Rozdział 15 "Klasyki Gór i Mórz" (大荒南经)

Klasyczny Traktat o Wielkiej Pustyni Południowej (大荒南經 Dàhuāng nánjīng) jest piętnastą księgą Klasycznego traktatu o górach i morzach oraz drugą z „Traktatów o Wielkiej Pustyni”. Opisuje on południowe krańce świata, ziemie boskich linii cesarza Juna, Shuna i Zhuanxu: znajduje się tam kraj Trzech Ciał, czarodzieje z Zhi, którzy żyją bez siania i tkania, bogini Xihe kąpiąca dziesięć słońc oraz klon wyrastający z kajdanów Chiyou. Tekst chiński przedstawiony jest z transkrypcją pinyin, następnie tłumaczeniem francuskim i przypisami.

大荒南經 — Wielka Pustynia Południowa

南nán海hǎi之zhī外wài, 赤chì水shuǐ之zhī西xī, 流liú沙shā之zhī東dōng, 有yǒu獸shòu, 左zuǒ右yòu有yǒu首shǒu, 名míng曰yuē䟣chù踢tī。有yǒu三sān青qīng獸shòu相xiāng并bìng, 名míng曰yuē雙shuāng雙shuāng。

Poza Morzem Południowym, na zachód od Czerwonej Wody i na wschód od Ruchomych Piasków żyje zwierzę z głową z lewej i prawej strony, zwane Chuti (䟣踢). Są tam trzy niebieskozielone bestie połączone razem, zwane Shuangshuang (雙雙).

有yǒu阿ā山shān者zhě。南nán海hǎi之zhī中zhōng, 有yǒu氾fàn天tiān之zhī山shān, 赤chì水shuǐ窮qióng焉yān。赤chì水shuǐ之zhī東dōng, 有yǒu蒼cāng梧wú之zhī野yě, 舜shùn與yǔ叔shū均jūn之zhī所suǒ葬zàng也yě。爰yuán有yǒu文wén貝bèi, 離lí俞yú, 𩿨chī久jiǔ, 鷹yīng, 賈jiǎ, 委wěi維wéi, 熊xióng, 羆pí, 象xiàng, 虎hǔ, 豹bào, 狼láng, 視shì肉ròu。

Jest tam góra A (阿山). Na środku Morza Południowego wznosi się góra Fantian (氾天之山), gdzie kończy się Czerwona Woda. Na wschód od Czerwonej Wody znajduje się równina Cangwu (蒼梧之野), gdzie pochowani są Shun i Shujun (叔均). Są tam muszle z żyłkami, ptak Liyu (離俞), Jiujiu (𩿨久), orzeł (鷹), Jia (賈), wąż Weiwei (委維), niedźwiedź, niedźwiedź brunatny, słoń, tygrys, lampart, wilk oraz Shirou (視肉).

有yǒu滎xíng山shān, 滎xíng水shuǐ出chū焉yān。黑hēi水shuǐ之zhī南nán, 有yǒu玄xuán蛇shé, 食shí麈zhǔ。

Jest tam góra Ying (滎山), z której wypływa rzeka Ying (滎水). Na południe od Czarnej Wody żyje czarny wąż (玄蛇), który pożera jelenie (麈).

有yǒu巫wū山shān者zhě, 西xī有yǒu黃huáng鳥niǎo。帝dì藥yào, 八bā齋zhāi。黃huáng鳥niǎo於yú巫wū山shān, 司sī此cǐ玄xuán蛇shé。

Jest tam góra Czarownic (巫山); na zachodzie znajduje się żółty ptak (黃鳥). Leki Cesarza (帝藥) są tam przechowywane w ośmiu spiżarniach. Żółty ptak z góry Czarownic czuwa nad tym czarnym wężem.

大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu不bù庭tíng之zhī山shān, 榮róng水shuǐ窮qióng焉yān。有yǒu人rén三sān身shēn, 帝dì俊jùn妻qī娥é皇huáng, 生shēng此cǏ三sān身shēn之zhī國guó, 姚yáo姓xìng, 黍shǔ食shí, 使shǐ四sì鳥niǎo。有yǒu淵yuān四sì方fāng, 四sì隅yú皆jiē達dá, 北běi屬shǔ黑hēi水shuǐ, 南nán屬shǔ大dà荒huāng, 北běi旁páng名míng曰yuē少shǎo和hé之zhī淵yuān, 南nán旁páng名míng曰yuē從cóng淵yuān, 舜shùn之zhī所suǒ浴yù也yě。

W sercu Wielkiej Pustyni wznosi się góra Buting (不庭之山), gdzie kończy się rzeka Rong (榮水). Są tam ludzie o trzech ciałach: małżonka cesarza Juna, Ehuang (娥皇), urodziła ten kraj Trzech Ciał (三身之國) klanu Yao (姚); jedzą proso i są obsługiwani przez cztery ptaki. Jest tam kwadratowa otchłań, otwarta na czterech rogach; na północy łączy się z Czarną Wodą, na południu z Wielką Pustynią; jej północny brzeg nazywa się Otchłań Shaohe (少和之淵), południowy Otchłań Cong (從淵) – tam kąpał się Shun.

又yòu有yǒu成chéng山shān, 甘gān水shuǐ窮qióng焉yān。有yǒu季jì禺yú之zhī國guó, 顓zhuān頊xū之zhī子zi, 食shí黍shǔ。有yǒu羽yǔ民mín之zhī國guó, 其qí民mín皆jiē生shēng毛máo羽yǔ。有yǒu卵luǎn民mín之zhī國guó, 其qí民mín皆jiē生shēng卵luǎn。

Jest też góra Cheng (成山), gdzie kończy się rzeka Gan (甘水). Jest tam kraj Jiyu (季禺之國), syna Zhuanxu, gdzie jedzą proso. Jest kraj Ludzi-Opierzanych (羽民之國), których mieszkańcy rodzą się pokryci piórami. Jest kraj Ludzi-Jaj (卵民之國), których mieszkańcy rodzą się z jaj.

大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu不bù姜jiāng之zhī山shān, 黑hēi水shuǐ窮qióng焉yān。又yòu有yǒu賈jiǎ山shān, 汔qì水shuǐ出chū焉yān。又yòu有yǒu言yán山shān。又yòu有yǒu登dēng備bèi之zhī山shān。有yǒu恝jiá恝jiá之zhī山shān。又yòu有yǒu蒲pú山shān, 澧lǐ水shuǐ出chū焉yān。又yòu有yǒu隗kuí山shān, 其qí西xī有yǒu丹dān, 其qí東dōng有yǒu玉yù。又yòu南nán有yǒu山shān, 漂piāo水shuǐ出chū焉yān。有yǒu尾wěi山shān。有yǒu翠cuì山shān。

W sercu Wielkiej Pustyni wznosi się góra Bujiang (不姜之山), gdzie kończy się Czarna Woda. Jest też góra Jia (賈山), z której wypływa rzeka Qi (汔水). Następnie góra Yan (言山). Następnie góra Dengbei (登備之山). Góra Jiajia (恝恝之山). Następnie góra Pu (蒲山), z której wypływa rzeka Li (澧水). Następnie góra Wei (隗山), na zachodzie której znajduje się cynober, a na wschodzie nefryt. Dalej na południe góra, z której wypływa rzeka Piao (漂水). Jest góra Ogon (尾山). Jest góra Cui (翠山).

有yǒu盈yíng民mín之zhī國guó, 於yú姓xìng, 黍shǔ食shí。又yòu有yǒu人rén方fāng食shí木mù葉yè。

Jest kraj Ludzi-Obfitych (盈民之國) klanu Yu (於), gdzie jedzą proso. Są też ludzie, którzy żywią się liśćmi drzew.

有yǒu不bù死sǐ之zhī國guó, 阿ā姓xìng, 甘gān木mù是shì食shí。

Jest kraj Nieśmiertelnych (不死之國) klanu A (阿), którzy żywią się Drzewem Słodkim (甘木).

大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu山shān名míng曰yuē去qù痓chì。南nán極jí果guǒ, 北běi不bù成chéng, 去qù痓chì果guǒ。

W sercu Wielkiej Pustyni wznosi się góra Quchi (去痓). Na biegunie południowym owoce dojrzewają, na północy nie – w Quchi dojrzewają.

南nán海hǎi渚zhǔ中zhōng, 有yǒu神shén, 人rén面miàn, 珥ěr兩liǎng青qīng蛇shé, 踐jiàn兩liǎng赤chì蛇shé, 曰yuē不bù廷tíng胡hú余yú。

Pośród wysepek Morza Południowego żyje bóg o ludzkiej twarzy, z dwoma zielonymi wężami jako kolczykami i dwoma czerwonymi wężami pod stopami, zwany Butinghuyu (不廷胡余).

有yǒu神shén名míng曰yuē因yīn因yīn乎hū, 南nán方fāng曰yuē因yīn乎hū, 夸kuā風fēng曰yuē乎hū民mín。處chù南nán極jí以yǐ出chū入rù風fēng。

Jest bóg zwany Yinyinhu (因因乎); na południu nazywany jest Yinhu (因乎), a wiatr, który się wzmaga, nosi miano Humin (乎民). Zatrzymuje się on na biegunie południowym, aby wypuszczać i wciągać wiatry.

有yǒu襄xiāng山shān。又yòu有yǒu重zhòng陰yīn之zhī山shān。有yǒu人rén食shí獸shòu, 曰yuē季jì釐lí。帝dì俊jùn生shēng季jì釐lí, 故gù曰yuē季jì釐lí之zhī國guó。有yǒu緡mín淵yuān。少shǎo昊hào生shēng倍bèi伐fá, 倍bèi伐fá降jiàng處chù緡mín淵yuān。有yǒu水shuǐ四sì方fāng, 名míng曰yuē俊jùn壇tán。

Jest góra Xiang (襄山). Następnie góra Chongyin (重陰之山). Jest człowiek, który zjada mięso dzikich zwierząt, zwany Jili (季釐). Cesarz Jun zrodził Jili – stąd kraj Jili (季釐之國). Jest otchłań Min (緡淵). Shaohao zrodził Beifa (倍伐), który osiadł w otchłani Min. Jest kwadratowy zbiornik wodny zwany Ołtarzem Juna (俊壇).

有yǒu臷zhì民mín之zhī國guó。帝dì舜shùn生shēng無wú淫yín, 降jiàng臷zhì處chù, 是shì謂wèi巫wū臷zhì民mín。巫wū臷zhì民mín肦fén姓xìng, 食shí穀gǔ, 不bù績jī不bù經jīng, 服fú也yě；不bù稼jià不bù穡sè, 食shí也yě。爰yuán有yǒu歌gē舞wǔ之zhī鳥niǎo, 鸞luán鳥niǎo自zì歌gē, 鳳fèng鳥niǎo自zì舞wǔ。爰yuán有yǒu百bǎi獸shòu, 相xiāng群qún爰yuán處chù。百bǎi穀gǔ所suǒ聚jù。

Jest kraj Zhimin (臷民之國). Cesarz Shun zrodził Wuyin (無淫), który osiadł w Zhi – to są Czarownicy z Zhi (巫臷民, „lud czarownic z Zhi”). Czarownicy z Zhi, klanu Ban (肦), jedzą zboża; nie przędą ani nie tka, a jednak mają się w co ubrać; nie sieją ani nie żną, a jednak mają co jeść. Są tam ptaki śpiewające i tańczące: ptak luan (鸞) sam śpiewa, feniks (鳳) sam tańczy. Są tam setki dzikich zwierząt żyjących razem w stadach. To tam gromadzą się wszystkie zboża.

大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu山shān名míng曰yuē融róng天tiān, 海hǎi水shuǐ南nán入rù焉yān。

W sercu Wielkiej Pustyni wznosi się góra Rongtian (融天), gdzie woda morska wpływa od południa.

有yǒu人rén曰yuē鑿záo齒chǐ, 羿yì殺shā之zhī。

Jest człowiek zwany Zuochi (鑿齒, „Zęby-Wiertło”), którego zabił łucznik Yi (羿).

有yǒu蜮yù山shān者zhě, 有yǒu蜮yù民mín之zhī國guó, 桑sāng姓xìng, 食shí黍shǔ, 射shè蜮yù是shì食shí。有yǒu人rén方fāng扜yū弓gōng射shè黃huáng蛇shé, 名míng曰yuē蜮yù人rén。

Jest góra Yu (蜮山); jest kraj Ludzi-Yu (蜮民之國) klanu Sang (桑), którzy jedzą proso i żywią się yu (蜮, owadem, którego zabijają łukiem). Jest człowiek, który napina łuk, aby strzelać do żółtego węża, zwany Człowiekiem-Yu (蜮人).

有yǒu宋sòng山shān者zhě, 有yǒu赤chì蛇shé, 名míng曰yuē育yù蛇shé。有yǒu木mù生shēng山shān上shàng, 名míng曰yuē楓fēng木mù。楓fēng木mù, 蚩chī尤yóu所suǒ棄qì其qí桎zhì梏gù, 是shì謂wèi楓fēng木mù。

Jest góra Song (宋山); jest czerwony wąż zwany Yushe (育蛇). Na górze rośnie drzewo zwane klonem (楓木). Klon: to drzewo, z którego Chiyou (蚩尤) porzucił swoje kajdany i pęta, które stały się tym klonem.

有yǒu人rén方fāng齒chǐ虎hǔ尾wěi, 名míng曰yuē祖zǔ狀zhuàng之zhī尸shī。

Jest istota o wystających zębach i ogonie tygrysa, zwana trupem Zuzhuang (祖狀之尸).

有yǒu小xiǎo人rén, 名míng曰yuē焦jiāo僥yáo之zhī國guó, 幾jǐ姓xìng, 嘉jiā穀gǔ是shì食shí。

Są karły, zwane krajem Jiaoyao (焦僥之國), klanu Ji (幾), które żywią się dobrymi zbożami.

大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu山shān名míng㱙xiǔ塗tú之zhī山shān, 青qīng水shuǐ窮qióng焉yān。有yǒu雲yún雨yǔ之zhī山shān, 有yǒu木mù名míng曰yuē欒luán。禹yǔ攻gōng雲yún雨yǔ, 有yǒu赤chì石shí焉yān生shēng欒luán, 黃huáng本běn, 赤chì枝zhī, 青qīng葉yè, 群qún帝dì焉yān取qǔ藥yào。

W sercu Wielkiej Pustyni wznosi się góra Xiutu (㱙塗之山), gdzie kończy się Błękitna Woda (青水). Jest góra Chmur i Deszczu (雲雨之山); rośnie na niej drzewo zwane luan (欒). Yu (禹) wyciął tam las Chmur i Deszczu; jest czerwony kamień, z którego wyrasta luan – o żółtym pniu, czerwonych gałęziach, zielonych liściach; tam bogowie (群帝) przychodzą zbierać swoje lekarstwa.

有yǒu國guó曰yuē顓zhuān頊xū, 生shēng伯bó服fú, 食shí黍shǔ。有yǒu鼬yòu姓xìng之zhī國guó。有yǒu苕tiáo山shān。又yòu有yǒu宗zōng山shān。又yòu有yǒu姓xìng山shān。又yòu有yǒu壑hè山shān。又yòu有yǒu陳chén州zhōu山shān。又yòu有yǒu東dōng州zhōu山shān。又yòu有yǒu白bái水shuǐ山shān, 白bái水shuǐ出chū焉yān, 而ér生shēng白bái淵yuān, 昆kūn吾wú之zhī師shī所suǒ浴yù也yě。

Jest kraj zwany Zhuanxu (顓頊), który zrodził Bofu (伯服), gdzie jedzą proso. Jest kraj klanu You (鼬姓之國). Jest góra Tiao (苕山). Następnie góra Zong (宗山). Następnie góra Xing (姓山). Następnie góra He (壑山). Następnie góra Chenzhou (陳州山). Następnie góra Dongzhou (東州山). Następnie góra Białej Wody (白水山), z której wypływa rzeka Bai (白水), tworząc Biały Otchłań (白淵) – tam kąpali się wojownicy Kunwu (昆吾).

有yǒu人rén名míng曰yuē張zhāng弘hóng, 在zài海hǎi上shàng捕bǔ魚yú。海hǎi中zhōng有yǒu張zhāng弘hóng之zhī國guó, 食shí魚yú, 使shǐ四sì鳥niǎo。

Jest człowiek zwany Zhanghong (張弘), który łowi ryby na pełnym morzu. Pośrodku morza znajduje się kraj Zhanghong (張弘之國), gdzie jedzą ryby i są obsługiwani przez cztery ptaki.

有yǒu人rén焉yān, 鳥niǎo喙huì, 有yǒu翼yì, 方fāng捕bǔ魚yú於yú海hǎi。大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu人rén名míng曰yuē驩huān頭tóu。鯀gǔn妻qī士shì敬jìng, 士shì敬jìng子zi曰yuē炎yán融róng, 生shēng驩huān頭tóu。驩huān頭tóu人rén面miàn鳥niǎo喙huì, 有yǒu翼yì, 食shí海hǎi中zhōng魚yú, 杖zhàng翼yì而ér行xíng。維wéi宜yí芑qǐ苣jù, 穋lù楊yáng是shì食shí。有yǒu驩huān頭tóu之zhī國guó。

Jest człowiek o ptasim dziobie i skrzydłach, który łowi ryby w morzu. W sercu Wielkiej Pustyni jest człowiek zwany Huantou (驩頭). Gun (鯀), ojciec Yu, miał za żonę Shijing (士敬); syn Shijing, Yanrong (炎融), zrodził Huantou. Huantou ma ludzką twarz i ptasi dziób, skrzydła, i żywi się rybami z morza; chodzi, opierając się na skrzydłach. Żywi się sitowiem Qi (芑), sałatą Ju (苣) i prosa Yang (穋楊). Jest kraj Huantou (驩頭之國).

帝dì堯yáo、帝dì嚳kù、帝dì舜shùn葬zàng於yú岳yuè山shān。爰yuán有yǒu文wén貝bèi, 離lí俞yú, 𩿨chī久jiǔ, 鷹yīng, 賈jiǎ, 延yán維wéi, 視shì肉ròu, 熊xióng, 羆pí, 虎hǔ, 豹bào；朱zhū木mù, 赤chì支zhī, 青qīng華huá, 玄xuán實shí。有yǒu申shēn山shān者zhě。

Cesarzowie Yao (堯), Ku (嚳) i Shun (舜) zostali pochowani na górze Yue (岳山). Są tam muszle z żyłkami, ptak Liyu (離俞), Jiujiu (𩿨久), orzeł, Jia (賈), wąż Yanwei (延維), Shirou (視肉), niedźwiedź, niedźwiedź brunatny, tygrys, lampart; oraz drzewo Zhumu (朱木) o czerwonych gałęziach, zielonych kwiatach i czarnych owocach. Jest góra Shen (申山).

大dà荒huāng之zhī中zhōng, 有yǒu山shān名míng曰yuē天tiān臺tái高gāo山shān, 海hǎi水shuǏ入rù焉yān。

W sercu Wielkiej Pustyni wznosi się góra Tiantai (天臺高山), gdzie wpływa woda morska.

東dōng南nán海hǎi之zhī外wài, 甘gān水shuǐ之zhī間jiān, 有yǒu羲xī和hé之zhī國guó。有yǒu女nǚ子zi名míng曰yuē羲xī和hé, 方fāng浴yù日rì於yú甘gān淵yuān。羲xī和hé者zhě, 帝dì俊jùn之zhī妻qī, 生shēng十shí日rì。

Poza Morzem Południowo-Wschodnim, pomiędzy wodami rzeki Gan, znajduje się kraj Xihe (羲和之國). Jest tam kobieta zwana Xihe (羲和), która kąpie słońca w otchłani Gan (甘淵). Xihe jest małżonką cesarza Juna: urodziła dziesięć słońc.

有yǒu蓋gài猶yóu之zhī山shān，其qí上shàng有yǒu甘gān柤zhā，枝zhī幹gàn皆jiē赤chì，黃huáng葉yè，白bái華huá，黑hēi實shí。東dōng又yòu有yǒu甘gān華huá，枝zhī幹gàn皆jiē赤chì，黃huáng葉yè。有yǒu青qīng馬mǎ。有yǒu赤chì馬mǎ，名míng曰yuē三sān騅zhuī。有yǒu視shì肉ròu。

Jest góra Gaiyou (蓋猶之山); na jej szczycie rośnie słodki głożyna (甘柤) o czerwonych gałęziach i pniu, żółtych liściach, białych kwiatach i czarnych owocach. Na wschodzie rośnie też „słodko kwitnące” (甘華) o czerwonych gałęziach i pniu, żółtych liściach. Są tam konie niebieskozielone. Są konie rude, zwane Sanzhui (三騅). Jest Shirou (視肉).

有yǒu小xiǎo人rén，名míng曰yuē菌jūn人rén。

Są karły zwane Junren (菌人).

有yǒu南nán類lèi之zhī山shān，爰yuán有yǒu遺yí玉yù、青qīng馬mǎ、三sān騅zhuī、視shì肉ròu、甘gān華huá，百bǎi穀gǔ所suǒ在zài。

Jest góra Nanlei (南類之山); znajdują się tam jadeit Yiyu (遺玉), konie niebieskozielone, Sanzhui (三騅), Shirou (視肉), „słodko kwitnące” (甘華) oraz miejsce, gdzie rosną wszystkie zboża.

Przypisy

Xihe (羲和), matka słońc. Najsłynniejszy fragment księgi: Xihe, małżonka cesarza Juna, rodzi dziesięć słońc i kąpie je w otchłani Gan. Jako istotna postać solarna, w późniejszej tradycji staje się woźnicą rydwanu Słońca.

Czarownicy z Zhi (巫臷民). Utopijny lud wywodzący się od Shuna, którzy „nie przędą ani nie tka, a jednak mają się w co ubrać, nie sieją ani nie żną, a jednak mają co jeść” – kraina obfitości, gdzie śpiewają i tańczą feniks i ptak luan, powtarzający się obraz raju w Wielkiej Pustyni.

Boskie linie. Podobnie jak cały 大荒經, księga ta jest utkana z rodowodów: cesarz Jun (帝俊), Zhuanxu (顓頊), Shaohao (少昊), Shun zrodzili ludy i kraje (Trzy Ciała, Jili, Huantou…). Huantou (驩頭), wnuk Guna i uskrzydlony rybak, łączy księgę z cyklem potopu.

Chiyou i klon (楓木). Czerwone drzewo wyrastające z porzuconych kajdan Chiyou, pokonanego, przedłuża, niczym na wschodzie, wielki mit wojny Żółtego Cesarza.

Grobowce cesarzy. Yao, Ku i Shun spoczywają na górze Yue; Shun i Shujun na górze Cangwu: święta geografia Południa gromadzi cesarskie grobowce, otoczone przez mityczne zwierzęta i cudowne drzewa.

Identyfikacje niepewne. Wiele nazw gór, istot i zwierząt (䟣踢, 𩿨久, 蜮…) nie ma pewnego odpowiednika; są one transkrybowane w pinyin z zachowaniem znaków, a francuskie tłumaczenia opierają się na tradycyjnych glosach (Guo Pu, Hao Yixing).

Tekst chiński według Chinese Text Project (ctext.org). Tłumaczenie i przypisy: Chine-culture.com.