คัมภีร์ขุนเขาและท้องทะเล เล่มที่สิบแปด (海内经)

คัมภีร์แห่งดินแดนภายในทะเล (海內經 Hǎinèijīng) เป็นเล่มที่สิบแปดและเล่มสุดท้ายของคัมภีร์ขุนเขาและท้องทะเล มักถือกันว่าเป็นส่วนที่เก่าแก่ที่สุดส่วนหนึ่ง รวบรวมลำดับวงศ์อันยิ่งใหญ่ของทวยเทพ (จักรพรรดิเหลือง จักรพรรดิจวิ้น จักรพรรดิหยาน) บัญชีรายชื่อผู้คิดค้นอารยธรรม (เรือ รถ ธนู ดนตรี การไถนาด้วยวัว) และจบลงด้วยปกรณัมที่เลื่องชื่อที่สุดของจีน คือ มหาอุทกภัยและภารกิจของกุ่นและหยูผู้กำหนดเก้ามณฑล ข้อความภาษาจีนแสดงพร้อมคำอ่านพินอิน ตามด้วยคำแปลภาษาไทยและหมายเหตุ

海內經 — ดินแดนภายในทะเล

東dōng海hǎi之zhī內nèi，北běi海hǎi之zhī隅yú，有yǒu國guó名míng曰yuē朝cháo鮮xiān、天tiān毒dú，其qí人rén水shuǐ居jū，偎wēi人rén愛ài人rén。

ภายในทะเลบูรพา ณ มุมหนึ่งของทะเลเหนือ มีอาณาจักรชื่อโชซ็อน (朝鮮, เกาหลี) และเทียนตู๋ (天毒, อินเดีย) ผู้คนอาศัยริมน้ำและรักเพื่อนบ้านด้วยความเมตตา

西xī海hǎi之zhī內nèi，流liú沙shā之zhī中zhōng，有yǒu國guó名míng曰yuē壑hè市shì。

ภายในทะเลประจิม กลางทรายเลื่อน (流沙) มีอาณาจักรชื่อเฮ่อชื่อ (壑市)

西xī海hǎi之zhī內nèi，流liú沙shā之zhī西xī，有yǒu國guó名míng曰yuē沮jǔ葉yè。

ภายในทะเลประจิม ทางตะวันตกของทรายเลื่อน มีอาณาจักรชื่อจวี่เย่ (沮葉)

流liú沙shā之zhī西xī，有yǒu鳥niǎo山shān者zhě，三sān水shuǐ出chū焉yān。爰yuán有yǒu黃huáng金jīn、璿xuán瑰guī、丹dān貨huò、銀yín鐵tiě，皆jiē流liú于yú此cǐ中zhōng。又yòu有yǒu淮huái山shān，好hǎo水shuǐ出chū焉yān。

ทางตะวันตกของทรายเลื่อน ตั้งตระหง่านภูเขานก (鳥山) อันเป็นต้นกำเนิดของสามแม่น้ำ ที่นั่นมีทอง หยกเสวียนกุ้ย (璿瑰) ชาดแดงล้ำค่า (丹貨) เงินและเหล็ก ทั้งหมดถูกพัดพามากับน้ำเหล่านี้ ยังมีภูเขาหวย (淮山) อันเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำห่าว (好水)

流liú沙shā之zhī東dōng，黑hēi水shuǐ之zhī西xī，有yǒu朝cháo雲yún之zhī國guó、司sī彘zhì之zhī國guó。黃huáng帝dì妻qī雷léi祖zǔ，生shēng昌chāng意yì，昌chāng意yì降jiàng處chù若ruò水shuǐ，生shēng韓hán流liú。韓hán流liú擢zhuó首shǒu、謹jǐn耳ěr、人rén面miàn、豕shǐ喙huì、麟lín身shēn、渠qú股gǔ、豚tún止zhǐ，取qǔ淖nào子zi曰yuē阿ā女nǚ，生shēng帝dì顓zhuān頊xū。

ทางตะวันออกของทรายเลื่อนและทางตะวันตกของน้ำดำ มีอาณาจักรเมฆอรุณ (朝雲之國) และอาณาจักรซือจื้อ (司彘之國) จักรพรรดิเหลืองอภิเษกกับเหลยจู่ (雷祖) ผู้ให้กำเนิดชางอี้ (昌意) ชางอี้ลงมาพำนักริมน้ำรั่ว (若水) และให้กำเนิดหานหลิว (韓流) หานหลิวมีหัวยาว หูเล็ก หน้าคน จมูกหมู กายกิเลน (麒麟) ต้นขาติดกัน และเท้าหมู เขาอภิเษกกับธิดาตระกูลเน่า (淖) ชื่ออาหนวี่ (阿女) ผู้ให้กำเนิดจักรพรรดิจวนซวี (顓頊)

流liú沙shā之zhī東dōng，黑hēi水shuǐ之zhī間jiān，有yǒu山shān名míng不bù死sǐ之zhī山shān。

ทางตะวันออกของทรายเลื่อน ในกระแสน้ำดำ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อภูเขาอมตะ (不死之山)

華huá山shān青qīng水shuǐ之zhī東dōng，有yǒu山shān名míng曰yuē肇zhào山shān，有yǒu人rén名míng曰yuē柏bǎi高gāo，柏bǎi高gāo上shàng下xià於yú此cǐ，至zhì于yú天tiān。

ทางตะวันออกของภูเขาหฺวา (華山) และน้ำเขียว (青水) ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อจ้าวซาน (肇山) มีบุคคลชื่อป๋อเกา (柏高) ผู้ขึ้นลงสู่ฟ้าโดยอาศัยภูเขานี้

西xī南nán黑hēi水shuǐ之zhī間jiān，有yǒu都dōu廣guǎng之zhī野yě，后hòu稷jì葬zàng焉yān。爰yuán有yǒu膏gāo菽shū、膏gāo稻dào、膏gāo黍shǔ、膏gāo稷jì，百bǎi穀gǔ自zì生shēng，冬dōng夏xià播bō琴qín。鸞luán鳥niǎo自zì歌gē，鳳fèng鳥niǎo自zì儛wǔ，靈líng壽shòu實shí華huá，草cǎo木mù所suǒ聚jù。爰yuán有yǒu百bǎi獸shòu，相xiāng群qún爰yuán處chù。此cǐ草cǎo也yě，冬dōng夏xià不bù死sǐ。

ทางตะวันตกเฉียงใต้ ในกระแสน้ำดำ แผ่ทุ่งตูกวง (都廣之野) อันเป็นที่ฝังศพโฮ่วจี้ (后稷) ที่นั่นมีถั่วมัน ข้าวมัน ข้าวฟ่างมัน และข้าวเดือยมัน ธัญพืชร้อยชนิดงอกขึ้นเอง และหว่านได้ทั้งฤดูหนาวฤดูร้อน (ตามเสียง) ฉิน (พิณ) นกหลวนขับขานเอง หงส์ร่ายรำเอง ต้นอายุยืน (靈壽) ออกผลและผลิดอกที่นั่น หญ้าและไม้มาชุมนุมกัน มีสัตว์ร้อยชนิดอยู่ร่วมกันเป็นฝูง หญ้าเหล่านี้ไม่ตายทั้งหนาวทั้งร้อน

南nán海hǎi之zhī內nèi，黑hēi水shuǐ、青qīng水shuǐ之zhī間jiān，有yǒu木mù名míng曰yuē若ruò木mù，若ruò水shuǐ出chū焉yān。

ภายในทะเลทักษิณ ระหว่างน้ำดำกับน้ำเขียว มีต้นไม้ชื่อรั่วมู่ (若木) อันเป็นต้นกำเนิดของน้ำรั่ว (若水)

有yǒu禺yú中zhōng之zhī國guó。有yǒu列liè襄xiāng之zhī國guó。有yǒu靈líng山shān，有yǒu赤chì蛇shé在zài木mù上shàng，名míng曰yuē蝡rú蛇shé，木mù食shí。

มีอาณาจักรอวี๋จง (禺中之國) มีอาณาจักรเลี่ยเซียง (列襄之國) มีภูเขาวิญญาณ (靈山) งูแดงอยู่บนต้นไม้ ชื่องูร่วน (蝡蛇) ซึ่งกินไม้นั้นเป็นอาหาร

有yǒu鹽yán長cháng之zhī國guó。有yǒu人rén焉yān鳥niǎo首shǒu，名míng曰yuē鳥niǎo氏shì。

มีอาณาจักรเหยียนฉาง (鹽長之國) ที่นั่นมีสิ่งมีชีวิตหัวนก ชื่อเหนี่ยวซื่อ (鳥氏)

有yǒu九jiǔ丘qiū，以yǐ水shuǐ絡luò之zhī：名míng曰yuē陶táo唐táng之zhī丘qiū、有yǒu叔shū得dé之zhī丘qiū、孟mèng盈yíng之zhī丘qiū、昆kūn吾wú之zhī丘qiū、黑hēi白bái之zhī丘qiū、赤chì望wàng之zhī丘qiū、參cān衛wèi之zhī丘qiū、武wǔ夫fū之zhī丘qiū、神shén民mín之zhī丘qiū。有yǒu木mù，青qīng葉yè紫zǐ莖jīng，玄xuán華huá黃huáng實shí，名míng曰yuē建jiàn木mù，百bǎi仞rèn無wú枝zhī，有yǒu九jiǔ欘zhú，下xià有yǒu九jiǔ枸gǒu，其qí實shí如rú麻má，其qí葉yè如rú芒máng，大dà皞hào爰yuán過guò，黃huáng帝dì所suǒ為wèi。

มีเนินเก้าแห่งล้อมรอบด้วยน้ำ คือ เนินเถาถัง (陶唐之丘) เนินซู่เต๋อ (叔得之丘) เนินเมิ่งอิ๋ง (孟盈之丘) เนินคุนอู๋ (昆吾之丘) เนินดำขาว (黑白之丘) เนินชื่อว่าง (赤望之丘) เนินชานเหวย (參衛之丘) เนินอู่ฟู (武夫之丘) และเนินวิญญาณประชา (神民之丘) มีต้นไม้ใบเขียวลำต้นม่วง ดอกดำผลเหลือง ชื่อเจี้ยนมู่ (建木, ต้นไม้ตั้งตรง) สูงร้อยเริ่นและไร้กิ่ง แตกเก้ากิ่งเบื้องบนและเก้ารากเบื้องล่าง ผลคล้ายป่าน ใบคล้ายต้นหนาม ต้าฮ่าว (大皞) ผ่านขึ้นทางต้นนี้ เป็นผลงานของจักรพรรดิเหลือง

有yǒu窫yà窳yǔ，龍lóng首shǒu，是shì食shí人rén。有yǒu青qīng獸shòu，人rén面miàn，名míng曰yuē猩xīng猩xīng。

มีอวี๋ (窫窳) หัวมังกร ที่กินคน มีสัตว์สีเขียวครามหน้าคน ชื่อซิงซิง (猩猩)

西xī南nán有yǒu巴bā國guó。大dà皞hào生shēng咸xián鳥niǎo，咸xián鳥niǎo生shēng乘chéng釐lí，乘chéng釐lí生shēng後hòu照zhào，後hòu照zhào是shì始shǐ為wèi巴bā人rén。

ทางตะวันตกเฉียงใต้มีอาณาจักรปา (巴國) ต้าฮ่าว (大皞) ให้กำเนิดเสียนเหนี่ยว (咸鳥) เสียนเหนี่ยวให้กำเนิดเฉิงหลี (乘釐) เฉิงหลีให้กำเนิดโฮ่วเจ้า (後照) และโฮ่วเจ้าเป็นบรรพชนคนแรกของชาวปา (巴人)

有yǒu國guó名míng曰yuē流liú黃huáng辛xīn氏shì，其qí域yù中zhōng方fāng三sān百bǎi里lǐ，其qí出chū是shì塵chén土tǔ。有yǒu巴bā遂suì山shān，澠shéng水shuǐ出chū焉yān。

มีอาณาจักรชื่อหลิวหวงซินซื่อ (流黃辛氏) ดินแดนใจกลางกว้างสามร้อยหลี่ มีฝุ่นฟุ้งขึ้นจากที่นั่น มีภูเขาปาซุ่ย (巴遂山) อันเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำเหมิ่น (澠水)

又yòu有yǒu朱zhū卷juǎn之zhī國guó。有yǒu黑hēi蛇shé，青qīng首shǒu，食shí象xiàng。

ยังมีอาณาจักรจูเจฺวี่ยน (朱卷之國) มีงูดำหัวเขียวคราม ที่กลืนช้าง

南nán方fāng有yǒu贛gàn巨jù人rén，人rén面miàn長cháng臂bì，黑hēi身shēn有yǒu毛máo，反fǎn踵zhǒng，見jiàn人rén笑xiào亦yì笑xiào，唇chún蔽bì其qí面miàn，因yīn即jí逃táo也yě。

ทางใต้มียักษ์กั้น (贛巨人) หน้าคนแขนยาว กายดำมีขน ส้นเท้ากลับหลัง เมื่อเห็นคนหัวเราะก็หัวเราะด้วย ริมฝีปากปิดคลุมหน้า แล้วก็หนีไปทันที

又yòu有yǒu黑hēi人rén，虎hǔ首shǒu鳥niǎo足zú，兩liǎng手shǒu持chí蛇shé，方fāng啗dàn之zhī。

ยังมีคนดำ หัวเสือเท้านก ที่ใช้สองมือจับงูแล้วกินมัน

有yǒu羸léi民mín，鳥niǎo足zú。有yǒu封fēng豕shǐ。

มีเหลยหมิน (羸民) เท้านก มีหมูป่าใหญ่ (封豕)

有yǒu人rén曰yuē苗miáo民mín。有yǒu神shén焉yān，人rén首shǒu蛇shé身shēn，長cháng如rú轅yuán，左zuǒ右yòu有yǒu首shǒu，衣yī紫zǐ衣yī，冠guān旃zhān冠guān，名míng曰yuē延yán維wéi，人rén主zhǔ得dé而ér饗xiǎng食shí之zhī，伯bó天tiān下xià。

มีชนชื่อเหมียวหมิน (苗民) ที่นั่นมีเทพหัวคนกายงู ยาวเท่าคันชักรถ มีหัวหนึ่งทางซ้ายหนึ่งทางขวา ห่มม่วงสวมหมวกสักหลาดแดง ชื่อเหยียนเหวย (延維) ผู้ปกครองที่ได้มันมาและจัดงานเลี้ยงถวาย ย่อมครองความเป็นเจ้าเหนือพิภพ

有yǒu鸞luán鳥niǎo自zì歌gē，鳳fèng鳥niǎo自zì儛wǔ。鳳fèng鳥niǎo首shǒu文wén曰yuē德dé，翼yì文wén曰yuē順shùn，膺yīng文wén曰yuē仁rén，背bèi文wén曰yuē義yì，見jiàn則zé天tiān下xià和hé。

มีนกหลวนที่ขับขานเองและหงส์ที่ร่ายรำเอง บนหัวหงส์มีลายหมายถึง «คุณธรรม» (德) บนปีก «อนุโลม» (順) บนอก «เมตตาธรรม» (仁) บนหลัง «ความชอบธรรม» (義) เมื่อมันปรากฏ พิภพก็สงบสุข

又yòu有yǒu青qīng獸shòu如rú菟tú，名míng曰yuē𡹤zhà狗gǒu。有yǒu翠cuì鳥niǎo。有yǒu孔kǒng鳥niǎo。

ยังมีสัตว์สีเขียวครามคล้ายกระต่าย ชื่อสุนัขจ๋า (𡹤狗) มีนกชุ่ย (翠鳥, นกกระเต็น) มีนกข่ง (孔鳥, นกยูง)

南nán海hǎi之zhī內nèi有yǒu衡héng山shān。有yǒu菌jūn山shān。有yǒu桂guì山shān。有yǒu山shān名míng三sān天tiān子zi之zhī都dōu。

ภายในทะเลทักษิณมีภูเขาเหิง (衡山) มีภูเขาจวิน (菌山) มีภูเขากุ้ย (桂山) มีภูเขาชื่อสามลานโอรสสวรรค์ (三天子之都)

南nán方fāng蒼cāng梧wú之zhī丘qiū，蒼cāng梧wú之zhī淵yuān，其qí中zhōng有yǒu九jiǔ嶷yí山shān，舜shùn之zhī所suǒ葬zàng，在zài長cháng沙shā零líng陵líng界jiè中zhōng。

ทางใต้มีเนินชางอู๋ (蒼梧之丘) และเหวชางอู๋ (蒼梧之淵) ในระหว่างนั้นตั้งตระหง่านภูเขาจิ่วอี๋ (九嶷山) อันเป็นที่ฝังศพชุ่น (舜) อยู่ในเขตฉางซา หลิงหลิง (長沙零陵)

北běi海hǎi之zhī內nèi，有yǒu蛇shé山shān者zhě，蛇shé水shuǐ出chū焉yān，東dōng入rù于yú海hǎi。有yǒu五wǔ彩cǎi之zhī鳥niǎo，飛fēi蔽bì一yī鄉xiāng，名míng曰yuē翳yì鳥niǎo。又yòu有yǒu不bù距jù之zhī山shān，巧qiǎo倕chuí葬zàng其qí西xī。

ภายในทะเลเหนือ ตั้งตระหง่านภูเขางู (蛇山) อันเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำงู (蛇水) ซึ่งไหลไปทางตะวันออกลงสู่ทะเล มีนกห้าสี การโบยบินของมันบดบังทั้งอำเภอให้มืด ชื่อนกอี้ (翳鳥) ยังมีภูเขาปู้จฺวี้ (不距之山) ทางตะวันตกของมันเป็นที่ฝังศพเฉี่ยวฉุย (巧倕, ช่างฝีมือเลิศ)

北běi海hǎi之zhī內nèi，有yǒu反fǎn縛fù盜dào械xiè、帶dài戈gē常cháng倍bèi之zhī佐zuǒ，名míng曰yuē相xiāng顧gù之zhī尸shī。

ภายในทะเลเหนือ มีสิ่งมีชีวิตที่มือถูกมัดไพล่หลังด้วยขื่อคานักโทษ ถือทวนและอยู่ในท่ากบฏเสมอ ชื่อศพเซียงกู้ (相顧之尸)

伯bó夷yí父fù生shēng西xī岳yuè，西xī岳yuè生shēng先xiān龍lóng，先xiān龍lóng是shì始shǐ生shēng氐dī羌qiāng，氐dī羌qiāng乞qǐ姓xìng。

ป๋ออี๋ฝู่ (伯夷父) ให้กำเนิดยอดเขาประจิม (西岳) ยอดเขาประจิมให้กำเนิดเซียนหลง (先龍) และเซียนหลงเป็นบรรพชนคนแรกของตี่เชียง (氐羌) ตระกูลชี่ (乞)

北běi海hǎi之zhī內nèi，有yǒu山shān，名míng曰yuē幽yōu都dōu之zhī山shān，黑hēi水shuǐ出chū焉yān。其qí上shàng有yǒu玄xuán鳥niǎo、玄xuán蛇shé、玄xuán豹bào、玄xuán虎hǔ、玄xuán狐hú蓬péng尾wěi。有yǒu大dà玄xuán之zhī山shān。有yǒu玄xuán丘qiū之zhī民mín。有yǒu大dà幽yōu之zhī國guó。有yǒu赤chì脛jìng之zhī民mín。

ภายในทะเลเหนือ ตั้งตระหง่านภูเขาชื่อภูเขานครมืด (幽都之山) อันเป็นต้นกำเนิดของน้ำดำ ยอดเขามีนกดำ งูดำ เสือดาวดำ เสือดำ และสุนัขจิ้งจอกดำหางพวง มีภูเขามืดใหญ่ (大玄之山) มีชนแห่งเนินมืด (玄丘之民) มีอาณาจักรมืดใหญ่ (大幽之國) มีชนแข้งแดง (赤脛之民)

有yǒu釘dīng靈líng之zhī國guó，其qí民mín從cóng膝xī已yǐ下xià有yǒu毛máo，馬mǎ蹄tí善shàn走zǒu。

มีอาณาจักรติงหลิง (釘靈之國) ผู้คนมีขนใต้เข่าและกีบม้า วิ่งได้เก่ง

炎yán帝dì之zhī孫sūn伯bó陵líng，伯bó陵líng同tóng吳wú權quán之zhī妻qī阿ā女nǚ緣yuán婦fù，緣yuán婦fù孕yùn三sān年nián，是shì生shēng鼓gǔ、延yán、殳shū。始shǐ為wèi侯hóu，鼓gǔ、延yán是shì始shǐ為wèi鍾zhōng，為wèi樂lè風fēng。

ป๋อหลิง (伯陵) หลานของจักรพรรดิหยาน (炎帝) สมสู่กับอาหนวี่หยวนฟู่ (阿女緣婦) ภริยาของอู๋เฉวียน (吳權) หยวนฟู่ตั้งครรภ์สามปีและให้กำเนิดกู่ (鼓) เหยียน (延) และซู (殳) ซูเป็นผู้แรก (ที่ทำ) เป้า (侯) ส่วนกู่กับเหยียนเป็นผู้แรกที่ทำระฆัง (鍾) และแต่งทำนองดนตรี

黃huáng帝dì生shēng駱luò明míng，駱luò明míng生shēng白bái馬mǎ，白bái馬mǎ是shì為wèi鯀gǔn。

จักรพรรดิเหลืองให้กำเนิดลั่วหมิง (駱明) ลั่วหมิงให้กำเนิดม้าขาว (白馬) และม้าขาวก็คือกุ่น (鯀, บิดาของหยู)

帝dì俊jùn生shēng禺yú號hào，禺yú號hào生shēng淫yín梁liáng，淫yín梁liáng生shēng番pān禺yú，是shì始shǐ為wèi舟zhōu。番pān禺yú生shēng奚xī仲zhòng，奚xī仲zhòng生shēng吉jí光guāng，吉jí光guāng是shì始shǐ以yǐ木mù為wèi車chē。

จักรพรรดิจวิ้นให้กำเนิดอวี๋เฮ่า (禺號) อวี๋เฮ่าให้กำเนิดอิ๋นเหลียง (淫梁) อิ๋นเหลียงให้กำเนิดพานอวี๋ (番禺) ผู้เป็นคนแรกที่ทำเรือ พานอวี๋ให้กำเนิดซีจ้ง (奚仲) ซีจ้งให้กำเนิดจี๋กวง (吉光) และจี๋กวงเป็นคนแรกที่ทำรถไม้

少shǎo皞hào生shēng般bān，般bān是shì始shǐ為wèi弓gōng矢shǐ。

เซ่าฮ่าว (少皞) ให้กำเนิดปาน (般) และปานเป็นคนแรกที่ทำธนูและลูกศร

帝dì俊jùn賜cì羿yì彤tóng弓gōng素sù矰zēng，以yǐ扶fú下xià國guó，羿yì是shì始shǐ去qù恤xù下xià地dì之zhī百bǎi艱jiān。

จักรพรรดิจวิ้นประทานธนูแดงและลูกศรขาวแก่นายขมังธนูอี้ (羿) เพื่อช่วยดินแดนเบื้องล่าง อี้จึงเป็นคนแรกที่ขจัดร้อยภัยพิบัติของแผ่นดิน

帝dì俊jùn生shēng晏yàn龍lóng，晏yàn龍lóng是shì為wèi琴qín瑟sè。

จักรพรรดิจวิ้นให้กำเนิดเหยียนหลง (晏龍) และเหยียนหลงทำพิณและพิณใหญ่ (琴瑟)

帝dì俊jùn有yǒu子zi八bā人rén，是shì始shǐ為wèi歌gē儛wǔ。

จักรพรรดิจวิ้นมีบุตรแปดคน ผู้เป็นคนแรกที่สร้างเพลงและระบำ

帝dì俊jùn生shēng三sān身shēn，三sān身shēn生shēng義yì均jūn，義yì均jūn是shì始shǐ為wèi巧qiǎo倕chuí，是shì始shǐ作zuò下xià民mín百bǎi巧qiǎo。后hòu稷jì是shì播bō百bǎi穀gǔ。稷jì之zhī孫sūn曰yuē叔shū均jūn，是shì始shǐ作zuò牛niú耕gēng。大dà比bǐ赤chì陰yīn，是shì始shǐ為wèi國guó。禹yǔ鯀gǔn是shì始shǐ布bù土tǔ，均jūn定dìng九jiǔ州zhōu。

จักรพรรดิจวิ้นให้กำเนิดซานเซิน (三身, «สามกาย») ซานเซินให้กำเนิดอี้จวิน (義均) อี้จวินเป็นเฉี่ยวฉุย (巧倕, ช่างฝีมือเลิศ) คนแรก ผู้คิดค้นร้อยศิลปะเพื่อราษฎร โฮ่วจี้ (后稷) หว่านธัญพืชร้อยชนิด หลานของโฮ่วจี้ ชื่อซู่จวิน (叔均) คิดค้นการไถนาด้วยวัว ต้าปี่ชื่ออิน (大比赤陰) เป็นผู้แรกที่ตั้งรัฐ หยูและกุ่น (禹鯀) เป็นผู้แรกที่แผ่ดิน (เพื่อกั้นน้ำ) และกำหนดเก้ามณฑล (九州)

炎yán帝dì之zhī妻qī，赤chì水shuǐ之zhī子zi聽tīng訞yāo生shēng炎yán居jū，炎yán居jū生shēng節jié並bìng，節jié並bìng生shēng戲xì器qì，戲xì器qì生shēng祝zhù融róng，祝zhù融róng降jiàng處chù于yú江jiāng水shuǐ，生shēng共gòng工gōng，共gòng工gōng生shēng術shù器qì，術shù器qì首shǒu方fāng顛diān，是shì復fù土tǔ穰ráng，以yǐ處chù江jiāng水shuǐ。共gòng工gōng生shēng后hòu土tǔ，后hòu土tǔ生shēng噎yē鳴míng，噎yē鳴míng生shēng歲suì十shí有yǒu二èr。

ภริยาของจักรพรรดิหยาน (炎帝) ชื่อทิงเหยา (聽訞) ธิดาแห่งน้ำแดง ให้กำเนิดหยานจฺวี (炎居) หยานจฺวีให้กำเนิดเจี๋ยปิ้ง (節並) เจี๋ยปิ้งให้กำเนิดซี่ชี่ (戲器) ซี่ชี่ให้กำเนิดจู้หรง (祝融) จู้หรงลงมาพำนักริมแม่น้ำ (江水) และให้กำเนิดก้งกง (共工) ก้งกงให้กำเนิดซู่ชี่ (術器) ซู่ชี่หัวแบนเหลี่ยม และพลิกดินอุดมเพื่อพำนักริมแม่น้ำ ก้งกงให้กำเนิดโฮ่วถู่ (后土) โฮ่วถู่ให้กำเนิดเย่หมิง (噎鳴) และเย่หมิงให้กำเนิดสิบสอง (เดือน) แห่งปี

洪hóng水shuǐ滔tāo天tiān。鯀gǔn竊qiè帝dì之zhī息xī壤rǎng以yǐ堙yīn洪hóng水shuǐ，不bù待dài帝dì命mìng。帝dì令lìng祝zhù融róng殺shā鯀gǔn于yú羽yǔ郊jiāo。鯀gǔn復fù生shēng禹yǔ。帝dì乃nǎi命mìng禹yǔ卒zú布bù土tǔ以yǐ定dìng九jiǔ州zhōu。

มหาอุทกภัยท่วมถึงฟ้า กุ่น (鯀) ลักลอบเอาดินมีชีวิต (息壤) ขององค์อธิราชไปกั้นน้ำ โดยมิรอรับบัญชาจากองค์อธิราช องค์อธิราชจึงบัญชาให้จู้หรงสังหารกุ่นที่ชายแดนอวี๋ (羽郊) จากกุ่นบังเกิดหยู (禹) ขึ้นใหม่ องค์อธิราชจึงบัญชาให้หยูแผ่ดินต่อจนเสร็จ เพื่อกำหนดเก้ามณฑล

หมายเหตุ

คัมภีร์แห่งกำเนิด 海內經 เล่มสุดท้ายของประมวล อาจเป็นแก่นที่เก่าแก่ที่สุด ทิ้งภูมิศาสตร์อย่างง่าย หันมาคลี่ลำดับวงศ์ของบรรพชนเทพผู้ยิ่งใหญ่และวางรากฐานอารยธรรม นับเป็นจักรวาลกำเนิดวิทยาอันแท้จริงและประวัติศาสตร์เชิงปกรณัมแห่งปฐมกาล

ผู้คิดค้นอารยธรรม ชุดบันทึกระบุการประดิษฐ์เทคนิครากฐานให้แก่ผู้สืบสายของจักรพรรดิจวิ้นหรือจักรพรรดิเหลือง พานอวี๋กับเรือ จี๋กวงกับรถ ปานกับธนูและลูกศร เหยียนหลงกับพิณ เฉี่ยวฉุยกับร้อยศิลปาชีพ ซู่จวินกับการไถนาด้วยวัว «บัญชีปฐมกรรม» นี้ทำให้คัมภีร์กลายเป็นโบราณคดีเชิงปกรณัมของวัฒนธรรมจีน

มหาอุทกภัย: กุ่นและหยู (鯀・禹) ประมวลปิดท้ายด้วยมหาปกรณัมแห่งการสถาปนา กุ่นลักดิน «มีชีวิต» (息壤) ขององค์อธิราชไปกั้นน้ำ ถูกประหาร และจากกายของเขาหยูบังเกิดใหม่ ผู้ทำภารกิจสำเร็จและกำหนดเก้ามณฑล (九州) เป็นปฐมกรรมแห่งระเบียบโลกและจักรวรรดิ

เจี้ยนมู่ (建木) และต้าฮ่าว ต้นไม้ตั้งตรง แกนแห่งโลก (axis mundi) ที่วิญญาณและเทพไท่ฮ่าว (大皞) ผ่านขึ้นลง ปรากฏอีกครั้งที่นี่กลางเนินทั้งเก้า เป็นเสาจักรวาลเชื่อมฟ้าและดิน

การเปิดสู่โลกกว้าง ตั้งแต่บันทึกแรก ข้อความเอ่ยถึงโชซ็อน (เกาหลี) และเทียนตู๋ (อินเดีย) จารึกภูมิศาสตร์เชิงปกรณัมลงในขอบฟ้าที่เป็นจริง

การระบุที่ไม่แน่นอน ชื่อทวยเทพ บรรพชน และสถานที่มากมาย (𡹤狗, 延維, 聽訞…) ไม่มีคำเทียบที่แน่ชัด จึงถอดเป็นพินอินพร้อมอักษรจีน คำแปลภาษาไทยอิงตามอรรถาธิบายตามจารีต (กัวผู่ เฮ่าอี้สิง) คัมภีร์ขุนเขาและท้องทะเลจึงจบลงด้วยประการฉะนี้

ข้อความภาษาจีนตาม Chinese Text Project (ctext.org) คำแปลและหมายเหตุ: Chine-culture.com