Klasyk Gór Centrum (中山经 Zhōngshānjīng), przedstawiony na trzech stronach, kończy się tutaj. Ta ostatnia część obejmuje dwa łańcuchy 中次十一经 i 中次十二经 (regiony Han i jeziora Dongting), następnie końcowe kolofony Pięciu Klasyk Gór (五藏山经), wraz ze słowami Yu Wielkiego. Spotyka się tu Dwie Córki Cesarza góry Dongting. Tekst chiński przedstawiony jest z transkrypcją pinyin, a po nim następuje przekład polski i przypisy.
Jedenasty Klasyk Centrum — 中次十一经 (łańcuch Jingshan)
《中次一十一山經》荊山之首,曰翼望之山。湍水出焉,東流注于濟。貺水出焉,東南流注于漢,其中多蛟。其上多松柏,其下多漆梓,其陽多赤金,其陰多珉。
Jedenasty Klasyk Centrum, łańcuch Jingshan. Pierwsza jego góra zwie się górą Yiwang (翼望). Rzeka Tuan (湍水) bierze z niej początek i płynie na wschód, by wpaść do Ji (濟); rzeka Kuang (貺水) bierze z niej początek i płynie na południowy wschód, by wpaść do Han (漢); obfituje w smoki jiao (蛟). Jej szczyt obfituje w sosny i cyprysy, jej podnóże w drzewa lakowe i katalpy; jej południowe zbocze w czerwone złoto, jej północne zbocze w jaspis (min 珉).
又東北一百五十里,曰朝歌之山。潕水出焉,東南流注于榮,其中多人魚。其上多梓柟,其獸多麢麋。有草焉,名曰莽草,可以毒魚。
Sto pięćdziesiąt li na północny wschód leży góra Zhaoge (朝歌). Rzeka Wu (潕水) bierze z niej początek i płynie na południowy wschód, by wpaść do Rong (榮); obfituje w salamandry. Jej szczyt obfituje w katalpy i nanmu, jej zwierzęta głównie w gorale i jelenie-milu. Rośnie tam ziele zwane mangcao (莽草); używa się go do trucia ryb.
又東南二百里,曰帝囷之山,其陽多㻬琈之玉,其陰多鐵。帝囷之水出于其上,潛于其下,多鳴蛇。
Dwieście li na południowy wschód leży góra Diqun (帝囷). Jej południowe zbocze obfituje w nefryt tufu, jej północne zbocze w żelazo. Rzeka Diqun (帝囷水) wytryskuje na jej szczycie i wsiąka u jej podnóża; obfituje w dźwięczące węże (mingshe 鳴蛇).
又東南五十里,曰視山,其上多韭。有井焉,名曰天井,夏有水,冬竭。其上多桑,多美堊、金玉。
Pięćdziesiąt li na południowy wschód leży góra Shi (視山); jej szczyt obfituje w cebulę. Jest na niej studnia zwana «Niebiańską studnią» (Tianjing 天井), która ma wodę latem i wysycha zimą. Jej szczyt obfituje w morwy, w piękną kredę, w złoto i nefryt.
又東南二百里,曰前山,其木多櫧,多柏,其陽多金,其陰多赭。
Dwieście li na południowy wschód leży góra Qian (前山). Jej drzewa głównie dęby zhu (櫧) i cyprysy; jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej północne zbocze w ochrę.
又東南三百里,曰豐山。有獸焉,其狀如蝯,赤目、赤喙、黃身,名曰雍和,見則國有大恐。神耕父處之,常遊清泠之淵,出入有光,見則其國為敗。有九鐘焉,是知霜鳴。其上多金,其下多穀柞杻橿。
Trzysta li na południowy wschód leży góra Feng (豐山). Znajduje się tam zwierzę podobne do małpy, o czerwonych oczach, czerwonym dziobie i żółtym ciele, zwane yonghe (雍和); gdy się pojawia, kraj zaznaje wielkiego przerażenia. Bóg Gengfu (耕父) mieszka tam; nawiedza nieustannie otchłań Qingleng (清泠), lśniąc, gdy wchodzi i wychodzi, a gdy się pojawia, kraj idzie ku zgubie. Jest na niej dziewięć dzwonów, które rozbrzmiewają przy zbliżaniu się szronu. Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w morwy papierowe, dęby, niu i jiang.
又東北八百里,曰兔床之山,其陽多鐵,其木多藷藇,其草多雞穀,其本如雞卵,其味酸甘,食者利於人。
Osiemset li na północny wschód leży góra Tuchuang (兔床). Jej południowe zbocze obfituje w żelazo; jej drzewa głównie pochrzyn (shuyu 藷藇), jej zioła głównie jigu (雞穀), którego korzeń przypomina jajo kurze, o smaku słodko-kwaśnym; kto go je, odnosi korzyść.
又東六十里,曰皮山,多堊,多赭,其木多松柏。
Sześćdziesiąt li na wschód leży góra Pi (皮山); obfituje w kredę i ochrę, jej drzewa głównie sosny i cyprysy.
又東六十里,曰瑤碧之山,其木多梓柟,其陰多青䨼,其陽多白金。有鳥焉,其狀如雉,恒食蜚,名曰鴆。
Sześćdziesiąt li na wschód leży góra Yaobi (瑤碧). Jej drzewa głównie katalpy i nanmu; jej północne zbocze obfituje w zieloną rudę, jej południowe zbocze w srebro. Znajduje się tam ptak podobny do bażanta, który zwykle żywi się owadami fei (蜚), zwany zhen (鴆).
又東四十里,曰支離之山,濟水出焉,南流注于漢。有鳥焉,其名曰嬰勺,其狀如鵲,赤目、赤喙、白身,其尾若勺,其鳴自呼。多㸲牛,多羬羊。
Czterdzieści li na wschód leży góra Zhili (支離). Rzeka Ji (濟水) bierze z niej początek i płynie na południe, by wpaść do Han. Znajduje się tam ptak zwany yingshao (嬰勺), podobny do sroki, o czerwonych oczach, czerwonym dziobie i białym ciele, o ogonie w kształcie łyżki; jego krzyk wymawia jego własne imię. Obfituje w zuoniu i qianyang.
又東北五十里,曰祑𥮐之山,其上多松柏机柏。
Pięćdziesiąt li na północny wschód leży góra Zhikou (祑𥮐); jej szczyt obfituje w sosny, cyprysy i drzewa ji (机).
又西北一百里,曰堇理之山,其上多松柏,多美梓,其陰多丹䨼,多金,其獸多豹虎。有鳥焉,其狀如鵲,青身白喙,白目白尾,名曰青耕,可以禦疫,其鳴自叫。
Sto li na północny zachód leży góra Jinli (堇理). Jej szczyt obfituje w sosny i cyprysy, oraz piękne katalpy; jej północne zbocze w cynober (dan 丹䨼) i złoto; jej zwierzęta głównie pantery i tygrysy. Znajduje się tam ptak podobny do sroki, o niebiesko-zielonym ciele i białym dziobie, białych oczach i białym ogonie, zwany qinggeng (青耕); chroni przed epidemiami, a jego krzyk wymawia jego własne imię.
又東南三十里,曰依軲之山,其上多杻橿,多苴。有獸焉,其狀如犬,虎爪有甲,其名曰獜,善駚𤘝,食者不風。
Trzydzieści li na południowy wschód leży góra Yigu (依軲). Jej szczyt obfituje w niu i jiang, oraz w konopie (ju 苴). Znajduje się tam zwierzę podobne do psa, o pazurach tygrysa i pokryte łuskami, zwane lin (獜); lubi skakać i koziołkować; kto je je, nie ma chorób od wiatru.
又東南三十五里,曰即谷之山,多美玉,多玄豹,多閭麈,多麢㚟。其陽多珉,其陰多青䨼。
Trzydzieści pięć li na południowy wschód leży góra Jigu (即谷); obfituje w piękny nefryt, czarne pantery, jelenie lü i zhu, gorale i chuo. Jej południowe zbocze obfituje w jaspis (min 珉), jej północne zbocze w zieloną rudę.
又東南四十里,曰鷄山,其上多美梓,多桑,其草多韭。
Czterdzieści li na południowy wschód leży góra Ji (鷄山); jej szczyt obfituje w piękne katalpy i morwy, jej zioła głównie cebulę.
又東南五十里,曰高前之山。其上有水焉,甚寒而清,帝臺之漿也,飲之者不心痛。其上有金,其下有赭。
Pięćdziesiąt li na południowy wschód leży góra Gaoqian (高前). Na jej szczycie wytryskuje woda przezimna i przejrzysta: to «napój Cesarza Tai»; kto go pije, nie ma bólu serca. Jej szczyt kryje złoto, jej podnóże ochrę.
又東南三十里,曰游戲之山,多杻橿穀,多玉、多封石。
Trzydzieści li na południowy wschód leży góra Youxi (游戲); obfituje w niu, jiang i morwy papierowe, w nefryt i w kamień feng (封石).
又東南三十五里,曰從山,其上多松柏,其下多竹。從水出于其上,潛于其下,其中多三足鱉,枝尾,食之無蠱疫。
Trzydzieści pięć li na południowy wschód leży góra Cong (從山). Jej szczyt obfituje w sosny i cyprysy, jej podnóże w bambusy. Rzeka Cong (從水) wytryskuje na jej szczycie i wsiąka u jej podnóża; obfituje w żółwie miękkoskorupowe o trzech łapach i rozwidlonym ogonie; kto je je, uchodzi malom i epidemiom.
又東南三十里,曰嬰䃌之山,其上多松柏,其下多梓椿。
Trzydzieści li na południowy wschód leży góra Yingping (嬰䃌); jej szczyt obfituje w sosny i cyprysy, jej podnóże w katalpy i ailanty (chun 椿).
又東南三十里,曰畢山。帝苑之水出焉,東北流注于視,其中多水玉,多蛟,其上多㻬琈之玉。
Trzydzieści li na południowy wschód leży góra Bi (畢山). Rzeka Diyuan (帝苑水) bierze z niej początek i płynie na północny wschód, by wpaść do Shi (視); obfituje w kryształ górski i smoki jiao; jej szczyt obfituje w nefryt tufu.
又東南二十里,曰樂馬之山。有獸焉,其狀如彙,赤如丹火,其名曰𤟑,見則其國大疫。
Dwadzieścia li na południowy wschód leży góra Lema (樂馬). Znajduje się tam zwierzę podobne do jeża (hui 彙), czerwone jak ogień cynobru, zwane hui (𤟑); gdy się pojawia, kraj zaznaje wielkiej epidemii.
又東南二十五里,曰葴山,視水出焉,東南流注于汝水,其中多人魚,多蛟,多頡。
Dwadzieścia pięć li na południowy wschód leży góra Zhen (葴山). Rzeka Shi (視水) bierze z niej początek i płynie na południowy wschód, by wpaść do Ru (汝水); obfituje w salamandry, smoki jiao i wydry xie (頡).
又東四十里,曰嬰山,其下多青䨼,其上多金玉。
Czterdzieści li na wschód leży góra Ying (嬰山); jej podnóże obfituje w zieloną rudę, jej szczyt w złoto i nefryt.
又東三十里,曰虎首之山,多苴椆椐。
Trzydzieści li na wschód leży góra Hushou (虎首); obfituje w konopie (ju 苴), w chou (椆) i ju (椐).
又東二十里,曰嬰侯之山,其上多封石,其下多赤錫。
Dwadzieścia li na wschód leży góra Yinghou (嬰侯); jej szczyt obfituje w kamień feng, jej podnóże w czerwoną cynę.
又東五十里,曰大孰之山。殺水出焉,東北流注于視水,其中多白堊。
Pięćdziesiąt li na wschód leży góra Dashu (大孰). Rzeka Sha (殺水) bierze z niej początek i płynie na północny wschód, by wpaść do Shi; obfituje w białą kredę.
又東四十里,曰卑山,其上多桃李苴梓,多纍。
Czterdzieści li na wschód leży góra Bei (卑山); jej szczyt obfituje w brzoskwinie, śliwy, konopie i katalpy, oraz w glicynię (lei 纍).
又東三十里,曰倚帝之山,其上多玉,其下多金。有獸焉,其狀如鼣鼠,白耳白喙,名曰狙如,見則其國有大兵。
Trzydzieści li na wschód leży góra Yidi (倚帝). Jej szczyt obfituje w nefryt, jej podnóże w złoto. Znajduje się tam zwierzę podobne do szczura fei (鼣鼠), o białych uszach i białym dziobie, zwane juru (狙如); gdy się pojawia, kraj zaznaje wielkiej wojny.
又東三十里,曰鯢山,鯢水出于其上,潛于其下,其中多美堊。其上多金,其下多青䨼。
Trzydzieści li na wschód leży góra Ni (鯢山). Rzeka Ni (鯢水) wytryskuje na jej szczycie i wsiąka u jej podnóża; obfituje w piękną kredę. Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w zieloną rudę.
又東三十里,曰雅山。灃水出焉,東流注于視水,其中多大魚。其上多美桑,其下多苴,多赤金。
Trzydzieści li na wschód leży góra Ya (雅山). Rzeka Feng (灃水) bierze z niej początek i płynie na wschód, by wpaść do Shi; obfituje w wielkie ryby. Jej szczyt obfituje w piękne morwy, jej podnóże w konopie i czerwone złoto.
又東五十里,曰宣山。淪水出焉,東南流注于視水,其中多蛟。其上有桑焉,大五十尺,其枝四衢,其葉大尺餘,赤理黃華青柎,名曰帝女之桑。
Pięćdziesiąt li na wschód leży góra Xuan (宣山). Rzeka Lun (淪水) bierze z niej początek i płynie na południowy wschód, by wpaść do Shi; obfituje w smoki jiao. Na jej szczycie rośnie morwa o pięćdziesięciu stopach, której gałęzie dzielą się na cztery rozwidlenia, a liście mierzą ponad stopę, o czerwonych żyłkach, żółtych kwiatach i zielonym kielichu, zwana «morwą córki Cesarza» (Dìnǚ zhī sāng 帝女之桑).
又東四十五里,曰衡山,其上多青䨼,多桑,其鳥多鸜鵒。
Czterdzieści pięć li na wschód leży góra Heng (衡山); jej szczyt obfituje w zieloną rudę i morwy, jej ptaki głównie kosy (quyu 鸜鵒).
又東四十里,曰豐山,其上多封石,其木多桑,多羊桃,狀如桃而方莖,可以為皮張。
Czterdzieści li na wschód leży góra Feng (豐山); jej szczyt obfituje w kamień feng, jej drzewa głównie morwy i yangtao (羊桃, aktinidia), podobna do brzoskwini, lecz o czworokątnej łodydze; używa się jej do leczenia spuchniętej skóry.
又東七十里,曰嫗山,其上多美玉,其下多金,其草多雞穀。
Siedemdziesiąt li na wschód leży góra Yu (嫗山); jej szczyt obfituje w piękny nefryt, jej podnóże w złoto, jej zioła głównie jigu (雞穀).
又東三十里,曰鮮山,其木多楢杻苴,其草多𧄸冬,其陽多金,其陰多鐵。有獸焉,其狀如膜大,赤喙、赤目、白尾,見則其邑有火,名曰𤝻即。
Trzydzieści li na wschód leży góra Xian (鮮山). Jej drzewa głównie dęby you, niu i konopie; jej zioła głównie mendong (𧄸冬); jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej północne zbocze w żelazo. Znajduje się tam zwierzę podobne do mò (膜, dzikiego psa), o czerwonym dziobie, czerwonych oczach i białym ogonie; gdy się pojawia, okolica zaznaje pożarów; zwie się liji (𤝻即).
又東三十里,曰章山,其陽多金,其陰多美石。皋水出焉,東流注于澧水,其中多脆石。
Trzydzieści li na wschód leży góra Zhang (章山). Jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej północne zbocze w piękne kamienie. Rzeka Gao (皋水) bierze z niej początek i płynie na wschód, by wpaść do Feng (澧水); obfituje w kruchy kamień (cuishi 脆石).
又東二十五里,曰大支之山,其陽多金,其木多穀柞,無草木。
Dwadzieścia pięć li na wschód leży góra Dazhi (大支). Jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej drzewa głównie morwy papierowe i dęby; jest ponadto pozbawiona ziela.
又東五十里,曰區吳之山,其木多苴。
Pięćdziesiąt li na wschód leży góra Quwu (區吳); jej drzewa głównie konopie (ju 苴).
又東五十里,曰聲匈之山,其木多穀,多玉,上多封石。
Pięćdziesiąt li na wschód leży góra Shengxiong (聲匈); jej drzewa głównie morwy papierowe; obfituje w nefryt, a jej szczyt w kamień feng.
又東五十里,曰大騩之山,其陽多赤金,其陰多砥石。
Pięćdziesiąt li na wschód leży góra Dagui (大騩); jej południowe zbocze obfituje w czerwone złoto, jej północne zbocze w osełkowiec (dishi 砥石).
又東十里,曰踵臼之山,無草木。
Dziesięć li na wschód leży góra Zhongjiu (踵臼), pozbawiona ziela i drzew.
又東北七十里,曰歷石之山,其木多荊芑,其陽多黃金,其陰多砥石。有獸焉,其狀如狸,而白首虎爪,名曰梁渠,見則其國有大兵。
Siedemdziesiąt li na północny wschód leży góra Lishi (歷石). Jej drzewa głównie krzewy jing i qi; jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej północne zbocze w osełkowiec. Znajduje się tam zwierzę podobne do żbika, o białej głowie i pazurach tygrysa, zwane liangqu (梁渠); gdy się pojawia, kraj zaznaje wielkiej wojny.
又東南一百里,曰求山。求水出于其上,潛于其下,中有美赭。其木多苴,多䉋。其陽多金,其陰多鐵。
Sto li na południowy wschód leży góra Qiu (求山). Rzeka Qiu (求水) wytryskuje na jej szczycie i wsiąka u jej podnóża; kryje piękną ochrę. Jej drzewa głównie konopie i bambus mei (䉋). Jej południowe zbocze obfituje w złoto, jej północne zbocze w żelazo.
又東二百里,曰丑陽之山,其上多椆椐。有鳥焉,其狀如烏而赤足,名曰𩢢餘,可以禦火。
Dwieście li na wschód leży góra Chouyang (丑陽). Jej szczyt obfituje w chou (椆) i ju (椐). Znajduje się tam ptak podobny do kruka, lecz o czerwonych nogach, zwany wenyu (𩢢餘); chroni przed ogniem.
又東三百里,曰奧山,其上多柏杻橿,其陽多㻬琈之玉。奧水出焉,東流注于視水。
Trzysta li na wschód leży góra Ao (奧山). Jej szczyt obfituje w cyprysy, niu i jiang; jej południowe zbocze w nefryt tufu. Rzeka Ao (奧水) bierze z niej początek i płynie na wschód, by wpaść do Shi.
又東三十五里,曰服山,其木多苴,其上多封石,其下多赤錫。
Trzydzieści pięć li na wschód leży góra Fu (服山). Jej drzewa głównie konopie; jej szczyt obfituje w kamień feng, jej podnóże w czerwoną cynę.
又東三百里,曰杳山,其上多嘉榮草,多金玉。
Trzysta li na wschód leży góra Yao (杳山); jej szczyt obfituje w ziele jiarong (嘉榮草), w złoto i nefryt.
又東三百五十里,曰几山,其木多楢檀杻,其草多香。有獸焉,其狀如彘,黃身、白頭、白尾,名曰聞𧲂,見則天下大風。
Trzysta pięćdziesiąt li na wschód leży góra Ji (几山). Jej drzewa głównie dęby you, drzewa sandałowe i niu; jej zioła głównie wonne. Znajduje się tam zwierzę podobne do świni, o żółtym ciele, białej głowie i białym ogonie, zwane wenlin (聞𧲂); gdy się pojawia, cesarstwo zaznaje wielkich wiatrów.
凡荊山之首,自翼望之山至于几山,凡四十八山,三千七百三十二里。其神狀皆彘身人首。其祠:毛用一雄雞祈,瘞用一珪,糈用五種之精。禾山,帝也,其祠:太牢之具,羞瘞,倒毛;用一璧,牛無常。堵山、玉山,冢也,皆倒祠,羞毛少牢,嬰毛吉玉。
W sumie, od góry Yiwang do góry Ji, łańcuch Jingshan liczy czterdzieści osiem gór, na przestrzeni trzech tysięcy siedmiuset trzydziestu dwóch li. Ich bóstwa wszystkie mają ciało świni i głowę ludzką. Dla kultu: składa się koguta w błaganiu, zakopuje się tabliczkę z nefrytu (gui 珪) i używa się jako świętego ziarna esencji pięciu zbóż. Góra He jest «bogiem-cesarzem»; dla jej kultu używa się przyborów wielkiej ofiary (tailao), układa się i zakopuje ofiary, ofiarę odwróconą, z dyskiem nefrytowym, bez stałego wołu. Góry Du i Yu są świętymi wzgórzami; składa się im ofiarę z ofiarą odwróconą, podając małą ofiarę (shaolao) i zawieszając pomyślny nefryt.
Dwunasty Klasyk Centrum — 中次十二经 (łańcuch Dongting)
《中次十二經》洞庭山之首,曰篇遇之山,無草木,多黃金。
Dwunasty Klasyk Centrum, łańcuch Dongting. Pierwsza jego góra zwie się górą Pianyu (篇遇), pozbawiona ziela i drzew, obfitująca w złoto.
又東南五十里,曰雲山,無草木。有桂竹,甚毒,傷人必死。其上多黃金,其下多㻬琈之玉。
Pięćdziesiąt li na południowy wschód leży góra Yun (雲山), pozbawiona ziela i drzew. Znajduje się tam bambus cynamonowy (guizhu 桂竹), wielce trujący: kto się o niego zrani, umiera na pewno. Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w nefryt tufu.
又東南一百三十里,曰龜山,其木多穀柞椆椐,其上多黃金,其下多青雄黃,多扶竹。
Sto trzydzieści li na południowy wschód leży góra Gui (龜山). Jej drzewa głównie morwy papierowe, dęby, chou i ju; jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w zielony realgar i w bambus fu (扶竹).
又東七十里,曰丙山,多筀竹,多黃金銅鐵,無木。
Siedemdziesiąt li na wschód leży góra Bing (丙山); obfituje w bambus gui (筀竹), w złoto, miedź i żelazo, i jest bez drzew.
又東南五十里,曰風伯之山,其上多金玉,其下多痠石、文石,多鐵,其木多柳杻檀楮。其東有林焉,名曰莽浮之林,多美木鳥獸。
Pięćdziesiąt li na południowy wschód leży góra Fengbo (風伯). Jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w kamień suan (痠石) i kamienie żyłkowane, i w żelazo; jej drzewa głównie wierzby, niu, drzewa sandałowe i morwy papierowe. Na wschodzie rozciąga się las zwany Mangfu (莽浮), bogaty w piękne drzewa, ptaki i zwierzęta.
又東一百五十里,曰夫夫之山,其上多黃金,其下多青雄黃,其木多桑楮,其草多竹、雞鼓。神于兒居之,其狀人身而身操兩蛇,常遊于江淵,出入有光。
Sto pięćdziesiąt li na wschód leży góra Fufu (夫夫). Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w zielony realgar; jej drzewa głównie morwy i morwy papierowe, jej zioła głównie bambusy i jigu (雞鼓). Bóg Yu'er (于兒) mieszka tam; ma ciało ludzkie i niesie dwa węże owinięte wokół ciała, i nawiedza nieustannie otchłań Rzeki, lśniąc, gdy wchodzi i wychodzi.
又東南一百二十里,曰洞庭之山,其上多黃金,其下多銀鐵,其木多柤棃橘櫾,其草多葌蘪蕪芍藥芎藭。帝之二女居之,是常遊于江淵,澧沅之風,交瀟湘之淵,是在九江之間,出入必以飄風暴雨。是多怪神,狀如人而載蛇,左右手操蛇。多怪鳥。
Sto dwadzieścia li na południowy wschód leży góra Dongting (洞庭). Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w srebro i żelazo; jej drzewa głównie grusze zha, grusze li (棃), drzewa pomarańczowe i pomelo; jej zioła głównie jian (葌), arcydzięgiel (miwu 蘪蕪), piwonia i lubczyk (xiongqiong 芎藭). Dwie córki Cesarza mieszkają tam; nawiedzają nieustannie otchłań Rzeki. Wiatry Li i Yuan krzyżują się u otchłani Xiao i Xiang, między Dziewięcioma Rzekami (Jiujiang); gdy wchodzą i wychodzą, nieuchronnie powstają wiry wiatru i gwałtowne deszcze. Znajduje się tam mnóstwo dziwnych duchów, o ludzkim wyglądzie, niosących węża w każdej ręce. Znajduje się tam mnóstwo dziwnych ptaków.
又東南一百八十里,曰暴山,其木多椶柟荊芑竹箭䉋箘,其上多黃金玉,其下多文石鐵,其獸多麋鹿𪊨,就。
Sto osiemdziesiąt li na południowy wschód leży góra Bao (暴山). Jej drzewa głównie palmy, nanmu, krzewy jing i qi, bambusy strzałowe, mei (䉋) i jun (箘); jej szczyt obfituje w złoto i nefryt, jej podnóże w kamienie żyłkowane i żelazo; jej zwierzęta głównie jelenie-milu, jelenie, ji (𪊨) i kanie jiu (就).
又東南二百里,曰即公之山,其上多黃金,其下多㻬琈之玉,其木多柳杻檀桑。有獸焉,其狀如龜,而白身赤首,名曰蛫,是可以禦火。
Dwieście li na południowy wschód leży góra Jigong (即公). Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w nefryt tufu; jej drzewa głównie wierzby, niu, drzewa sandałowe i morwy. Znajduje się tam zwierzę podobne do żółwia, o białym ciele i czerwonej głowie, zwane gui (蛫); chroni przed ogniem.
又東南一百五十九里,曰堯山,其陰多黃堊,其陽多黃金,其木多荊芑柳檀,其草多藷藇𦬸。
Sto pięćdziesiąt dziewięć li na południowy wschód leży góra Yao (堯山). Jej północne zbocze obfituje w żółtą kredę, jej południowe zbocze w złoto; jej drzewa głównie jing, qi, wierzby i drzewa sandałowe; jej zioła głównie pochrzyn (shuyu 藷藇) i tuo (𦬸).
又東南一百里,曰江浮之山,其上多銀砥礪,無草木,其獸多豕鹿。
Sto li na południowy wschód leży góra Jiangfu (江浮). Jej szczyt obfituje w srebro i osełkowiec; jest pozbawiona ziela i drzew, jej zwierzęta głównie dziki i jelenie.
又東二百里,曰真陵之山,其上多黃金,其下多玉,其木多穀柞柳杻,其草多榮草。
Dwieście li na wschód leży góra Zhenling (真陵). Jej szczyt obfituje w złoto, jej podnóże w nefryt; jej drzewa głównie morwy papierowe, dęby, wierzby i niu; jej zioła głównie rongcao (榮草).
又東南一百二十里,曰陽帝之山,多美銅,其木多檀杻檿楮,其獸多麢麝。
Sto dwadzieścia li na południowy wschód leży góra Yangdi (陽帝); obfituje w piękną miedź, jej drzewa głównie drzewa sandałowe, niu, dzikie morwy (yan 檿) i morwy papierowe, jej zwierzęta głównie gorale i piżmowce (she 麝).
又南九十里,曰柴桑之山,其上多銀,其下多碧,多汵石赭,其木多柳芑楮桑,其獸多麋鹿,多白蛇飛蛇。
Dziewięćdziesiąt li na południe leży góra Chaisang (柴桑). Jej szczyt obfituje w srebro, jej podnóże w jaspis, w miękki kamień (ganshi 汵石) i ochrę; jej drzewa głównie wierzby, qi, morwy papierowe i morwy; jej zwierzęta głównie jelenie-milu i jelenie, oraz wiele białych węży i latających węży.
又東二百三十里,曰榮余之山,其上多銅,其下多銀,其木多柳芑,其蟲多怪蛇怪蟲。
Dwieście trzydzieści li na wschód leży góra Rongyu (榮余). Jej szczyt obfituje w miedź, jej podnóże w srebro; jej drzewa głównie wierzby i qi; jej drobne stworzenia głównie węże i dziwne owady.
凡洞庭山之首,自篇遇之山至于榮余之山,凡十五山,二千八百里。其神狀皆鳥身而龍首。其祠:毛用一雄鷄、一牝豚刉,糈用稌。凡夫夫之山、即公之山、堯山、陽帝之山,皆冢也,其祠:皆肆瘞,祈用酒,毛用少牢,嬰毛一吉玉。洞庭、榮余山,神也,其祠:皆肆瘞,祈酒太牢祠,嬰用圭璧十五,五彩惠之。
W sumie, od góry Pianyu do góry Rongyu, łańcuch Dongting liczy piętnaście gór, na przestrzeni dwóch tysięcy ośmiuset li. Ich bóstwa wszystkie mają ciało ptaka i głowę smoka. Dla kultu: zarzyna się koguta i maciorę, i używa się ryżu kleistego jako świętego ziarna. Góry Fufu, Jigong, Yao i Yangdi wszystkie są świętymi wzgórzami; dla ich kultu układa się i zakopuje ofiary, modli się winem i małą ofiarą (shaolao), i zawiesza pomyślny nefryt. Góry Dongting i Rongyu dają schronienie wielkim bogom; dla ich kultu układa się i zakopuje ofiary, modli się winem i wielką ofiarą (tailao), i zawiesza piętnaście gui i bi, ozdobionych pięcioma barwami.
Końcowe kolofony Pięciu Klasyk Gór (五藏山经)
右中經之山志,大凡百九十七山,二萬一千三百七十一里。
Taki jest rejestr gór Klasyka Centrum: w sumie sto dziewięćdziesiąt siedem gór, na przestrzeni dwudziestu jeden tysięcy trzystu siedemdziesięciu jeden li.
大凡天下名山五千三百七十,居地,大凡六萬四千五十六里。
W sumie sławne góry cesarstwa są w liczbie pięciu tysięcy trzystu siedemdziesięciu, zajmując w całości sześćdziesiąt cztery tysiące pięćdziesiąt sześć li ziemi.
禹曰:天下名山,經五千三百七十山,六萬四千五十六里,居地也。言其五臧,蓋其餘小山甚眾,不足記云。天地之東西二萬八千里,南北二萬六千里,出水之山者八千里,受水者八千里,出銅之山四百六十七,出鐵之山三千六百九十。此天地之所分壤樹穀也,戈矛之所發也,刀鎩之所起也,能者有餘,拙者不足。封於太山,禪於梁父,七十二家,得失之數,皆在此內,是謂國用。
Yu rzekł: sławne góry cesarstwa — Klasyk liczy ich pięć tysięcy trzysta siedemdziesiąt, na przestrzeni sześćdziesięciu czterech tysięcy pięćdziesięciu sześciu li ziemi. To one zwane są «Pięcioma Skarbami» (wuzang); inne małe góry, wielce liczne, nie zasługują na zapis. Ze wschodu na zachód świat rozciąga się na dwadzieścia osiem tysięcy li; z południa na północ — na dwadzieścia sześć tysięcy li. Góry, skąd wychodzą wody, pokrywają osiem tysięcy li, te, które je przyjmują — osiem tysięcy li; góry wydające miedź są w liczbie czterystu sześćdziesięciu siedmiu, wydające żelazo — trzy tysiące sześćset dziewięćdziesiąt. Tu Niebo i Ziemia rozdzielają ziemie i sprawiają, że rosną zboża, rodzą się włócznie i halabardy, kuje się noże i miecze; biegły znajduje tu obfitość, niebiegły niedostatek. Składa się ofiarę na górze Tai, oddaje się hołd na górze Liangfu: siedemdziesiąt dwa rody; rachunek zysków i strat zamknięty jest cały w tym — oto co stanowi bogactwo Państwa.
右《五臧山經》五篇,大凡一萬五千五百三字。
Takie są pięć ksiąg «Klasyk Skarbów Gór» (Wǔzàng Shānjīng): w sumie piętnaście tysięcy pięćset trzy znaki.
Przypisy
Koniec dzieła. Ta strona zamyka 中山经 i, wraz z nim, całość «Pięciu Klasyk Gór» (五藏山经: Południe, Zachód, Północ, Wschód, Środek). Cztery ostatnie ustępy to kolofony podsumowujące: ogólna liczba gór Środka (197), ogólny sumaryczny stan cesarstwa (5370 gór, 64056 li), słynna mowa przypisywana Yu Wielkiemu, oraz końcowa wzmianka licząca 15503 znaki dla pięciu ksiąg.
Dwie Córki Cesarza. Na górze Dongting mieszkają «dwie córki Cesarza», bóstwa wielkiego jeziora i rzek Xiang, kojarzone w późniejszej tradycji z Ehuang i Nüying, żonami Shuna. Bóg Yu'er, który trzyma dwa węże, również tam panuje.
Zbocze południowe / zbocze północne (其阳 / 其阴). 阳 (yáng) = zbocze nasłonecznione (południe); 阴 (yīn) = zbocze zacienione (północ).
Formuły powtarzające się. «Kto go je / spożywa…» (食之 / 服之); «gdy się pojawia…» (见则) wskazuje wróżby (wojna 兵, zaraza 疫, przerażenie 恐, wielki wiatr 大风); «jego krzyk wymawia jego własne imię» (其鸣自呼). Kolofony opisują szczególne obrzędy (ofiara «odwrócona», zarzynanie, zawieszanie nefrytu).
Niepewne identyfikacje. Wiele nazw roślin, minerałów i stworzeń nie ma pewnego odpowiednika; transkrybuje się je w pinyin wraz ze znakami, a polskie oddania idą za tradycyjnymi glosami (Guo Pu, Hao Yixing).
Tekst chiński według Chinese Text Project (ctext.org). Przekład i przypisy: Chine-culture.com.