คัมภีร์แห่งถิ่นทุรกันดารใหญ่ทิศใต้ (大荒南經 Dàhuāng nánjīng) เป็นหนังสือเล่มที่สิบห้าของ คัมภีร์แห่งขุนเขาและท้องทะเล และเป็นเล่มที่สองใน «คัมภีร์แห่งถิ่นทุรกันดารใหญ่» (大荒經) หนังสือเล่มนี้ท่องไปตามดินแดนสุดขอบทิศใต้ อันเป็นถิ่นของวงศ์เทพแห่งจักรพรรดิจฺวิน (Jun) แห่งซุ่น (Shun) และแห่งจฺว้านซฺวี (Zhuanxu) ณ ที่นี้พบดินแดนแห่งผู้มีสามกาย เหล่าหมอผีแห่งจื้อ (Zhi) ที่ดำรงชีพโดยไม่ต้องหว่านหรือทอ เทวี ซีเหอ (Xihe) ผู้อาบชำระดวงอาทิตย์ทั้งสิบ และต้นเมเปิลที่เกิดจากเครื่องพันธนาการของชือโหยว (Chiyou) ตัวบทภาษาจีนแสดงพร้อมคำถอดเสียงพินอิน ตามด้วยคำแปลภาษาไทยและหมายเหตุ
大荒南經 — ถิ่นทุรกันดารใหญ่ทิศใต้
南海之外,赤水之西,流沙之東,有獸,左右有首,名曰䟣踢。有三青獸相并,名曰雙雙。
เลยทะเลทิศใต้ออกไป ทางตะวันตกของน้ำแดงและทางตะวันออกของทรายเลื่อน มีสัตว์ตัวหนึ่งซึ่งมีหัวหนึ่งอยู่ทางซ้ายและอีกหัวหนึ่งอยู่ทางขวา เรียกว่าฉู่ถี (䟣踢) มีสัตว์สีเขียวครามสามตัวจับคู่ผูกพันกัน เรียกว่าซฺวางซฺวาง (雙雙)
有阿山者。南海之中,有氾天之山,赤水窮焉。赤水之東,有蒼梧之野,舜與叔均之所葬也。爰有文貝、離俞、𩿨久、鷹、賈、委維、熊、羆、象、虎、豹、狼、視肉。
มีภูเขาอา (阿山) กลางทะเลทิศใต้ตั้งตระหง่านภูเขาฝานเทียน (氾天之山) อันเป็นที่สิ้นสุดของน้ำแดง ทางตะวันออกของน้ำแดงคือที่ราบชางอู๋ (蒼梧之野) ที่ซึ่งซุ่นและซู่จฺวิน (叔均) ถูกฝังไว้ ที่นั่นพบหอยลายเส้น นกหลี่ยฺหวี (離俞) นกจิ่วจิ่ว (𩿨久) นกอินทรี (鷹) นกเจี่ย (賈) งูเหวยเหวย (委維) หมี หมีสีน้ำตาล ช้าง เสือ เสือดาว หมาป่า และซือโร่ว (視肉)
有滎山,滎水出焉。黑水之南,有玄蛇,食麈。
มีภูเขาอิ๋ง (滎山) อันเป็นที่กำเนิดของแม่น้ำอิ๋ง (滎水) ทางใต้ของน้ำดำมีงูดำ (玄蛇) อาศัยอยู่ ซึ่งกลืนกินกวาง (麈)
有巫山者,西有黃鳥。帝藥,八齋。黃鳥於巫山,司此玄蛇。
มีภูเขาแห่งหมอผี (巫山) ทางตะวันตกมีนกสีเหลือง (黃鳥) ยาของพระราชา (帝藥) ถูกเก็บรักษาไว้ที่นั่นในยุ้งฉางแปดหลัง นกสีเหลืองแห่งภูเขาหมอผีเฝ้าระวังงูดำตัวนั้น
大荒之中,有不庭之山,榮水窮焉。有人三身,帝俊妻娥皇,生此三身之國,姚姓,黍食,使四鳥。有淵四方,四隅皆達,北屬黑水,南屬大荒,北旁名曰少和之淵,南旁名曰從淵,舜之所浴也。
ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ตั้งตระหง่านภูเขาปู้ถิง (不庭之山) อันเป็นที่สิ้นสุดของแม่น้ำหรง (榮水) มีมนุษย์ผู้มีสามกาย เอ๋อหฺวาง (娥皇) ชายาของจักรพรรดิจฺวิน ให้กำเนิดดินแดนแห่งผู้มีสามกายนี้ (三身之國) สกุลเหยา (姚) ที่นั่นกินข้าวฟ่างและมีสัตว์สี่ชนิดรับใช้ มีเหวสี่เหลี่ยม เปิดออกที่มุมทั้งสี่ ทางเหนือจดน้ำดำ ทางใต้จดถิ่นทุรกันดารใหญ่ ขอบด้านเหนือเรียกว่าเหวเส้าเหอ (少和之淵) ขอบด้านใต้เรียกว่าเหวฉง (從淵) ที่นั่นคือที่ซึ่งซุ่นอาบน้ำ
又有成山,甘水窮焉。有季禺之國,顓頊之子,食黍。有羽民之國,其民皆生毛羽。有卵民之國,其民皆生卵。
ยังมีภูเขาเฉิง (成山) อันเป็นที่สิ้นสุดของแม่น้ำกาน (甘水) มีดินแดนจี้ยฺหวี (季禺之國) บุตรของจฺว้านซฺวี ที่ซึ่งกินข้าวฟ่าง มีดินแดนแห่งมนุษย์ขนนก (羽民之國) ซึ่งผู้อยู่อาศัยล้วนเกิดมาปกคลุมด้วยขนนก มีดินแดนแห่งมนุษย์ไข่ (卵民之國) ซึ่งผู้อยู่อาศัยล้วนเกิดจากไข่
大荒之中,有不姜之山,黑水窮焉。又有賈山,汔水出焉。又有言山。又有登備之山。有恝恝之山。又有蒲山,澧水出焉。又有隗山,其西有丹,其東有玉。又南有山,漂水出焉。有尾山。有翠山。
ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ตั้งตระหง่านภูเขาปู้เจียง (不姜之山) อันเป็นที่สิ้นสุดของน้ำดำ ยังมีภูเขาเจีย (賈山) อันเป็นที่กำเนิดของแม่น้ำฉี (汔水) แล้วภูเขาเหยียน (言山) แล้วภูเขาเติงเป่ย (登備之山) ภูเขาเจียเจีย (恝恝之山) แล้วภูเขาผู (蒲山) อันเป็นที่กำเนิดของแม่น้ำหลี (澧水) แล้วภูเขาเหวย (隗山) ซึ่งด้านตะวันตกมีชาดและด้านตะวันออกมีหยก ทางใต้ลงไปอีกมีภูเขาหนึ่งอันเป็นที่กำเนิดของแม่น้ำเพียว (漂水) มีภูเขาเหวย (尾山) มีภูเขาชุ่ย (翠山)
有盈民之國,於姓,黍食。又有人方食木葉。
มีดินแดนแห่งมนุษย์ผู้อิ่มเอม (盈民之國) สกุลยฺหวี (於) ที่ซึ่งกินข้าวฟ่าง ยังมีผู้คนที่เลี้ยงชีพด้วยใบไม้
有不死之國,阿姓,甘木是食。
มีดินแดนแห่งผู้เป็นอมตะ (不死之國) สกุลอา (阿) ซึ่งเลี้ยงชีพด้วยต้นไม้หวาน (甘木)
大荒之中,有山名曰去痓。南極果,北不成,去痓果。
ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ตั้งตระหง่านภูเขาหนึ่งชื่อฉฺวีฉื่อ (去痓) ณ ขั้วใต้ (ผลไม้) สุกงอม ทางเหนือไม่สุก ที่ฉฺวีฉื่อผลไม้สุกงอม
南海渚中,有神,人面,珥兩青蛇,踐兩赤蛇,曰不廷胡余。
ท่ามกลางเกาะเล็กเกาะน้อยแห่งทะเลทิศใต้ มีเทพองค์หนึ่งพักอาศัยอยู่ มีใบหน้ามนุษย์ มีงูเขียวสองตัวเป็นตุ้มหู และงูแดงสองตัวใต้เท้า เรียกว่าปู้ถิงหูยฺหวี (不廷胡余)
有神名曰因因乎,南方曰因乎,夸風曰乎民。處南極以出入風。
มีเทพองค์หนึ่งชื่ออินอินหู (因因乎) ทางใต้เรียกท่านว่าอินหู (因乎) และลมที่พัดกระพือเรียกว่าหูหมิน (乎民) ท่านยืนอยู่ ณ ขั้วใต้เพื่อให้ลมพัดออกและพัดเข้า
有襄山。又有重陰之山。有人食獸,曰季釐。帝俊生季釐,故曰季釐之國。有緡淵。少昊生倍伐,倍伐降處緡淵。有水四方,名曰俊壇。
มีภูเขาเซียง (襄山) แล้วภูเขาฉงอิน (重陰之山) มีมนุษย์ผู้กินเนื้อสัตว์ เรียกว่าจี้ลี่ (季釐) จักรพรรดิจฺวินให้กำเนิดจี้ลี่ จึงเกิดเป็นดินแดนจี้ลี่ (季釐之國) มีเหวหมิน (緡淵) เส้าห่าวให้กำเนิดเป่ย์ฟา (倍伐) ผู้ลงมาพำนักที่เหวหมิน มีผืนน้ำสี่เหลี่ยมเรียกว่าแท่นบูชาแห่งจฺวิน (俊壇)
有臷民之國。帝舜生無淫,降臷處,是謂巫臷民。巫臷民肦姓,食穀,不績不經,服也;不稼不穡,食也。爰有歌舞之鳥,鸞鳥自歌,鳳鳥自舞。爰有百獸,相群爰處。百穀所聚。
มีดินแดนแห่งจื้อหมิน (臷民之國) จักรพรรดิซุ่นให้กำเนิดอู๋อิน (無淫) ผู้ลงมาพำนักที่จื้อ คือเหล่าอู๋จื้อหมิน (巫臷民, «ผู้คนแห่งหมอผีของจื้อ») เหล่าอู๋จื้อหมิน สกุลปัน (肦) กินธัญพืช พวกเขาไม่ปั่นด้ายไม่ทอผ้าแต่กลับมีเครื่องนุ่งห่ม ไม่หว่านไม่เกี่ยวแต่กลับมีอาหาร ที่นั่นมีนกขับขานและร่ายรำ นกหลวน (鸞) ขับขานเอง หงส์ฟีนิกซ์ (鳳) ร่ายรำเอง มีสัตว์ร้อยชนิดที่อยู่รวมกันเป็นฝูง ที่นั่นคือที่ซึ่งธัญพืชร้อยชนิดสั่งสมรวมกัน
大荒之中,有山名曰融天,海水南入焉。
ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ตั้งตระหง่านภูเขาหนึ่งชื่อหรงเทียน (融天) ที่ซึ่งน้ำทะเลไหลเข้ามาจากทางใต้
有人曰鑿齒,羿殺之。
มีมนุษย์ผู้หนึ่งชื่อจั๋วฉื่อ (鑿齒, «ฟันสว่าน») ผู้ซึ่งนักธนูอี้ (羿) สังหาร
有蜮山者,有蜮民之國,桑姓,食黍,射蜮是食。有人方扜弓射黃蛇,名曰蜮人。
มีภูเขายฺหวี (蜮山) มีดินแดนแห่งยฺหวีหมิน (蜮民之國) สกุลซาง (桑) ผู้กินข้าวฟ่างและเลี้ยงชีพด้วยยฺหวี (蜮 แมลงชนิดหนึ่งที่พวกเขาล่าด้วยธนู) มีมนุษย์ผู้น้าวธนูเพื่อยิงงูเหลือง เรียกว่ามนุษย์ยฺหวี (蜮人)
有宋山者,有赤蛇,名曰育蛇。有木生山上,名曰楓木。楓木,蚩尤所棄其桎梏,是謂楓木。
มีภูเขาซง (宋山) มีงูแดงชื่อยฺหวีเสอ (育蛇) บนภูเขามีต้นไม้ต้นหนึ่งขึ้นอยู่เรียกว่าต้นเมเปิล (楓木) ต้นเมเปิลนี้เอง ณ ที่นั้นชือโหยว (蚩尤) ได้ทิ้งเครื่องพันธนาการและขื่อคาไว้ ซึ่งกลายเป็นต้นเมเปิลนี้
有人方齒虎尾,名曰祖狀之尸。
มีสิ่งมีชีวิตที่มีฟัน (ยื่น) และหางเสือ เรียกว่าศพของจู่จฺวาง (祖狀之尸)
有小人,名曰焦僥之國,幾姓,嘉穀是食。
มีคนแคระ เรียกว่าดินแดนแห่งเจียวเหยา (焦僥之國) สกุลจี๋ (幾) ซึ่งเลี้ยงชีพด้วยธัญพืชอันงดงาม
大荒之中,有山名㱙塗之山,青水窮焉。有雲雨之山,有木名曰欒。禹攻雲雨,有赤石焉生欒,黃本,赤枝,青葉,群帝焉取藥。
ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ตั้งตระหง่านภูเขาหนึ่งชื่อซิวถู (㱙塗之山) อันเป็นที่สิ้นสุดของน้ำคราม (青水) มีภูเขาแห่งเมฆและฝน (雲雨之山) ที่นั่นมีต้นไม้ต้นหนึ่งขึ้นอยู่ชื่อหลวน (欒) ยฺหวี (禹) โค่น (ป่าของ) ยฺหวินยฺหวีที่นั่น มีหินแดงก้อนหนึ่งอันเป็นที่กำเนิดของหลวน มีลำต้นสีเหลือง กิ่งสีแดงและใบสีเขียว ที่นั่นคือที่ซึ่งเหล่าเทพ (群帝) มาเก็บยาของตน
有國曰顓頊,生伯服,食黍。有鼬姓之國。有苕山。又有宗山。又有姓山。又有壑山。又有陳州山。又有東州山。又有白水山,白水出焉,而生白淵,昆吾之師所浴也。
มีดินแดนหนึ่งชื่อจฺว้านซฺวี (顓頊) ผู้ให้กำเนิดปั๋วฝู (伯服) ที่ซึ่งกินข้าวฟ่าง มีดินแดนแห่งสกุลโหยว (鼬姓之國) มีภูเขาเถียว (苕山) แล้วภูเขาจง (宗山) แล้วภูเขาซิง (姓山) แล้วภูเขาเหอ (壑山) แล้วภูเขาเฉินโจว (陳州山) แล้วภูเขาตงโจว (東州山) แล้วภูเขาแห่งน้ำขาว (白水山) อันเป็นที่กำเนิดของแม่น้ำไป๋ (白水) ซึ่งก่อเกิดเป็นเหวขาว (白淵) ที่นั่นคือที่ซึ่งกองทัพแห่งคุนอู๋ (昆吾) อาบน้ำ
有人名曰張弘,在海上捕魚。海中有張弘之國,食魚,使四鳥。
มีมนุษย์ผู้หนึ่งชื่อจางหง (張弘) ผู้จับปลากลางทะเลลึก กลางทะเลมีดินแดนจางหง (張弘之國) ที่ซึ่งกินปลาและมีสัตว์สี่ชนิดรับใช้
有人焉,鳥喙,有翼,方捕魚於海。大荒之中,有人名曰驩頭。鯀妻士敬,士敬子曰炎融,生驩頭。驩頭人面鳥喙,有翼,食海中魚,杖翼而行。維宜芑苣,穋楊是食。有驩頭之國。
มีมนุษย์ผู้มีจะงอยปากนกและมีปีก ผู้จับปลาในทะเล ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่มีมนุษย์ผู้หนึ่งชื่อฮฺวานโถว (驩頭) กุ่น (鯀 บิดาของยฺหวี) มีชื่อจิง (士敬) เป็นชายา บุตรของชื่อจิงคือเหยียนหรง (炎融) ผู้ให้กำเนิดฮฺวานโถว ฮฺวานโถวมีใบหน้ามนุษย์และจะงอยปากนก มีปีก และเลี้ยงชีพด้วยปลาแห่งท้องทะเล เดินโดยยันตัวด้วยปีก เลี้ยงชีพด้วยต้นอ้อฉี (芑) จฺวี (苣) และข้าวฟ่างหยาง (穋楊) มีดินแดนฮฺวานโถว (驩頭之國)
帝堯、帝嚳、帝舜葬於岳山。爰有文貝,離俞、𩿨久、鷹、賈、延維、視肉、熊、羆、虎、豹;朱木,赤支,青華,玄實。有申山者。
จักรพรรดิเหยา (堯) คู่ (嚳) และซุ่น (舜) ถูกฝังไว้ที่ภูเขายฺเว่ (岳山) ที่นั่นพบหอยลายเส้น นกหลี่ยฺหวี (離俞) นกจิ่วจิ่ว (𩿨久) นกอินทรี นกเจี่ย (賈) งูเหยียนเหวย (延維) ซือโร่ว (視肉) หมี หมีสีน้ำตาล เสือ เสือดาว และต้นจู๋มู่ (朱木) มีกิ่งสีแดง ดอกสีเขียวและผลสีดำ มีภูเขาเซิน (申山)
大荒之中,有山名曰天臺高山,海水入焉。
ณ ใจกลางถิ่นทุรกันดารใหญ่ตั้งตระหง่านภูเขาหนึ่งชื่อเทียนไถ (天臺高山) ที่ซึ่งน้ำทะเลไหลเข้ามา
東南海之外,甘水之間,有羲和之國。有女子名曰羲和,方浴日於甘淵。羲和者,帝俊之妻,生十日。
เลยทะเลทิศตะวันออกเฉียงใต้ออกไป ระหว่างสายน้ำแห่งแม่น้ำกาน คือดินแดนซีเหอ (羲和之國) มีสตรีผู้หนึ่งชื่อซีเหอ (羲和) ผู้อาบชำระดวงอาทิตย์ในเหวกาน (甘淵) ซีเหอเป็นชายาของจักรพรรดิจฺวิน นางให้กำเนิดดวงอาทิตย์ทั้งสิบ
有蓋猶之山者,其上有甘柤,枝幹皆赤,黃葉,白華,黑實。東又有甘華,枝幹皆赤,黃葉。有青馬。有赤馬,名曰三騅。有視肉。
มีภูเขาไก้โหยว (蓋猶之山) บนยอดขึ้นต้นพุทราหวาน (甘柤) มีกิ่งและลำต้นสีแดงทั้งหมด ใบสีเหลือง ดอกสีขาวและผลสีดำ ทางตะวันออกยังมี «พรรณไม้หวานอันผลิบาน» (甘華) มีกิ่งและลำต้นสีแดง ใบสีเหลือง มีม้าสีเขียวคราม มีม้าสีแดง เรียกว่าซานจุย (三騅) มีซือโร่ว (視肉)
有小人名曰菌人。
มีคนแคระเรียกว่าเหล่าจฺวินเหริน (菌人)
有南類之山,爰有遺玉、青馬、三騅、視肉、甘華,百穀所在。
มีภูเขาหนานเหลย (南類之山) ที่นั่นพบหยกอี๋ยฺหวี (遺玉) ม้าสีเขียวคราม เหล่าซานจุย (三騅) ซือโร่ว (視肉) «พรรณไม้หวานอันผลิบาน» (甘華) และสถานที่ซึ่งธัญพืชร้อยชนิดงอกงาม
หมายเหตุ
ซีเหอ (羲和) มารดาแห่งดวงอาทิตย์ ตอนที่มีชื่อเสียงที่สุดของหนังสือเล่มนี้ ซีเหอ ชายาของจักรพรรดิจฺวิน ให้กำเนิดดวงอาทิตย์ทั้งสิบและอาบชำระพวกมันในเหวกาน ในฐานะเทพแห่งสุริยะองค์สำคัญ นางกลายเป็นสารถีแห่งราชรถดวงอาทิตย์ในตำนานยุคหลัง
เหล่าหมอผีแห่งจื้อ (巫臷民) ชนอุดมคติผู้สืบเชื้อสายจากซุ่น ผู้ซึ่ง «ไม่ปั่นด้ายไม่ทอผ้าแต่มีเครื่องนุ่งห่ม ไม่หว่านไม่เกี่ยวแต่มีอาหาร» ดินแดนแห่งความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติ ที่ซึ่งหงส์ฟีนิกซ์และหลวนขับขานและร่ายรำ เป็นภาพสรวงสวรรค์ที่ปรากฏซ้ำ ๆ ของถิ่นทุรกันดารใหญ่
วงศ์เทพทั้งหลาย ดังเช่นทั้งเล่มของ 大荒經 หนังสือเล่มนี้ถักทอด้วยลำดับวงศ์ตระกูล จักรพรรดิจฺวิน (帝俊) จฺว้านซฺวี (顓頊) เส้าห่าว (少昊) และซุ่นให้กำเนิดผู้คนและดินแดน (ผู้มีสามกาย จี้ลี่ ฮฺวานโถว…) ฮฺวานโถว (驩頭) หลานของกุ่นและร่างมีปีกผู้จับปลา เชื่อมโยงหนังสือเล่มนี้เข้ากับวัฏจักรแห่งอุทกภัย
ชือโหยวกับต้นเมเปิล (楓木) ต้นไม้สีแดงที่เกิดจากเครื่องพันธนาการซึ่งชือโหยวผู้พ่ายแพ้ทิ้งไว้ สืบทอดตำนานยิ่งใหญ่แห่งสงครามของจักรพรรดิเหลือง เช่นเดียวกับทางทิศตะวันออก
สุสานของเหล่าจักรพรรดิ เหยา คู่ และซุ่นพักผ่อนอยู่ที่ภูเขายฺเว่ ซุ่นและซู่จฺวินที่ภูเขาชางอู๋ ภูมิศาสตร์ศักดิ์สิทธิ์แห่งทิศใต้สั่งสมสุสานจักรพรรดิ อันรายล้อมด้วยสัตว์ในนิทานและต้นไม้อัศจรรย์
การระบุตัวตนที่ไม่แน่ชัด ชื่อของภูเขา สิ่งมีชีวิตและสัตว์จำนวนมาก (䟣踢, 𩿨久, 蜮…) ไม่มีคำเทียบที่แน่นอน ชื่อเหล่านี้ถูกถอดเสียงเป็นพินอินพร้อมอักษรจีน โดยคำแปลภาษาไทยยึดตามอรรถกถาตามประเพณี (กัวผู่ เห่าอี้สิง)
ตัวบทภาษาจีนอ้างอิงจาก Chinese Text Project (ctext.org) คำแปลและหมายเหตุ: Chine-culture.com


