
το τετραγωνικό μέτρο
το τετραγωνικό χιλιόμετρο
το εκτάριο
Τα βάρη και οι όγκοι
βαρύς
ελαφρύς
το τζιν, η κινεζική λίβρα (500 γρ.)
το κιλό
το γραμμάριο
ο τόνος
η αγγλική λίβρα (454 γρ.)
το βάρος
το καθαρό βάρος
ζυγίζω
η ζυγαριά
το λίτρο
το χιλιοστόλιτρο
ο όγκος (ενός αντικειμένου)
η χωρητικότητα
το κυβικό μέτρο
Το νόμισμα
το γιουάν (στον γραπτό λόγο)
το γιουάν (στον προφορικό λόγο)
το μάο, δέκατο του γιουάν (στον προφορικό λόγο)
το τζιάο, δέκατο του γιουάν (στον γραπτό λόγο)
το φεν, εκατοστό του γιουάν
πόσο κάνει;
το κέρμα
το χαρτονόμισμα
τα χαρτονομίσματα, τα λεφτά
το νόμισμα, το συνάλλαγμα
το ευρώ
το γιεν
το δολάριο Χονγκ Κονγκ
το ποσό
τα πλαστά χρήματα
Οι τιμές
η τιμή
η τιμή (στον προφορικό λόγο)
ακριβός
φτηνός, οικονομικός
δωρεάν
δίνω ρέστα
αξίζω, κοστίζω
η αξία
που έχει αξία, που αξίζει πολλά
τα έξοδα
χρεώνω· επί πληρωμή
το κόστος παραγωγής
ανεβαίνω (τιμές, νερό)
οι τιμές, το κόστος ζωής
η αρχική τιμή
η μισή τιμή, μισοτιμής
πανάκριβος, δαπανηρός
Οι αναλογίες
το μισό
όλο, ολόκληρο
φορές (δύο φορές περισσότερο, το διπλάσιο)
τοις εκατό («από εκατό μέρη»)
ένα τρίτο («από τρία μέρη, ένα»)
κατά μέσο όρο, ο μέσος όρος
ένα μέρος
οι περισσότεροι, το μεγαλύτερο μέρος
σε σύγκριση με· προς (τρία προς δύο)
το σύνολο, ο συνολικός αριθμός
η αναλογία
αποτελώ (ένα ποσοστό)
διπλασιάζω, διπλασιάζομαι
πάνω από το μισό· πιθανότατα
ο δεκαδικός αριθμός
το κλάσμα· ο βαθμός (σε γραπτό)
Περίπου: οι τάξεις μεγέθους
πολύ· και κάτι (μετά από αριθμό)
λίγο
πάνω κάτω, μάλλον
σχεδόν, λίγο πολύ («η διαφορά δεν είναι μεγάλη»)
το πολύ, το ανώτατο
δεν φτάνει, όχι αρκετά
περίπου, κατά προσέγγιση
ξεπερνώ, πάνω από
άνω των, και πάνω
κάτω των, και κάτω
σχεδόν, παραλίγο
λιγότερο από, ούτε καν
τουλάχιστον
ακριβώς, ίσα ίσα
αρκετός, επαρκής
κοντά στο, σχεδόν (για αριθμό)
γύρω στα, εκεί κοντά (μετά από αριθμό)
σε μεγάλη ποσότητα
περισσότερο από, όχι μόνο
Τα μέτρα και τα χρήματα στις εκφράσεις
ό,τι πληρώσεις παίρνεις («μια δεκάρα τιμή, μια δεκάρα πράγμα»)
καλό και φτηνό («ωραίο πράγμα, χαμηλή τιμή»)
γνήσιο εμπόρευμα σε σωστή τιμή· αυθεντικός
ένα θαυμάσιο κείμενο («ένας χαρακτήρας αξίζει χίλια χρυσά νομίσματα»)
ο χρόνος είναι πολύτιμος («ένα τέταρτο της ώρας αξίζει χίλια χρυσά νομίσματα»)
είμαι τσιγκούνης («δεν ξεριζώνω ούτε μια τρίχα»)
διπλάσιο αποτέλεσμα με τον μισό κόπο
θέλω όλο και περισσότερα («παίρνω μια ίντσα, προχωρώ ένα πόδι»)
κατρακυλώ («πέφτω μονομιάς χίλιες οργιές»)
εννιά φορές στις δέκα («στα δέκα, οκτώ ή εννέα»)
Τα μέτρα στις λέξεις της καθημερινότητας
σημαντικός («βαρύς και ουσιώδης»)
αξίζει τον κόπο
ξέγνοιαστος, εύκολος («ελαφρύς και χαλαρός»)
δίνω σημασία σε («το βλέπω ως βαρύ»)
το βάρος· η σοβαρότητα ενός πράγματος («ελαφρύς-βαρύς»)
το μήκος· τα προτερήματα και τα ελαττώματα («μακρύς-κοντός»)
το βάρος, η βαρύτητα (ενός λόγου)
το μέτρο, το όριο που δεν ξεπερνιέται
ο βαθμός, το επίπεδο
πολύτιμος
Παραδείγματα φράσεων
Πόσο κάνει;
Τα μήλα έχουν πέντε γιουάν το μισόκιλο.
Είναι πολύ ακριβό, κατεβάστε λίγο την τιμή.
Από εδώ ως τον σταθμό είναι τρία χιλιόμετρα.
Αυτή η βαλίτσα είναι βαριά, εκείνη είναι ελαφριά.
Έφαγα το μισό, κι εκείνος το άλλο μισό.
Έχει ύψος ένα ογδόντα.
Δεν μου φτάνουν τα χρήματα, θα ξανάρθω να το αγοράσω αύριο.
Εδώ τα σπίτια έχουν τριάντα χιλιάδες γιουάν το τετραγωνικό.
Φέτος οι τιμές ανέβηκαν πέντε τοις εκατό σε σχέση με πέρσι.
Σας δίνω εκατό, μου δίνετε είκοσι ρέστα.
Αυτή η τιμή είναι περίπου η μισή της αρχικής.
Οι περισσότεροι μαθητές μένουν κοντά στο σχολείο.
Ζυγίστε το, παρακαλώ, να δούμε πόσο βγαίνει.
Οι συμμετέχοντες ήταν πάνω από τριακόσιοι, τουλάχιστον διπλάσιοι από πέρσι.
Για τα παιδιά κάτω των έξι ετών είναι δωρεάν.
Αυτό το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί δύο φορές.
Αυτή η τηλεόραση είναι πενήντα πέντε ίντσες.
Οι Κινέζοι λένε το βάρος τους σε τζιν, όχι σε κιλά.
Ό,τι πληρώσεις παίρνεις: το φτηνότερο δεν είναι πάντα η καλή αγορά.
Είναι τσιγκούνης, δεν κερνάει ποτέ κανέναν.
Με τη σωστή μέθοδο, έχεις διπλάσιο αποτέλεσμα με τον μισό κόπο.
Δώσ’ του μια ίντσα και ζητάει ένα πόδι: θέλει όλο και περισσότερα.
Ένα πόδι είναι κάποτε πολύ κοντό, μια ίντσα κάποτε αρκετά μακριά. (παροιμία, από τις «Ελεγείες του Τσου»)
Το να ξεπερνάς τα όρια δεν είναι μικρότερο ελάττωμα από το να μένεις πίσω τους. (Κομφούκιος, Ανάλεκτα, XI.15)





