O Clássico dos Montes do Centro (中山经 Zhōngshānjīng), apresentado em três páginas, conclui-se aqui. Esta última parte abrange as duas cadeias 中次十一经 e 中次十二经 (as regiões do Han e do lago Dongting), depois os colofões finais dos Cinco Clássicos dos Montes (五藏山经), com as palavras de Yu, o Grande. Aqui encontram-se as Duas Filhas do Imperador do monte Dongting. O texto chinês é apresentado com a sua transcrição pinyin, seguido da tradução portuguesa e das notas.
Décimo Primeiro Clássico Central — 中次十一经 (a cadeia de Jingshan)
《中次一十一山經》荊山之首,曰翼望之山。湍水出焉,東流注于濟。貺水出焉,東南流注于漢,其中多蛟。其上多松柏,其下多漆梓,其陽多赤金,其陰多珉。
O Décimo Primeiro Clássico Central, a cadeia de Jingshan. O seu primeiro monte chama-se monte Yiwang (翼望). O rio Tuan (湍水) nasce dele e corre para leste para se lançar no Ji (濟); o rio Kuang (貺水) nasce dele e corre para sudeste para se lançar no Han (漢); abunda em dragões jiao (蛟). O seu cume abunda em pinheiros e ciprestes, o seu sopé em árvores da laca e catalpas; a sua vertente sul em ouro vermelho, a sua vertente norte em jaspe (min 珉).
又東北一百五十里,曰朝歌之山。潕水出焉,東南流注于榮,其中多人魚。其上多梓柟,其獸多麢麋。有草焉,名曰莽草,可以毒魚。
Cento e cinquenta li a nordeste fica o monte Zhaoge (朝歌). O rio Wu (潕水) nasce dele e corre para sudeste para se lançar no Rong (榮); abunda em salamandras. O seu cume abunda em catalpas e nanmu, as suas feras sobretudo em gorais e elafuros. Encontra-se nele uma erva chamada mangcao (莽草); usa-se para envenenar os peixes.
又東南二百里,曰帝囷之山,其陽多㻬琈之玉,其陰多鐵。帝囷之水出于其上,潛于其下,多鳴蛇。
Duzentos li a sudeste fica o monte Diqun (帝囷). A sua vertente sul abunda em jade tufu, a sua vertente norte em ferro. O rio Diqun (帝囷水) brota no seu cume e afunda-se no seu sopé; abunda em serpentes sonoras (mingshe 鳴蛇).
又東南五十里,曰視山,其上多韭。有井焉,名曰天井,夏有水,冬竭。其上多桑,多美堊、金玉。
Cinquenta li a sudeste fica o monte Shi (視山); o seu cume abunda em cebolinhos. Há nele um poço chamado o «Poço celeste» (Tianjing 天井), que tem água no verão e seca no inverno. O seu cume abunda em amoreiras, em bela greda, em ouro e jade.
又東南二百里,曰前山,其木多櫧,多柏,其陽多金,其陰多赭。
Duzentos li a sudeste fica o monte Qian (前山). As suas árvores sobretudo carvalhos zhu (櫧) e ciprestes; a sua vertente sul abunda em ouro, a sua vertente norte em ocre.
又東南三百里,曰豐山。有獸焉,其狀如蝯,赤目、赤喙、黃身,名曰雍和,見則國有大恐。神耕父處之,常遊清泠之淵,出入有光,見則其國為敗。有九鐘焉,是知霜鳴。其上多金,其下多穀柞杻橿。
Trezentos li a sudeste fica o monte Feng (豐山). Encontra-se nele uma fera semelhante ao macaco, de olhos vermelhos, bico vermelho e corpo amarelo, chamada yonghe (雍和); quando aparece, a região conhece um grande terror. O deus Gengfu (耕父) reside nele; frequenta sem cessar o abismo Qingleng (清泠), reluzindo quando entra e sai, e quando aparece, a região vai à ruína. Há nele nove sinos que ressoam à aproximação da geada. O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em amoreiras-de-papel, carvalhos, niu e jiang.
又東北八百里,曰兔床之山,其陽多鐵,其木多藷藇,其草多雞穀,其本如雞卵,其味酸甘,食者利於人。
Oitocentos li a nordeste fica o monte Tuchuang (兔床). A sua vertente sul abunda em ferro; as suas árvores sobretudo inhame (shuyu 藷藇), as suas ervas sobretudo jigu (雞穀), cuja raiz se assemelha a um ovo de galinha, de sabor agridoce; quem o come tira proveito.
又東六十里,曰皮山,多堊,多赭,其木多松柏。
Sessenta li a leste fica o monte Pi (皮山); abunda em greda e ocre, as suas árvores sobretudo pinheiros e ciprestes.
又東六十里,曰瑤碧之山,其木多梓柟,其陰多青䨼,其陽多白金。有鳥焉,其狀如雉,恒食蜚,名曰鴆。
Sessenta li a leste fica o monte Yaobi (瑤碧). As suas árvores sobretudo catalpas e nanmu; a sua vertente norte abunda em minério verde, a sua vertente sul em prata. Encontra-se nele uma ave semelhante ao faisão, que se nutre habitualmente de insetos fei (蜚), chamada zhen (鴆).
又東四十里,曰支離之山,濟水出焉,南流注于漢。有鳥焉,其名曰嬰勺,其狀如鵲,赤目、赤喙、白身,其尾若勺,其鳴自呼。多㸲牛,多羬羊。
Quarenta li a leste fica o monte Zhili (支離). O rio Ji (濟水) nasce dele e corre para sul para se lançar no Han. Encontra-se nele uma ave chamada yingshao (嬰勺), semelhante à pega, de olhos vermelhos, bico vermelho e corpo branco, de cauda em forma de colher; o seu grito pronuncia o seu próprio nome. Abunda em zuoniu e qianyang.
又東北五十里,曰祑𥮐之山,其上多松柏机柏。
Cinquenta li a nordeste fica o monte Zhikou (祑𥮐); o seu cume abunda em pinheiros, ciprestes e árvores ji (机).
又西北一百里,曰堇理之山,其上多松柏,多美梓,其陰多丹䨼,多金,其獸多豹虎。有鳥焉,其狀如鵲,青身白喙,白目白尾,名曰青耕,可以禦疫,其鳴自叫。
Cem li a noroeste fica o monte Jinli (堇理). O seu cume abunda em pinheiros e ciprestes, e belas catalpas; a sua vertente norte em cinábrio (dan 丹䨼) e ouro; as suas feras sobretudo panteras e tigres. Encontra-se nele uma ave semelhante à pega, de corpo azul-esverdeado e bico branco, olhos brancos e cauda branca, chamada qinggeng (青耕); protege das epidemias, e o seu grito pronuncia o seu próprio nome.
又東南三十里,曰依軲之山,其上多杻橿,多苴。有獸焉,其狀如犬,虎爪有甲,其名曰獜,善駚𤘝,食者不風。
Trinta li a sudeste fica o monte Yigu (依軲). O seu cume abunda em niu e jiang, e em cânhamo (ju 苴). Encontra-se nele uma fera semelhante ao cão, de garras de tigre e coberta de escamas, chamada lin (獜); gosta de saltar e cambalhotar; quem a come não tem males devidos ao vento.
又東南三十五里,曰即谷之山,多美玉,多玄豹,多閭麈,多麢㚟。其陽多珉,其陰多青䨼。
Trinta e cinco li a sudeste fica o monte Jigu (即谷); abunda em belo jade, panteras negras, veados lü e zhu, gorais e chuo. A sua vertente sul abunda em jaspe (min 珉), a sua vertente norte em minério verde.
又東南四十里,曰鷄山,其上多美梓,多桑,其草多韭。
Quarenta li a sudeste fica o monte Ji (鷄山); o seu cume abunda em belas catalpas e amoreiras, as suas ervas sobretudo cebolinhos.
又東南五十里,曰高前之山。其上有水焉,甚寒而清,帝臺之漿也,飲之者不心痛。其上有金,其下有赭。
Cinquenta li a sudeste fica o monte Gaoqian (高前). No seu cume brota uma água gélida e límpida: é a «bebida do Imperador Tai»; quem dela bebe não tem dor de coração. O seu cume oculta ouro, o seu sopé ocre.
又東南三十里,曰游戲之山,多杻橿穀,多玉、多封石。
Trinta li a sudeste fica o monte Youxi (游戲); abunda em niu, jiang e amoreiras-de-papel, em jade e em pedra feng (封石).
又東南三十五里,曰從山,其上多松柏,其下多竹。從水出于其上,潛于其下,其中多三足鱉,枝尾,食之無蠱疫。
Trinta e cinco li a sudeste fica o monte Cong (從山). O seu cume abunda em pinheiros e ciprestes, o seu sopé em bambus. O rio Cong (從水) brota no seu cume e afunda-se no seu sopé; abunda em tartarugas de casco mole de três patas e cauda bifurcada; quem as come escapa às malfeitorias e às epidemias.
又東南三十里,曰嬰䃌之山,其上多松柏,其下多梓椿。
Trinta li a sudeste fica o monte Yingping (嬰䃌); o seu cume abunda em pinheiros e ciprestes, o seu sopé em catalpas e ailantos (chun 椿).
又東南三十里,曰畢山。帝苑之水出焉,東北流注于視,其中多水玉,多蛟,其上多㻬琈之玉。
Trinta li a sudeste fica o monte Bi (畢山). O rio Diyuan (帝苑水) nasce dele e corre para nordeste para se lançar no Shi (視); abunda em cristal de rocha e dragões jiao; o seu cume abunda em jade tufu.
又東南二十里,曰樂馬之山。有獸焉,其狀如彙,赤如丹火,其名曰𤟑,見則其國大疫。
Vinte li a sudeste fica o monte Lema (樂馬). Encontra-se nele uma fera semelhante ao ouriço (hui 彙), vermelha como o fogo do cinábrio, chamada hui (𤟑); quando aparece, a região conhece uma grande epidemia.
又東南二十五里,曰葴山,視水出焉,東南流注于汝水,其中多人魚,多蛟,多頡。
Vinte e cinco li a sudeste fica o monte Zhen (葴山). O rio Shi (視水) nasce dele e corre para sudeste para se lançar no Ru (汝水); abunda em salamandras, dragões jiao e lontras xie (頡).
又東四十里,曰嬰山,其下多青䨼,其上多金玉。
Quarenta li a leste fica o monte Ying (嬰山); o seu sopé abunda em minério verde, o seu cume em ouro e jade.
又東三十里,曰虎首之山,多苴椆椐。
Trinta li a leste fica o monte Hushou (虎首); abunda em cânhamo (ju 苴), em chou (椆) e ju (椐).
又東二十里,曰嬰侯之山,其上多封石,其下多赤錫。
Vinte li a leste fica o monte Yinghou (嬰侯); o seu cume abunda em pedra feng, o seu sopé em estanho vermelho.
又東五十里,曰大孰之山。殺水出焉,東北流注于視水,其中多白堊。
Cinquenta li a leste fica o monte Dashu (大孰). O rio Sha (殺水) nasce dele e corre para nordeste para se lançar no Shi; abunda em greda branca.
又東四十里,曰卑山,其上多桃李苴梓,多纍。
Quarenta li a leste fica o monte Bei (卑山); o seu cume abunda em pessegueiros, ameixeiras, cânhamo e catalpas, e em glicínia (lei 纍).
又東三十里,曰倚帝之山,其上多玉,其下多金。有獸焉,其狀如鼣鼠,白耳白喙,名曰狙如,見則其國有大兵。
Trinta li a leste fica o monte Yidi (倚帝). O seu cume abunda em jade, o seu sopé em ouro. Encontra-se nele uma fera semelhante ao rato fei (鼣鼠), de orelhas brancas e bico branco, chamada juru (狙如); quando aparece, a região conhece uma grande guerra.
又東三十里,曰鯢山,鯢水出于其上,潛于其下,其中多美堊。其上多金,其下多青䨼。
Trinta li a leste fica o monte Ni (鯢山). O rio Ni (鯢水) brota no seu cume e afunda-se no seu sopé; abunda em bela greda. O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em minério verde.
又東三十里,曰雅山。灃水出焉,東流注于視水,其中多大魚。其上多美桑,其下多苴,多赤金。
Trinta li a leste fica o monte Ya (雅山). O rio Feng (灃水) nasce dele e corre para leste para se lançar no Shi; abunda em grandes peixes. O seu cume abunda em belas amoreiras, o seu sopé em cânhamo e ouro vermelho.
又東五十里,曰宣山。淪水出焉,東南流注于視水,其中多蛟。其上有桑焉,大五十尺,其枝四衢,其葉大尺餘,赤理黃華青柎,名曰帝女之桑。
Cinquenta li a leste fica o monte Xuan (宣山). O rio Lun (淪水) nasce dele e corre para sudeste para se lançar no Shi; abunda em dragões jiao. No seu cume cresce uma amoreira de cinquenta pés, cujos ramos se dividem em quatro forquilhas e cujas folhas medem mais de um pé, com nervuras vermelhas, flores amarelas e cálice verde, chamada «a amoreira da filha do Imperador» (Dìnǚ zhī sāng 帝女之桑).
又東四十五里,曰衡山,其上多青䨼,多桑,其鳥多鸜鵒。
Quarenta e cinco li a leste fica o monte Heng (衡山); o seu cume abunda em minério verde e amoreiras, as suas aves sobretudo melros (quyu 鸜鵒).
又東四十里,曰豐山,其上多封石,其木多桑,多羊桃,狀如桃而方莖,可以為皮張。
Quarenta li a leste fica o monte Feng (豐山); o seu cume abunda em pedra feng, as suas árvores sobretudo amoreiras e yangtao (羊桃, actinídia), semelhante ao pessegueiro mas de caule quadrado; usa-se para tratar a pele inchada.
又東七十里,曰嫗山,其上多美玉,其下多金,其草多雞穀。
Setenta li a leste fica o monte Yu (嫗山); o seu cume abunda em belo jade, o seu sopé em ouro, as suas ervas sobretudo jigu (雞穀).
又東三十里,曰鮮山,其木多楢杻苴,其草多𧄸冬,其陽多金,其陰多鐵。有獸焉,其狀如膜大,赤喙、赤目、白尾,見則其邑有火,名曰𤝻即。
Trinta li a leste fica o monte Xian (鮮山). As suas árvores sobretudo carvalhos you, niu e cânhamo; as suas ervas sobretudo mendong (𧄸冬); a sua vertente sul abunda em ouro, a sua vertente norte em ferro. Encontra-se nele uma fera semelhante ao mò (膜, cão selvagem), de bico vermelho, olhos vermelhos e cauda branca; quando aparece, o distrito conhece incêndios; chama-se liji (𤝻即).
又東三十里,曰章山,其陽多金,其陰多美石。皋水出焉,東流注于澧水,其中多脆石。
Trinta li a leste fica o monte Zhang (章山). A sua vertente sul abunda em ouro, a sua vertente norte em belas pedras. O rio Gao (皋水) nasce dele e corre para leste para se lançar no Feng (澧水); abunda em pedra friável (cuishi 脆石).
又東二十五里,曰大支之山,其陽多金,其木多穀柞,無草木。
Vinte e cinco li a leste fica o monte Dazhi (大支). A sua vertente sul abunda em ouro, as suas árvores sobretudo amoreiras-de-papel e carvalhos; é além disso desprovido de erva.
又東五十里,曰區吳之山,其木多苴。
Cinquenta li a leste fica o monte Quwu (區吳); as suas árvores sobretudo cânhamo (ju 苴).
又東五十里,曰聲匈之山,其木多穀,多玉,上多封石。
Cinquenta li a leste fica o monte Shengxiong (聲匈); as suas árvores sobretudo amoreiras-de-papel; abunda em jade, e o seu cume em pedra feng.
又東五十里,曰大騩之山,其陽多赤金,其陰多砥石。
Cinquenta li a leste fica o monte Dagui (大騩); a sua vertente sul abunda em ouro vermelho, a sua vertente norte em pedra de amolar (dishi 砥石).
又東十里,曰踵臼之山,無草木。
Dez li a leste fica o monte Zhongjiu (踵臼), desprovido de erva e árvores.
又東北七十里,曰歷石之山,其木多荊芑,其陽多黃金,其陰多砥石。有獸焉,其狀如狸,而白首虎爪,名曰梁渠,見則其國有大兵。
Setenta li a nordeste fica o monte Lishi (歷石). As suas árvores sobretudo os arbustos jing e qi; a sua vertente sul abunda em ouro, a sua vertente norte em pedra de amolar. Encontra-se nele uma fera semelhante ao gato-bravo, de cabeça branca e garras de tigre, chamada liangqu (梁渠); quando aparece, a região conhece uma grande guerra.
又東南一百里,曰求山。求水出于其上,潛于其下,中有美赭。其木多苴,多䉋。其陽多金,其陰多鐵。
Cem li a sudeste fica o monte Qiu (求山). O rio Qiu (求水) brota no seu cume e afunda-se no seu sopé; encerra belo ocre. As suas árvores sobretudo cânhamo e bambu mei (䉋). A sua vertente sul abunda em ouro, a sua vertente norte em ferro.
又東二百里,曰丑陽之山,其上多椆椐。有鳥焉,其狀如烏而赤足,名曰𩢢餘,可以禦火。
Duzentos li a leste fica o monte Chouyang (丑陽). O seu cume abunda em chou (椆) e ju (椐). Encontra-se nele uma ave semelhante ao corvo mas de patas vermelhas, chamada wenyu (𩢢餘); protege do fogo.
又東三百里,曰奧山,其上多柏杻橿,其陽多㻬琈之玉。奧水出焉,東流注于視水。
Trezentos li a leste fica o monte Ao (奧山). O seu cume abunda em ciprestes, niu e jiang; a sua vertente sul em jade tufu. O rio Ao (奧水) nasce dele e corre para leste para se lançar no Shi.
又東三十五里,曰服山,其木多苴,其上多封石,其下多赤錫。
Trinta e cinco li a leste fica o monte Fu (服山). As suas árvores sobretudo cânhamo; o seu cume abunda em pedra feng, o seu sopé em estanho vermelho.
又東三百里,曰杳山,其上多嘉榮草,多金玉。
Trezentos li a leste fica o monte Yao (杳山); o seu cume abunda em erva jiarong (嘉榮草), em ouro e jade.
又東三百五十里,曰几山,其木多楢檀杻,其草多香。有獸焉,其狀如彘,黃身、白頭、白尾,名曰聞𧲂,見則天下大風。
Trezentos e cinquenta li a leste fica o monte Ji (几山). As suas árvores sobretudo carvalhos you, sândalos e niu; as suas ervas sobretudo odoríferas. Encontra-se nele uma fera semelhante ao porco, de corpo amarelo, cabeça branca e cauda branca, chamada wenlin (聞𧲂); quando aparece, o império conhece grandes ventos.
凡荊山之首,自翼望之山至于几山,凡四十八山,三千七百三十二里。其神狀皆彘身人首。其祠:毛用一雄雞祈,瘞用一珪,糈用五種之精。禾山,帝也,其祠:太牢之具,羞瘞,倒毛;用一璧,牛無常。堵山、玉山,冢也,皆倒祠,羞毛少牢,嬰毛吉玉。
Ao todo, do monte Yiwang ao monte Ji, a cadeia de Jingshan conta quarenta e oito montes, ao longo de três mil setecentos e trinta e dois li. As suas divindades têm todas corpo de porco e cabeça humana. Para o seu culto: oferece-se um galo em súplica, enterra-se uma tabuleta de jade (gui 珪), e usa-se como grão sagrado a essência dos cinco cereais. O monte He é um «deus-imperador»; para o seu culto, usa-se o apetrecho do grande sacrifício (tailao), dispõem-se e enterram-se as oferendas, a vítima deitada, com um disco de jade, sem boi fixo. Os montes Du e Yu são colinas sagradas; sacrifica-se-lhes com a vítima deitada, apresentando o pequeno sacrifício (shaolao) e suspendendo jade propício.
Décimo Segundo Clássico Central — 中次十二经 (a cadeia de Dongting)
《中次十二經》洞庭山之首,曰篇遇之山,無草木,多黃金。
O Décimo Segundo Clássico Central, a cadeia de Dongting. O seu primeiro monte chama-se monte Pianyu (篇遇), desprovido de erva e árvores, abundante em ouro.
又東南五十里,曰雲山,無草木。有桂竹,甚毒,傷人必死。其上多黃金,其下多㻬琈之玉。
Cinquenta li a sudeste fica o monte Yun (雲山), desprovido de erva e árvores. Encontra-se nele o bambu-caneleira (guizhu 桂竹), muito venenoso: quem nele se fere morre de certeza. O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em jade tufu.
又東南一百三十里,曰龜山,其木多穀柞椆椐,其上多黃金,其下多青雄黃,多扶竹。
Cento e trinta li a sudeste fica o monte Gui (龜山). As suas árvores sobretudo amoreiras-de-papel, carvalhos, chou e ju; o seu cume abunda em ouro, o seu sopé em realgar verde e em bambu fu (扶竹).
又東七十里,曰丙山,多筀竹,多黃金銅鐵,無木。
Setenta li a leste fica o monte Bing (丙山); abunda em bambu gui (筀竹), em ouro, cobre e ferro, e é sem árvores.
又東南五十里,曰風伯之山,其上多金玉,其下多痠石、文石,多鐵,其木多柳杻檀楮。其東有林焉,名曰莽浮之林,多美木鳥獸。
Cinquenta li a sudeste fica o monte Fengbo (風伯). O seu cume abunda em ouro e jade, o seu sopé em pedra suan (痠石) e pedras venadas, e em ferro; as suas árvores sobretudo salgueiros, niu, sândalos e amoreiras-de-papel. A leste estende-se uma floresta chamada Mangfu (莽浮), rica em belas árvores, aves e feras.
又東一百五十里,曰夫夫之山,其上多黃金,其下多青雄黃,其木多桑楮,其草多竹、雞鼓。神于兒居之,其狀人身而身操兩蛇,常遊于江淵,出入有光。
Cento e cinquenta li a leste fica o monte Fufu (夫夫). O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em realgar verde; as suas árvores sobretudo amoreiras e amoreiras-de-papel, as suas ervas sobretudo bambus e jigu (雞鼓). O deus Yu'er (于兒) reside nele; tem corpo humano e traz duas serpentes enroladas em torno do corpo, e frequenta sem cessar o abismo do Rio, reluzindo quando entra e sai.
又東南一百二十里,曰洞庭之山,其上多黃金,其下多銀鐵,其木多柤棃橘櫾,其草多葌蘪蕪芍藥芎藭。帝之二女居之,是常遊于江淵,澧沅之風,交瀟湘之淵,是在九江之間,出入必以飄風暴雨。是多怪神,狀如人而載蛇,左右手操蛇。多怪鳥。
Cento e vinte li a sudeste fica o monte Dongting (洞庭). O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em prata e ferro; as suas árvores sobretudo pereiras zha, pereiras li (棃), laranjeiras e pomeleiros; as suas ervas sobretudo jian (葌), angélica (miwu 蘪蕪), peónia e ligústico (xiongqiong 芎藭). As duas filhas do Imperador residem nele; frequentam sem cessar o abismo do Rio. Os ventos do Li e do Yuan cruzam-se nos abismos do Xiao e do Xiang, entre os Nove Rios (Jiujiang); quando entram e saem, há infalivelmente turbilhões de vento e chuvas violentas. Encontra-se nele quantidade de espíritos estranhos, de aspecto humano, segurando uma serpente em cada mão. Encontra-se nele quantidade de aves estranhas.
又東南一百八十里,曰暴山,其木多椶柟荊芑竹箭䉋箘,其上多黃金玉,其下多文石鐵,其獸多麋鹿𪊨,就。
Cento e oitenta li a sudeste fica o monte Bao (暴山). As suas árvores sobretudo palmeiras, nanmu, os arbustos jing e qi, bambus de flechas, mei (䉋) e jun (箘); o seu cume abunda em ouro e jade, o seu sopé em pedras venadas e ferro; as suas feras sobretudo elafuros, veados, ji (𪊨) e milhafres jiu (就).
又東南二百里,曰即公之山,其上多黃金,其下多㻬琈之玉,其木多柳杻檀桑。有獸焉,其狀如龜,而白身赤首,名曰蛫,是可以禦火。
Duzentos li a sudeste fica o monte Jigong (即公). O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em jade tufu; as suas árvores sobretudo salgueiros, niu, sândalos e amoreiras. Encontra-se nele uma fera semelhante à tartaruga, de corpo branco e cabeça vermelha, chamada gui (蛫); protege do fogo.
又東南一百五十九里,曰堯山,其陰多黃堊,其陽多黃金,其木多荊芑柳檀,其草多藷藇𦬸。
Cento e cinquenta e nove li a sudeste fica o monte Yao (堯山). A sua vertente norte abunda em greda amarela, a sua vertente sul em ouro; as suas árvores sobretudo jing, qi, salgueiros e sândalos; as suas ervas sobretudo inhame (shuyu 藷藇) e tuo (𦬸).
又東南一百里,曰江浮之山,其上多銀砥礪,無草木,其獸多豕鹿。
Cem li a sudeste fica o monte Jiangfu (江浮). O seu cume abunda em prata e pedra de amolar; é desprovido de erva e árvores, as suas feras sobretudo javalis e veados.
又東二百里,曰真陵之山,其上多黃金,其下多玉,其木多穀柞柳杻,其草多榮草。
Duzentos li a leste fica o monte Zhenling (真陵). O seu cume abunda em ouro, o seu sopé em jade; as suas árvores sobretudo amoreiras-de-papel, carvalhos, salgueiros e niu; as suas ervas sobretudo rongcao (榮草).
又東南一百二十里,曰陽帝之山,多美銅,其木多檀杻檿楮,其獸多麢麝。
Cento e vinte li a sudeste fica o monte Yangdi (陽帝); abunda em belo cobre, as suas árvores sobretudo sândalos, niu, amoreiras silvestres (yan 檿) e amoreiras-de-papel, as suas feras sobretudo gorais e veados-almiscarados (she 麝).
又南九十里,曰柴桑之山,其上多銀,其下多碧,多汵石赭,其木多柳芑楮桑,其獸多麋鹿,多白蛇飛蛇。
Noventa li a sul fica o monte Chaisang (柴桑). O seu cume abunda em prata, o seu sopé em jaspe, em pedra mole (ganshi 汵石) e ocre; as suas árvores sobretudo salgueiros, qi, amoreiras-de-papel e amoreiras; as suas feras sobretudo elafuros e veados, e muitas serpentes brancas e serpentes voadoras.
又東二百三十里,曰榮余之山,其上多銅,其下多銀,其木多柳芑,其蟲多怪蛇怪蟲。
Duzentos e trinta li a leste fica o monte Rongyu (榮余). O seu cume abunda em cobre, o seu sopé em prata; as suas árvores sobretudo salgueiros e qi; as suas criaturinhas sobretudo serpentes e insetos estranhos.
凡洞庭山之首,自篇遇之山至于榮余之山,凡十五山,二千八百里。其神狀皆鳥身而龍首。其祠:毛用一雄鷄、一牝豚刉,糈用稌。凡夫夫之山、即公之山、堯山、陽帝之山,皆冢也,其祠:皆肆瘞,祈用酒,毛用少牢,嬰毛一吉玉。洞庭、榮余山,神也,其祠:皆肆瘞,祈酒太牢祠,嬰用圭璧十五,五彩惠之。
Ao todo, do monte Pianyu ao monte Rongyu, a cadeia de Dongting conta quinze montes, ao longo de dois mil e oitocentos li. As suas divindades têm todas corpo de ave e cabeça de dragão. Para o seu culto: degola-se um galo e uma porca, e usa-se arroz glutinoso como grão sagrado. Os montes Fufu, Jigong, Yao e Yangdi são todos colinas sagradas; para o seu culto, dispõem-se e enterram-se as oferendas, reza-se com vinho e o pequeno sacrifício (shaolao), e suspende-se jade propício. Os montes Dongting e Rongyu abrigam deuses maiores; para o seu culto, dispõem-se e enterram-se as oferendas, reza-se com vinho e o grande sacrifício (tailao), e suspendem-se quinze gui e bi, adornados das cinco cores.
Colofões finais dos Cinco Clássicos dos Montes (五藏山经)
右中經之山志,大凡百九十七山,二萬一千三百七十一里。
Tal é o registo dos montes do Clássico do Centro: ao todo cento e noventa e sete montes, ao longo de vinte e um mil trezentos e setenta e um li.
大凡天下名山五千三百七十,居地,大凡六萬四千五十六里。
No total, os montes afamados do império são em número de cinco mil trezentos e setenta, ocupando ao todo sessenta e quatro mil e cinquenta e seis li de terra.
禹曰:天下名山,經五千三百七十山,六萬四千五十六里,居地也。言其五臧,蓋其餘小山甚眾,不足記云。天地之東西二萬八千里,南北二萬六千里,出水之山者八千里,受水者八千里,出銅之山四百六十七,出鐵之山三千六百九十。此天地之所分壤樹穀也,戈矛之所發也,刀鎩之所起也,能者有餘,拙者不足。封於太山,禪於梁父,七十二家,得失之數,皆在此內,是謂國用。
Yu disse: os montes afamados do império — o Clássico regista cinco mil trezentos e setenta deles, ao longo de sessenta e quatro mil e cinquenta e seis li de terra. São o que se chamam os «Cinco Tesouros» (wuzang); os outros pequenos montes, mui numerosos, não merecem ser registados. De leste a oeste, o mundo estende-se por vinte e oito mil li; de sul a norte, por vinte e seis mil li. Os montes donde saem as águas cobrem oito mil li, os que as recebem oito mil li; os montes que produzem cobre são em número de quatrocentos e sessenta e sete, os que produzem ferro três mil seiscentos e noventa. É aqui que o Céu e a Terra repartem as terras e fazem crescer os cereais, que nascem lanças e alabardas, que se forjam facas e espadas; o hábil aqui encontra a abundância, o inábil a carência. Sacrifica-se no monte Tai, presta-se homenagem no monte Liangfu: setenta e duas casas; o cômputo das fortunas e das perdas está todo encerrado aí dentro — eis o que faz a riqueza do Estado.
右《五臧山經》五篇,大凡一萬五千五百三字。
Tais são os cinco livros dos «Clássicos dos Tesouros dos Montes» (Wǔzàng Shānjīng): ao todo, quinze mil quinhentos e três caracteres.
Notas
Fim da obra. Esta página encerra o 中山经 e, com ele, o conjunto dos «Cinco Clássicos dos Montes» (五藏山经: Sul, Oeste, Norte, Leste, Centro). As quatro últimas passagens são colofões recapitulativos: o total dos montes do Centro (197), o total geral do império (5.370 montes, 64.056 li), o célebre discurso atribuído a Yu, o Grande, e a menção final que conta 15.503 caracteres para os cinco livros.
As Duas Filhas do Imperador. No monte Dongting residem «as duas filhas do Imperador», divindades do grande lago e dos rios Xiang, associadas na tradição posterior a Ehuang e Nüying, esposas de Shun. O deus Yu'er, que segura duas serpentes, também aí reina.
Vertente sul / vertente norte (其阳 / 其阴). 阳 (yáng) = a vertente soalheira (sul); 阴 (yīn) = a vertente umbrosa (norte).
Fórmulas recorrentes. «Quem o come / consome…» (食之 / 服之); «quando aparece…» (见则) marca os presságios (guerra 兵, epidemia 疫, terror 恐, grande vento 大风); «o seu grito pronuncia o seu próprio nome» (其鸣自呼). Os colofões descrevem ritos particulares (vítima «deitada», degola, suspensão de jade).
Identificações incertas. Muitos nomes de plantas, minerais e criaturas não têm equivalente seguro; são transcritos em pinyin com os caracteres, as versões portuguesas seguindo as glosas tradicionais (Guo Pu, Hao Yixing).
Texto chinês segundo o Chinese Text Project (ctext.org). Tradução e notas: Chine-culture.com.