Dertiende boek van de Klassieke der Bergen en Zeeën (海内东经)

De Klassieke der regio's binnen de zeeën: Oost (海內東經 Hǎinèi dōngjīng) is het dertiende boek van de Klassieke der Bergen en Zeeën en het laatste van de «Klassieken der regio's binnen de zeeën» (海內經). Kort maar eigenaardig, vermeldt het verre landen van de Drijvende Zanden (Bactrië, Yuezhi), de Dondergod van het Lei-moeras, en sluit af met een lang register van de rivieren van China: bronnen en mondingen van de Yangtze, de Gele Rivier, de Huai, de Wei en tientallen andere rivieren. De Chinese tekst wordt gegeven met zijn pinyin-transcriptie, gevolgd door de Nederlandse vertaling en aantekeningen.

海內東經 — Regio's binnen de zeeën van het Oosten

海hǎi內nèi東dōng北běi陬zōu以yǐ南nán者zhě。

De regio's binnen de zeeën, van de noordoostelijke hoek naar het zuiden.

鉅jù燕yàn在zài東dōng北běi陬zōu。

Het grote Yan (鉅燕) ligt in de noordoostelijke hoek.

國guó在zài流liú沙shā中zhōng者zhě埻zhǔn端duān、璽xǐ㬇huàn，在zài崑kūn崙lún墟xū東dōng南nán。一yī曰yuē海hǎi內nèi之zhī郡jùn，不bù為wèi郡jùn縣xiàn，在zài流liú沙shā中zhōng。

De landen midden in de Drijvende Zanden (流沙) zijn Zhunduan (埻端) en Xixuan (璽㬇), ten zuidoosten van de heuvel van de Kunlun. Een andere lezing zegt: het is een commanderij binnen de zeeën, niet in districten bestuurd, die midden in de Drijvende Zanden ligt.

國guó在zài流liú沙shā外wài者zhě，大dà夏xià、豎shù沙shā、居jū繇yáo、月yuè支zhī之zhī國guó。

De landen voorbij de Drijvende Zanden zijn het Daxia (大夏, Bactrië), het Shusha (豎沙), het Juyao (居繇) en het Yuezhi (月支).

西xī胡hú白bái玉yù山shān，在zài大dà夏xià東dōng，蒼cāng梧wú在zài白bái玉yù山shān西xī南nán，皆jiē在zài流liú沙shā西xī，崑kūn崙lún墟xū東dōng南nán。崑kūn崙lún山shān在zài西xī胡hú西xī，皆jiē在zài西xī北běi。

De berg van wit Jade der Xihu (西胡白玉山) ligt ten oosten van Daxia; het Cangwu (蒼梧) ligt ten zuidwesten van de berg van wit Jade, beide ten westen van de Drijvende Zanden en ten zuidoosten van de heuvel van de Kunlun. De berg Kunlun ligt ten westen van de Xihu, alle in het noordwesten.

雷léi澤zé中zhōng有yǒu雷léi神shén，龍lóng身shēn而ér人rén頭tóu，鼓gǔ其qí腹fù。在zài吳wú西xī。

Midden in het Lei-moeras (雷澤) woont de Dondergod (雷神): hij heeft een drakenlijf en een mensenhoofd, en slaat op zijn eigen buik (als op een trommel). Dit ligt ten westen van Wu (吳).

都dōu州zhōu在zài海hǎi中zhōng。一yī曰yuē郁yù州zhōu。

Het eiland Duzhou (都州) ligt midden in zee. Een andere lezing noemt het Yuzhou (郁州).

琅láng瑘yá臺tái在zài渤bó海hǎi間jiān，琅láng瑘yá之zhī東dōng。其qí北běi有yǒu山shān。一yī曰yuē在zài海hǎi間jiān。

Het terras van Langye (琅瑘臺) ligt in de Bo-zee (渤海), ten oosten van Langye. In het noorden verrijst een berg. Een andere lezing plaatst het midden in zee.

韓hán鴈yàn在zài海hǎi中zhōng，都dōu州zhōu南nán。

De Hanyan-gans (韓鴈) is midden in zee, ten zuiden van het eiland Duzhou.

始shǐ鳩jiū在zài海hǎi中zhōng，轅yuán厲lì南nán。

De Shijiu-vogel (始鳩) is midden in zee, ten zuiden van Yuanli (轅厲).

會kuài稽jī山shān在zài大dà楚chǔ南nán。

De berg Kuaiji (會稽山) ligt ten zuiden van het grote Chu (大楚).

岷mín三sān江jiāng：首shǒu…大dà江jiāng出chū汶wèn山shān，北běi江jiāng出chū曼màn山shān，南nán江jiāng出chū高gāo山shān。高gāo山shān在zài城chéng都dōu西xī。入rù海hǎi，在zài長cháng州zhōu南nán。浙zhè江jiāng出chū三sān天tiān子zi都dōu，在zài其qí東dōng。在zài閩mǐn西xī北běi，入rù海hǎi，餘yú暨jì南nán。廬lú江jiāng出chū三sān天tiān子zi都dōu，入rù江jiāng，彭péng澤zé西xī。一yī曰yuē天tiān子zi鄣zhāng。淮huái水shuǐ出chū餘yú山shān，餘yú山shān在zài朝cháo陽yáng東dōng，義yì鄉xiāng西xī，入rù海hǎi，淮huái浦pǔ北běi。湘xiāng水shuǐ出chū舜shùn葬zàng東dōng南nán陬zōu，西xī環huán之zhī。入rù洞dòng庭tíng下xià。一yī曰yuē東dōng南nán西xī澤zé。漢hàn水shuǐ出chū鮒fù魚yú之zhī山shān，帝dì顓zhuān頊xū葬zàng于yú陽yáng，九jiǔ嬪pín葬zàng于yú陰yīn，四sì蛇shé衛wèi之zhī。濛méng水shuǐ出chū漢hàn陽yáng西xī，入rù江jiāng，聶niè陽yáng西xī。溫wēn水shuǐ出chū崆kōng峒dòng，崆kōng峒dòng山shān在zài臨lín汾fén南nán，入rù河hé，華huá陽yáng北běi。潁yǐng水shuǐ出chū少shǎo室shì，少shǎo室shì山shān在zài雍yōng氏shì南nán，入rù淮huái西xī鄢yān北běi。一yī曰yuē緱gōu氏shì。汝rǔ水shuǐ出chū天tiān息xī山shān，在zài梁liáng勉miǎn鄉xiāng西xī南nán，入rù淮huái極jí西xī北běi。一yī曰yuē淮huái在zài期qī思sī北běi。涇jīng水shuǐ出chū長cháng城chéng北běi山shān，山shān在zài郁yù郅zhì長cháng垣yuán北běi，北běi入rù渭wèi，戲xì北běi。渭wèi水shuǐ出chū鳥niǎo鼠shǔ同tóng穴xué山shān，東dōng注zhù河hé，入rù華huá陰yīn北běi。白bái水shuǐ出chū蜀shǔ，而ér東dōng南nán注zhù江jiāng，入rù江jiāng州zhōu城chéng下xià。沅yuán水shuǐ山shān出chū象xiàng郡jùn鐔xín城chéng西xī，入rù東dōng注zhù江jiāng，入rù下xià雋juàn西xī，合hé洞dòng庭tíng中zhōng。贛gàn水shuǐ出chū聶niè都dōu東dōng山shān，東dōng北běi注zhù江jiāng，入rù彭péng澤zé西xī。泗sì水shuǐ出chū吳wú東dōng北běi而ér南nán，西xī南nán過guò湖hú陵líng西xī，而ér東dōng南nán注zhù東dōng海hǎi，入rù淮huái陰yīn北běi。鬱yù水shuǐ出chū象xiàng郡jùn，而ér西xī南nán注zhù南nán海hǎi，入rù須xū陵líng東dōng南nán。肄yì水shuǐ出chū臨lín晉jìn西xī南nán，而ér東dōng南nán注zhù海hǎi，入rù番pān禺yú西xī。潢huáng水shuǐ出chū桂guì陽yáng西xī北běi山shān，東dōng南nán注zhù肄yì水shuǐ，入rù敦dūn浦pǔ西xī。洛luò水shuǐ出chū洛luò西xī山shān，東dōng北běi注zhù河hé，入rù成chéng皋gāo之zhī西xī。汾fén水shuǐ出chū上shàng窳yǔ北běi，而ér西xī南nán注zhù河hé，入rù皮pí氏shì南nán。沁qìn水shuǐ出chū井jǐng陘xíng山shān東dōng，東dōng南nán注zhù河hé，入rù懷huái東dōng南nán。濟jì水shuǐ出chū共gòng山shān南nán東dōng丘qiū，絕jué鉅jù鹿lù澤zé，注zhù渤bó海hǎi，入rù齊qí琅láng槐huái東dōng北běi。潦lǎo水shuǐ出chū衛wèi皋gāo東dōng，東dōng南nán注zhù渤bó海hǎi，入rù潦lǎo陽yáng。虖hū沱tuó水shuǐ出chū晉jìn陽yáng城chéng南nán，而ér西xī至zhì陽yáng曲qū北běi，而ér東dōng注zhù渤bó海hǎi，入rù越yuè章zhāng武wǔ北běi。漳zhāng水shuǐ出chū山shān陽yáng東dōng，東dōng注zhù渤bó海hǎi，入rù章zhāng武wǔ南nán。

De drie rivieren van de Min (岷三江); aan hun bron… De Grote Rivier (大江, de Yangtze) komt uit de berg Wen (汶山); de Noordrivier (北江) komt uit de berg Man (曼山); de Zuidrivier (南江) komt uit de berg Gao (高山). De berg Gao ligt ten westen van Chengdu (城都). Zij monden uit in zee, ten zuiden van Changzhou (長州). — De Zhejiang (浙江) komt uit de Drie Terrassen van de Zoon des Hemels (三天子都), aan hun oostzijde; hij ligt ten noordwesten van Min (閩) en mondt uit in zee, ten zuiden van Yuji (餘暨). — De Lujiang (廬江) komt uit de Drie Terrassen van de Zoon des Hemels en mondt uit in de Rivier, ten westen van het Pengze-meer (彭澤); een lezing zegt Tianzizhang (天子鄣). — De Huai-rivier (淮水) komt uit de berg Yu (餘山); de berg Yu ligt ten oosten van Chaoyang (朝陽) en ten westen van Yixiang (義鄉); hij mondt uit in zee, ten noorden van Huaipu (淮浦). — De Xiang-rivier (湘水) komt uit het zuidoosten van het graf van Shun en omringt het in het westen; hij stroomt benedenstrooms in het Dongting-meer (洞庭). Een lezing zegt: in het zuidoosten, het moeras van het Westen. — De Han-rivier (漢水) komt uit de berg Fuyu (鮒魚之山), waar keizer Zhuanxu (顓頊) op de zuidhelling en zijn negen bijvrouwen op de noordhelling werden begraven, bewaakt door vier slangen. — De Meng-rivier (濛水) komt ten westen van Hanyang (漢陽) en mondt uit in de Rivier, ten westen van Nieyang (聶陽). — De Wen-rivier (溫水) komt uit de Kongtong (崆峒); de berg Kongtong ligt ten zuiden van Linfen (臨汾); hij mondt uit in de Rivier (河), ten noorden van Huayang (華陽). — De Ying-rivier (潁水) komt uit de berg Shaoshi (少室); de berg Shaoshi ligt ten zuiden van Yongshi (雍氏); hij mondt uit in de Huai, in het westen, ten noorden van Yan (鄢). Een lezing zegt Houshi (緱氏). — De Ru-rivier (汝水) komt uit de berg Tianxi (天息山), ten zuidwesten van Liang-Mianxiang (梁勉鄉); hij mondt uit in de Huai, in het uiterste noordwesten. Een lezing zegt: de Huai ligt ten noorden van Qisi (期思). — De Jing-rivier (涇水) komt uit de berg ten noorden van de Grote Muur (長城北山); de berg ligt ten noorden van Yuzhi-Changyuan (郁郅長垣); in het noorden mondt hij uit in de Wei (渭), ten noorden van Xi (戲). — De Wei-rivier (渭水) komt uit de berg Niaoshu-Tongxue (鳥鼠同穴山); hij stroomt oostwaarts en mondt uit in de Rivier, ten noorden van Huayin (華陰). — De Bai-rivier (白水) komt uit Shu (蜀) en stroomt zuidoostwaarts en mondt uit in de Rivier, aan de voet van de stad Jiangzhou (江州). — De Yuan-rivier (沅水) komt ten westen van Tancheng (鐔城), in de commanderij Xiang (象郡); hij stroomt oostwaarts en mondt uit in de Rivier, ten westen van Xiajun (下雋), en bereikt het Dongting-meer. — De Gan-rivier (贛水) komt uit de oostelijke berg van Niedu (聶都東山); hij stroomt noordoostwaarts en mondt uit in de Rivier, ten westen van het Pengze-meer. — De Si-rivier (泗水) komt ten noordoosten van Wu (吳) en dan zuidwaarts, passeert in het zuidwesten ten westen van Huling (湖陵), en stroomt zuidoostwaarts en mondt uit in de Oostzee, ten noorden van Huaiyin (淮陰). — De Yu-rivier (鬱水) komt uit de commanderij Xiang en stroomt zuidwestwaarts en mondt uit in de Zuidzee, ten zuidoosten van Xuling (須陵). — De Yi-rivier (肄水) komt ten zuidwesten van Linjin (臨晉) en stroomt zuidoostwaarts en mondt uit in zee, ten westen van Panyu (番禺). — De Huang-rivier (潢水) komt uit de noordwestelijke berg van Guiyang (桂陽) en stroomt zuidoostwaarts en mondt uit in de Yi-rivier, ten westen van Dunpu (敦浦). — De Luo-rivier (洛水) komt uit de westelijke berg van Luo (洛西山) en stroomt noordoostwaarts en mondt uit in de Rivier, ten westen van Chenggao (成皋). — De Fen-rivier (汾水) komt ten noorden van Shangyu (上窳) en stroomt zuidwestwaarts en mondt uit in de Rivier, ten zuiden van Pishi (皮氏). — De Qin-rivier (沁水) komt ten oosten van de berg Jingxing (井陘山) en stroomt zuidoostwaarts en mondt uit in de Rivier, ten zuidoosten van Huai (懷). — De Ji-rivier (濟水) komt uit de oostelijke heuvel ten zuiden van de berg Gong (共山), doorkruist het Julu-moeras (鉅鹿澤) en mondt uit in de Bo-zee, ten noordoosten van Qi-Langhuai (齊琅槐). — De Liao-rivier (潦水) komt ten oosten van Weigao (衛皋) en stroomt zuidoostwaarts en mondt uit in de Bo-zee, bij Liaoyang (潦陽). — De Hutuo-rivier (虖沱水) komt ten zuiden van de stad Jinyang (晉陽城), gaat westwaarts tot ten noorden van Yangqu (陽曲), stroomt dan oostwaarts en mondt uit in de Bo-zee, ten noorden van Yue-Zhangwu (越章武). — De Zhang-rivier (漳水) komt ten oosten van Shanyang (山陽) en stroomt oostwaarts en mondt uit in de Bo-zee, ten zuiden van Zhangwu (章武).

建jiàn平píng元yuán年nián四sì月yuè丙bǐng戌xū，待dài詔zhào太tài常cháng屬shǔ臣chén望wàng校xiào治zhì，侍shì中zhōng光guāng祿lù勳xūn臣chén龔gōng、侍shì中zhōng奉fèng車chē都dōu尉wèi光guāng祿lù大dà夫fū臣chén秀xiù領lǐng主zhǔ省shěng。

In de vierde maand van het eerste jaar Jianping (建平, 6 v.Chr.), op de dag bingxu, collationeerde de onderdaan Wang, toegevoegd aan de Taichang en wachtend op audiëntie, het; de onderdaan Gong, Shizhong en Guanglu-xun, alsook de onderdaan Xiu, Shizhong, Fengche-duwei en Guanglu-daifu, leidden de eindredactie.

Aantekeningen

Een samengesteld boek. De 海內東經 plaatst twee zeer verschillende lagen naast elkaar: eerst korte mythische notities (landen van de Drijvende Zanden, Dondergod, eilanden van de Oostzee), dan een uitgebreide geografische catalogus van de rivieren. De filologen beschouwen dit rivierenregister als een interpolatie van de Han, van administratieve geest, vreemd aan de mythologische kern van het boek.

De Dondergod (雷神). In het Lei-moeras woont een god met drakenlijf en mensenhoofd, die het onweer doet rommelen door op zijn buik te slaan als op een trommel: een van de oudste verbeeldingen van de donder in de Chinese mythologie.

Landen van de Drijvende Zanden. De tekst noemt het Daxia (大夏, Bactrië) en het Yuezhi (月支), Centraal-Aziatische volkeren die de Han kenden na de reizen van Zhang Qian — een teken dat de «mythische» geografie zich hier opent naar de reële wereld van de zijderoutes.

Het register van de rivieren. De lange slotnotitie beschrijft voor elke grote waterloop zijn bron (出…) en zijn monding (入…): Yangtze (大江), Gele Rivier (河), Huai (淮), Wei (渭), Xiang (湘), Ji (濟), Zhang (漳)… Een kostbaar document over de hydrografie van het Han-China, aangevuld met een nomenclatuur van plaatsen en commanderijen.

Het Han-colofon. Zoals boek IX eindigt het hoofdstuk met de keizerlijke collatienotitie, gedateerd op het jaar 6 v.Chr. (Jianping-tijdperk), die de door Liu Xiang en Liu Xin (Xiu) geleide herziening bevestigt.

Onzekere identificaties. Veel oude plaatsnamen (鐔城, 郁郅, 聶都…) komen niet meer overeen met zekere plaatsen; zij worden in pinyin met de karakters getranscribeerd.

Chinese tekst naar het Chinese Text Project (ctext.org). Vertaling en aantekeningen: Chine-culture.com.