คัมภีร์ขุนเขาและท้องทะเล เล่มที่สิบเจ็ด (大荒北经)

คัมภีร์แห่งถิ่นทุรกันดารใหญ่ทางทิศเหนือ (大荒北經 Dàhuāng běijīng) เป็นเล่มที่สิบเจ็ดของคัมภีร์ขุนเขาและท้องทะเล และเป็นเล่มสุดท้ายในบรรดา «คัมภีร์แห่งถิ่นทุรกันดารใหญ่» (大荒經) ทั้งสี่ รวบรวมเทพปกรณัมอันทรงพลังที่สุดบางเรื่องของประมวล ได้แก่ ความตายของคุยฟู่ผู้ไล่ตามดวงอาทิตย์ มหาสงครามของจักรพรรดิเหลืองกับชือโหยวโดยมีมังกรปีกและเทพีแห่งความแล้งบาร่วมศึก อสูรเซียงเหยาที่ถูกหยูสังหาร และมหาบุคลาธิษฐานแห่งจักรวาลคือมังกร-คบเพลิง (จู๋หลง) ข้อความภาษาจีนแสดงพร้อมคำอ่านพินอิน ตามด้วยคำแปลภาษาไทยและหมายเหตุ

大荒北經 — ถิ่นทุรกันดารใหญ่ทางทิศเหนือ

東dōng北běi海hǎi之zhī外wài，大dà荒huāng之zhī中zhōng，河hé水shuǐ之zhī間jiān，附fù禺yú之zhī山shān，帝dì顓zhuān頊xū與yǔ九jiǔ嬪pín葬zàng焉yān。爰yuán有yǒu𩿨chī久jiǔ、文wén貝bèi、離lí俞yú、鸞luán鳥niǎo、凰huáng鳥niǎo、大dà物wù、小xiǎo物wù。有yǒu青qīng鳥niǎo、琅láng鳥niǎo、玄xuán鳥niǎo、黃huáng鳥niǎo、虎hǔ、豹bào、熊xióng、羆pí、黃huáng蛇shé、視shì肉ròu、璿xuán、瑰guī、瑤yáo、碧bì，皆jiē出chū衛wèi於yú山shān。丘qiū方fāng圓yuán三sān百bǎi里lǐ，丘qiū南nán帝dì俊jùn竹zhú林lín在zài焉yān，大dà可kě為wèi舟zhōu。竹zhú南nán有yǒu赤chì澤zé水shuǐ，名míng曰yuē封fēng淵yuān。有yǒu三sān桑sāng無wú枝zhī。丘qiū西xī有yǒu沉chén淵yuān，顓zhuān頊xū所suǒ浴yù。

พ้นจากทะเลตะวันออกเฉียงเหนือ ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ระหว่างแขนแม่น้ำ ตั้งตระหง่านภูเขาฝูอวี๋ (附禺之山) จักรพรรดิจวนซวี (顓頊) กับสนมทั้งเก้าฝังพระศพอยู่ที่นั่น ที่นั่นมีจิวจิ่ว (𩿨久) หอยลายเส้น นกหลีอวี๋ (離俞) นกหลวน (鸞) นกหวง (凰) และสัตว์น้อยใหญ่ มีนกสีฟ้า นกหลาง (琅) นกดำ นกเหลือง เสือ เสือดาว หมี หมีสีน้ำตาล งูเหลือง ฉื่อโร่ว (視肉) และหยกซวน (璿) กุ้ย (瑰) เหยา (瑤) กับปี้ (碧) ทั้งหมดมาจากภูเขาที่มีผู้พิทักษ์ (衛) เนินเขามีเส้นรอบวงสามร้อยหลี่ ทางใต้ของเนินมีดงไผ่ของจักรพรรดิจวิ้น (帝俊竹林) ใหญ่พอจะทำเรือได้ ทางใต้ของไผ่มีน้ำแห่งบึงแดง (赤澤水) เรียกว่าวังน้ำเฟิง (封淵) มีต้นหม่อนสามต้นไร้กิ่ง ทางตะวันตกของเนินมีเหวลึก (沉淵) ที่จวนซวีเคยลงสรง

有yǒu胡hú不bù與yǔ之zhī國guó，烈liè姓xìng，黍shǔ食shí。

มีอาณาจักรหูปู้อวี๋ (胡不與之國) แห่งตระกูลเลี่ย (烈) ซึ่งกินข้าวฟ่าง

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē不bù咸xián。有yǒu肅sù慎shèn氏shì之zhī國guó。有yǒu悲bēi蛭zhì，四sì翼yì。有yǒu蟲chóng，獸shòu首shǒu蛇shé身shēn，名míng曰yuē琴qín蟲chóng。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อปู้เซียน (不咸) มีอาณาจักรซู่เซิ่น (肅慎氏之國) มีปลิงเปยจื้อ (悲蛭) สี่ปีก มีแมลงหัวสัตว์กายงู ชื่อแมลงฉิน (琴蟲)

有yǒu人rén名míng曰yuē大dà人rén。有yǒu大dà人rén之zhī國guó，釐lí姓xìng，黍shǔ食shí。有yǒu大dà青qīng蛇shé，黃huáng頭tóu，食shí麈zhǔ。

มีสัตว์ชื่อต้าเหริน (大人, ยักษ์) มีอาณาจักรยักษ์ (大人之國) แห่งตระกูลหลี (釐) ซึ่งกินข้าวฟ่าง มีงูเขียวครามใหญ่หัวเหลือง ที่ขย้ำกวาง (麈)

有yǒu榆yú山shān。有yǒu鯀gǔn攻gōng程chéng州zhōu之zhī山shān。

มีภูเขาอวี๋ (榆山) มีภูเขาที่กุ่นโจมตีเฉิงโจว (鯀攻程州之山)

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē衡héng天tiān。有yǒu先xiān民mín之zhī山shān。有yǒu槃pán木mù千qiān里lǐ。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อเหิงเทียน (衡天) มีภูเขาแห่งมนุษย์รุ่นแรก (先民之山) มีต้นพาน (槃木) สูงพันหลี่

有yǒu叔shū歜chù國guó。顓zhuān頊xū之zhī子zi，黍shǔ食shí，使shǐ四sì鳥niǎo：虎hǔ、豹bào、熊xióng、羆pí。有yǒu黑hēi蟲chóng，如rú熊xióng狀zhuàng，名míng曰yuē猎liè猎liè。

มีอาณาจักรซู่ฉู่ (叔歜國) (มีผู้คนสืบจาก) บุตรของจวนซวี ที่นั่นกินข้าวฟ่างและมีสัตว์สี่ชนิดรับใช้ คือ เสือ เสือดาว หมี และหมีสีน้ำตาล มีแมลงดำคล้ายหมี ชื่อเลี่ยเลี่ย (猎猎)

有yǒu北běi齊qí之zhī國guó，姜jiāng姓xìng，使shǐ虎hǔ、豹bào、熊xióng、羆pí。

มีอาณาจักรเป่ยฉี (北齊之國) แห่งตระกูลเจียง (姜) ซึ่งมีเสือ เสือดาว หมี และหมีสีน้ำตาลรับใช้

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē先xiān檻kǎn大dà逢féng之zhī山shān，河hé、濟jì所suǒ入rù，海hǎi北běi注zhù焉yān。其qí西xī有yǒu山shān，名míng曰yuē禹yǔ所suǒ積jī石shí。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อเซียนเจี้ยน-ต้าเฝิง (先檻大逢之山) อันเป็นที่ซึ่งแม่น้ำ (河) และจี้ (濟) ไหลลงสู่ และทะเลเหนือไหลเข้ามา ทางตะวันตกมีภูเขาชื่อจีสือ-ที่หยูก่อกอง (禹所積石)

有yǒu陽yáng山shān者zhě。有yǒu順shùn山shān者zhě，順shùn水shuǐ出chū焉yān。有yǒu始shǐ州zhōu之zhī國guó，有yǒu丹dān山shān。

มีภูเขาหยาง (陽山) มีภูเขาชุ่น (順山) อันเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำชุ่น (順水) มีอาณาจักรสื่อโจว (始州之國) และภูเขาชาดแดง (丹山)

有yǒu大dà澤zé方fāng千qiān里lǐ，群qún鳥niǎo所suǒ解jiě。

มีบึงใหญ่ (大澤) กว้างพันหลี่ทุกด้าน เป็นที่ซึ่งหมู่นกพากันมาผลัดขน

有yǒu毛máo民mín之zhī國guó，依yī姓xìng，食shí黍shǔ，使shǐ四sì鳥niǎo。禹yǔ生shēng均jūn國guó，均jūn國guó生shēng役yì采cǎi，役yì采cǎi生shēng脩xiū鞈gé，脩xiū鞈gé殺shā綽chuò人rén。帝dì念niàn之zhī，潛qián為wèi之zhī國guó，是shì此cǐ毛máo民mín。

มีอาณาจักรมนุษย์ขน (毛民之國) แห่งตระกูลอี (依) ซึ่งกินข้าวฟ่างและมีสัตว์สี่ชนิดรับใช้ หยู (禹) ให้กำเนิดจวินกั๋ว (均國) จวินกั๋วให้กำเนิดอี้ไฉ (役采) อี้ไฉให้กำเนิดซิวเก๋อ (脩鞈) และซิวเก๋อสังหารชั่วเหริน (綽人) องค์อธิราชสงสารเขาจึงสร้างอาณาจักรให้อย่างลับ ๆ นั่นคือมนุษย์ขนเหล่านี้

有yǒu儋dān耳ěr之zhī國guó，任rèn姓xìng，禺yú號hào子zi，食shí穀gǔ。北běi海hǎi之zhī渚zhǔ中zhōng，有yǒu神shén，人rén面miàn鳥niǎo身shēn，珥ěr兩liǎng青qīng蛇shé，踐jiàn兩liǎng赤chì蛇shé，名míng曰yuē禺yú彊qiáng。

มีอาณาจักรหูยาน (儋耳之國) แห่งตระกูลเริ่น (任) บุตรของอวี๋เฮ่า (禺號) ซึ่งกินธัญพืช ท่ามกลางเกาะน้อยแห่งทะเลเหนือมีเทพหน้าคนกายนก สวมงูเขียวสองตัวเป็นต่างหู และงูแดงสองตัวใต้เท้า ชื่ออวี๋เฉียง (禺彊)

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē北běi極jí天tiān樻kuì，海hǎi水shuǐ北běi注zhù焉yān。有yǒu神shén，九jiǔ首shǒu人rén面miàn鳥niǎo身shēn，名míng曰yuē九jiǔ鳳fèng。又yòu有yǒu神shén衘xián蛇shé操cāo蛇shé，其qí狀zhuàng虎hǔ首shǒu人rén身shēn，四sì蹄tí長cháng肘zhǒu，名míng曰yuē彊qiáng良liáng。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อแกนสวรรค์แห่งขั้วโลกเหนือ (北極天樻) อันเป็นที่ซึ่งทะเลไหลเข้ามา มีเทพเก้าเศียร หน้าคนกายนก ชื่อหงส์เก้าเศียร (九鳳) ยังมีเทพผู้กัดงูและถืองู หัวเสือกายคน เท้ากีบสี่ ข้อศอกยาว ชื่อเฉียงเหลียง (彊良)

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē成chéng都dōu載zài天tiān。有yǒu人rén珥ěr兩liǎng黃huáng蛇shé，把bǎ兩liǎng黃huáng蛇shé，名míng曰yuē夸kuā父fù。后hòu土tǔ生shēng信xìn，信xìn生shēng夸kuā父fù。夸kuā父fù不bù量liàng力lì，欲yù追zhuī日rì景jǐng，逮dǎi之zhī於yú禺yú谷gǔ。捋lǚ飲yǐn河hé而ér不bù足zú也yě，將jiāng走zǒu大dà澤zé，未wèi至zhì，死sǐ于yú此cǐ。應yīng龍lóng已yǐ殺shā蚩chī尤yóu，又yòu殺shā夸kuā父fù，乃nǎi去qù南nán方fāng處chù之zhī，故gù南nán方fāng多duō雨yǔ。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อเฉิงตู-ไจ้เทียน (成都載天) มีสัตว์ประดับด้วยงูเหลืองสองตัวและถืองูเหลืองสองตัว ชื่อคุยฟู่ (夸父) โฮ่วถู่ (后土) ให้กำเนิดซิ่น (信) ซิ่นให้กำเนิดคุยฟู่ คุยฟู่ประเมินกำลังตนผิด หมายไล่ตามวิถีของดวงอาทิตย์และตามทันที่หุบเขาอวี๋ (禺谷) ยามกระหายเขาอยากดื่ม จึงดื่มแม่น้ำจนมิอาจทำให้แห้ง แล้วมุ่งสู่บึงใหญ่ แต่สิ้นใจที่นี่ก่อนถึง มังกรปีก (應龍) ซึ่งสังหารชือโหยว (蚩尤) ไปแล้ว สังหารคุยฟู่ด้วย แล้วถอยลงใต้ ด้วยเหตุนี้ทิศใต้จึงมีฝนชุก

又yòu有yǒu無wú腸cháng之zhī國guó，是shì任rèn姓xìng，無wú繼jì子zi，食shí魚yú。

ยังมีอาณาจักรไร้ลำไส้ (無腸之國) แห่งตระกูลเริ่น (任) ผู้สืบสายอู๋จี้ (無繼) ซึ่งกินปลา

共gòng工gōng臣chén名míng曰yuē相xiāng繇yáo，九jiǔ首shǒu蛇shé身shēn，自zì環huán，食shí于yú九jiǔ土tǔ。其qí所suǒ歍wū所suǒ尼ní，即jí為wèi源yuán澤zé，不bù辛xīn乃nǎi苦kǔ，百bǎi獸shòu莫mò能néng處chù。禹yǔ湮yān洪hóng水shuǐ，殺shā相xiāng繇yáo，其qí血xuè腥xīng臭chòu，不bù可kě生shēng穀gǔ，其qí地dì多duō水shuǐ，不bù可kě居jū也yě。禹yǔ湮yān之zhī，三sān仞rèn三sān沮jǔ，乃nǎi以yǐ為wèi池chí，群qún帝dì是shì因yīn以yǐ為wèi臺tái。在zài崑kūn崙lún之zhī北běi。

เสนาบดีของก้งกง (共工) ชื่อเซียงเหยา (相繇) เก้าเศียรกายงู ขดรอบตัวเอง กินเก้าแคว้นพร้อมกัน ที่ใดที่มันสำรอกหรือพักพิง ที่นั่นก็เกิดบ่อน้ำพุและบึง น้ำมิได้เผ็ดแต่ขม และไม่มีสัตว์ใดอยู่ได้ หยูกั้นน้ำท่วมและสังหารเซียงเหยา แต่เลือดของมันเหม็นเน่าจนเพาะธัญพืชไม่ได้ และผืนดินอันชุ่มน้ำก็อยู่อาศัยไม่ได้ หยูถมมัน สามครั้งมันทรุด สามครั้งมันยุบ แล้วเขาจึงทำเป็นสระ และทวยเทพ (群帝) ทำเป็นลานยกพื้น นี่อยู่ทางเหนือของคุนหลุน

有yǒu岳yuè之zhī山shān，尋xún竹zhú生shēng焉yān。

มีภูเขาเยฺว่ (岳之山) ที่ซึ่งไผ่ซวิน (尋竹) ขึ้นอยู่

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē不bù句gōu，海hǎi水shuǐ入rù焉yān。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อปู้จวี (不句) อันเป็นที่ซึ่งทะเลไหลเข้ามา

有yǒu係xì昆kūn之zhī山shān者zhě，有yǒu共gòng工gōng之zhī臺tái，射shè者zhě不bù敢gǎn北běi嚮xiàng。有yǒu人rén衣yī青qīng衣yī，名míng曰yuē黃huáng帝dì女nǚ魃bá。蚩chī尤yóu作zuò兵bīng伐fá黃huáng帝dì，黃huáng帝dì乃nǎi令lìng應yīng龍lóng攻gōng之zhī冀jì州zhōu之zhī野yě。應yīng龍lóng畜chù水shuǐ，蚩chī尤yóu請qǐng風fēng伯bó、雨yǔ師shī，縱zòng大dà風fēng雨yǔ。黃huáng帝dì乃nǎi下xià天tiān女nǚ曰yuē魃bá。雨yǔ止zhǐ，遂suì殺shā蚩chī尤yóu。魃bá不bù得dé復fù上shàng，所suǒ居jū不bù雨yǔ。叔shū均jūn言yán之zhī帝dì，後hòu置zhì之zhī赤chì水shuǐ之zhī北běi，叔shū均jūn乃nǎi為wèi田tián祖zǔ。魃bá時shí亡wáng之zhī。所suǒ欲yù逐zhú之zhī者zhě，令lìng曰yuē：「神shén北běi行xíng！」先xiān除chú水shuǐ道dào，決jué通tōng溝gōu瀆dú。

มีภูเขาซี่คุน (係昆之山) มีลานก้งกง (共工之臺) นายขมังธนูไม่กล้ายิงไปทางเหนือ มีสัตว์ห่มเขียว ชื่อบา (魃) ธิดาของจักรพรรดิเหลือง ชือโหยว (蚩尤) ตีอาวุธและโจมตีจักรพรรดิเหลือง จักรพรรดิเหลืองจึงบัญชาให้มังกรปีก (應龍) สู้กับมันที่ทุ่งจี้โจว (冀州之野) มังกรปีกกักน้ำไว้ ชือโหยวเรียกเจ้าลม (風伯) และเจ้าฝน (雨師) มาปลดปล่อยพายุใหญ่ จักรพรรดิเหลืองจึงส่งธิดาแห่งสวรรค์ คือบา (魃) ลงมา ฝนก็หยุด และชือโหยวถูกสังหาร แต่บาไม่อาจปีนกลับสู่สวรรค์ และที่ใดที่นางพำนัก ที่นั่นก็ไม่มีฝนตกอีก ชู่จวิน (叔均) เตือนองค์อธิราช ผู้เนรเทศนางไปทางเหนือของน้ำแดง ชู่จวินกลายเป็นเทพแห่งไร่นา (田祖) บางครั้งบาก็หลบหนี (จากที่ของนาง) เมื่อปรารถนาจะขับไล่นาง ก็บัญชาว่า «วิญญาณเอ๋ย จงไปทางเหนือ!» ก่อนอื่นต้องขุดลอกร่องน้ำและเปิดคูคลอง

有yǒu人rén方fāng食shí魚yú，名míng曰yuē深shēn目mù民mín之zhī國guó，昐fēn姓xìng，食shí魚yú。

มีสัตว์กำลังกินปลา ชื่ออาณาจักรตาลึก (深目民之國) แห่งตระกูลเฟิน (昐) ซึ่งกินปลา

有yǒu鍾zhōng山shān者zhě。有yǒu女nǚ子zi衣yī青qīng衣yī，名míng曰yuē赤chì水shuǐ女nǚ子zi獻xiàn。

มีภูเขาจง (鍾山) มีหญิงห่มเขียว ชื่อเซี่ยน ธิดาแห่งน้ำแดง (赤水女子獻)

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu山shān名míng曰yuē融róng父fù山shān，順shùn水shuǐ入rù焉yān。有yǒu人rén名míng曰yuē犬quǎn戎róng。黃huáng帝dì生shēng苗miáo龍lóng，苗miáo龍lóng生shēng融róng吾wú，融róng吾wú生shēng弄nòng明míng，弄nòng明míng生shēng白bái犬quǎn，白bái犬quǎn有yǒu牝pìn牡mǔ，是shì為wèi犬quǎn戎róng，肉ròu食shí。有yǒu赤chì獸shòu，馬mǎ狀zhuàng無wú首shǒu，名míng曰yuē戎róng宣xuān王wáng尸shī。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อหรงฟู่ (融父山) อันเป็นที่ซึ่งแม่น้ำชุ่น (順水) ไหลลงสู่ มีสัตว์ชื่อเฉวี่ยนหรง (犬戎) จักรพรรดิเหลืองให้กำเนิดเหมียวหลง (苗龍) เหมียวหลงให้กำเนิดหรงอู๋ (融吾) หรงอู๋ให้กำเนิดหน้งหมิง (弄明) หน้งหมิงให้กำเนิดสุนัขขาว (白犬) ซึ่งเป็นทั้งตัวผู้และตัวเมีย นั่นคือเฉวี่ยนหรง ผู้กินเนื้อเป็นอาหาร มีสัตว์สีแดงรูปม้าไร้หัว ชื่อศพราชาหรงเซวียน (戎宣王尸)

有yǒu山shān名míng曰yuē齊qí州zhōu之zhī山shān、君jūn山shān、鬵qín山shān、鮮xiān野yě山shān、魚yú山shān。

มีภูเขาชื่อภูเขาฉีโจว (齊州之山) ภูเขาจวิน (君山) ภูเขาฉิน (鬵山) ภูเขาเซียนเย่ (鮮野山) และภูเขาปลา (魚山)

有yǒu人rén一yī目mù，當dāng面miàn中zhōng生shēng，一yī曰yuē是shì威wēi姓xìng，少shǎo昊hào之zhī子zi，食shí黍shǔ。

มีมนุษย์ตาเดียว อยู่กลางใบหน้า อีกสำนวนว่าพวกเขาเป็นตระกูลเวย (威) บุตรของเซ่าฮ่าว และกินข้าวฟ่าง

有yǒu繼jì無wú民mín，繼jì無wú民mín任rèn姓xìng，無wú骨gǔ子zi，食shí氣qì、魚yú。

มีจี้อู๋หมิน (繼無民) จี้อู๋หมินเป็นตระกูลเริ่น (任) ผู้สืบสายอู๋กู่ (無骨) ซึ่งยังชีพด้วยลมหายใจ (氣) และปลา

西xī北běi海hǎi外wài，流liú沙shā之zhī東dōng，有yǒu國guó曰yuē中zhōng䡢biàn，顓zhuān頊xū之zhī子zi，食shí黍shǔ。

พ้นจากทะเลตะวันตกเฉียงเหนือ ทางตะวันออกของทรายเลื่อน มีอาณาจักรชื่อจงเชอ (中䡢) (มีผู้คนสืบจาก) บุตรของจวนซวี ซึ่งกินข้าวฟ่าง

有yǒu國guó名míng曰yuē賴lài丘qiū。有yǒu犬quǎn戎róng國guó。有yǒu神shén，人rén面miàn獸shòu身shēn，名míng曰yuē犬quǎn戎róng。

มีอาณาจักรชื่อไล่ชิว (賴丘) มีอาณาจักรเฉวี่ยนหรง (犬戎國) มีเทพหน้าคนกายสัตว์ ชื่อเฉวี่ยนหรง (犬戎)

西xī北běi海hǎi外wài，黑hēi水shuǐ之zhī北běi，有yǒu人rén有yǒu翼yì，名míng曰yuē苗miáo民mín。顓zhuān頊xū生shēng驩huān頭tóu，驩huān頭tóu生shēng苗miáo民mín，苗miáo民mín百bǎi姓xìng，食shí肉ròu。有yǒu山shān名míng曰yuē章zhāng山shān。

พ้นจากทะเลตะวันตกเฉียงเหนือ ทางเหนือของน้ำดำ มีสิ่งมีชีวิตมีปีก ชื่อเหมียวหมิน (苗民) จวนซวีให้กำเนิดฮวนโถว (驩頭) ฮวนโถวให้กำเนิดเหมียวหมิน เหมียวหมินเป็นตระกูลไป่ (百) ซึ่งกินเนื้อ มีภูเขาชื่อภูเขาจาง (章山)

大dà荒huāng之zhī中zhōng，有yǒu衡héng石shí山shān、九jiǔ陰yīn山shān、泂jiǒng野yě之zhī山shān，上shàng有yǒu赤chì樹shù，青qīng葉yè，赤chì華huá，名míng曰yuē若ruò木mù。

กลางถิ่นทุรกันดารใหญ่มีภูเขาเหิงสือ (衡石山) ภูเขาจิ่วยิน (九陰山) และภูเขาจย่งเย่ (泂野之山) ยอดเขามีต้นไม้สีแดง ใบเขียวดอกแดง ชื่อรั่วมู่ (若木)

有yǒu牛niú黎lí之zhī國guó。有yǒu人rén無wú骨gǔ，儋dān耳ěr之zhī子zi。

มีอาณาจักรหนิวหลี (牛黎之國) มีสิ่งมีชีวิตไร้กระดูก ผู้สืบสายหูยาน (儋耳)

西xī北běi海hǎi之zhī外wài，赤chì水shuǐ之zhī北běi，有yǒu章zhāng尾wěi山shān。有yǒu神shén，人rén面miàn蛇shé身shēn而ér赤chì，直zhí目mù正zhèng乘chéng，其qí瞑míng乃nǎi晦huì，其qí視shì乃nǎi明míng，不bù食shí，不bù寢qǐn，不bù息xī，風fēng雨yǔ是shì謁yè。是shì燭zhú九jiǔ陰yīn，是shì謂wèi燭zhú龍lóng。

พ้นจากทะเลตะวันตกเฉียงเหนือ ทางเหนือของน้ำแดง ตั้งตระหง่านภูเขาจางเหว่ย (章尾山) มีเทพหน้าคนกายงู สีแดง ตาตั้งฉากตรงสนิท เมื่อหลับตาก็เป็นกลางคืน เมื่อลืมตาก็เป็นกลางวัน มันไม่กิน ไม่นอน ไม่หายใจ ลมและฝนอยู่ในบัญชาของมัน มันส่องสว่างเก้าความมืด นี่คือมังกร-คบเพลิง (燭龍, จู๋หลง)

หมายเหตุ

สงครามของจักรพรรดิเหลืองกับชือโหยว (蚩尤) เรื่องเล่าที่ละเอียดที่สุดในซานไห่จิงว่าด้วยปกรณัมการสถาปนานี้ ชือโหยว ผู้ประดิษฐ์อาวุธ เผชิญหน้าจักรพรรดิเหลือง มังกรปีก (應龍) กักน้ำไว้ ชือโหยวเรียกเจ้าลมและเจ้าฝน และจักรพรรดิเหลืองส่งธิดาบา (魃) แห่งความแล้งลงมาจากฟ้าเพื่อพิชิตพายุ เป็นเหตุวิทยาแห่งความแห้งแล้งและพิธีขอฝน

คุยฟู่ (夸父) ดังในเล่มที่ ๘ ยักษ์ผู้ไล่ตามดวงอาทิตย์และตายเพราะกระหาย ที่นี่เขาผูกโยงกับโฮ่วถู่ (后土) และเชื่อมกับวัฏจักรของมังกรปีก ผู้สังหารเขาหลังชือโหยว

เซียงเหยา (相繇) และก้งกง งูเก้าเศียร เสนาบดีของก้งกง วางยาพิษแผ่นดิน หยูผู้ยิ่งใหญ่สังหารมันและแปรสถานที่ต้องสาปให้เป็นสระและลานศักดิ์สิทธิ์ — เป็นสำนวนแบบทิศเหนือของเซียงหลิวในเล่มที่ ๘

จู๋หลง (燭龍), มังกร-คบเพลิง เล่มนี้ปิดท้ายด้วยมหาบุคลาธิษฐานแห่งจักรวาลนี้ เทพสีแดงกายงู ผู้ที่การลืมตาและหลับตาทำให้เกิดกลางวันและกลางคืน ผู้บัญชาลมและฝน และ «ส่องสว่างเก้าความมืด» นับเป็นสัญลักษณ์อันทรงพลังที่สุดอย่างหนึ่งของจักรวาลวิทยาจีนโบราณ

ลำดับวงศ์และชนเผ่า บทนี้ทวีคูณสายสกุล (จวนซวี จักรพรรดิเหลือง หยู) และชนเผ่าตามชายขอบทิศเหนือ ในจำนวนนั้นมีเฉวี่ยนหรง (犬戎) เหมียวหมิน (苗民) และซู่เซิ่น (肅慎) ผสมผสานประวัติศาสตร์กับปกรณัม

การระบุที่ไม่แน่นอน ชื่อสรรพสัตว์ ขุนเขา และสัตว์มากมาย (彊良, 戎宣王尸, 中䡢…) ไม่มีคำเทียบที่แน่ชัด จึงถอดเป็นพินอินพร้อมอักษรจีน คำแปลภาษาไทยอิงตามอรรถาธิบายตามจารีต (กัวผู่ เฮ่าอี้สิง)

ข้อความภาษาจีนตาม Chinese Text Project (ctext.org) คำแปลและหมายเหตุ: Chine-culture.com